Đúng thiết kế nhưng phải đẹp lòng dân

Ngày 09/4, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau đăng phát phóng sự “Bó vỉa cao trên Quốc lộ 1: Gây khó cho dân, tiềm ẩn rủi ro giao thông”. Theo phản ánh, nhiều hộ dân dọc Quốc lộ 1 đoạn qua phường Tân Thành cho rằng độ dốc bó vỉa chưa phù hợp, gây khó khăn khi đưa xe lên xuống, ảnh hưởng sinh hoạt, kinh doanh và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Không chỉ vậy, tình trạng tự phát làm các đoạn vuốt nối khiến mỹ quan đô thị trở nên nhếch nhác.

• Trao gần 2000 suất quà từ Chương trình "Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”
• Đài tiếng nói Viêt Nam - Chuyển tải tiếng Đảng, lòng Dân giữ nhịp thông tin cho đất nước
• Xây dựng Ðảng vững mạnh từ gốc - Bài 2: "Hạt nhân" kết nối ý Ðảng - lòng dân

Ông Lê Văn Hành, Khóm 11, phường Tân Thành, cho biết: “Bó vỉa làm quá cao, xe tay ga dẫn lên bị cạ gầm, có chỗ không thể lên được. Muốn dẫn xe vào nhà, nhiều hộ phải tự làm thêm đoạn vuốt nối bằng bê tông hoặc sắt, vừa tốn kém, vừa mất mỹ quan, lại cản trở thoát nước và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông”.

Cũng theo Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau, hạng mục bó vỉa, hệ thống thoát nước trên tuyến Quốc lộ 1 (đoạn Tắc Vân) thuộc Dự án sửa chữa hệ thống thoát nước, nền, mặt đường và hoàn thiện hệ thống an toàn giao thông do Khu Quản lý đường bộ IV làm chủ đầu tư, hiện đang được triển khai. Dự án được kỳ vọng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Công trình bó vỉa  hè cao ảnh hưởng không nhỏ đến việc mua bán của bà con trong khu vực.

Báo chí đã phản ánh tâm tư, tình cảm, nguyện vọng chính đáng của người dân, chính quyền phường Tân Thành cũng đã tích cực vào cuộc để kiến nghị, đề đạt với chủ đầu tư để tìm cách khắc phục những bất tiện, khó khăn cho người dân, đảm bảo mỹ quan đô thị và tránh những tiềm ẩn nguy hiểm về giao thông. Ở đây cần nhìn nhận thế khó của địa phương. Đó là hạng mục công trình bó vỉa hè không thuộc thẩm quyền, phạm vi quản lý. Tuy nhiên, việc phường Tân Thành đã lắng nghe, ghi nhận, phản ánh kiến nghị đến chủ đầu tư là đáng ghi nhận.

Trước phản ánh của người dân, chính quyền phường Tân Thành đã kiến nghị chủ đầu tư từ tháng 11/2025. Tuy nhiên, phản hồi nhận được chỉ dừng ở việc khẳng định “thiết kế bó vỉa tuân thủ thiết kế điển hình đã được Cục Đường bộ Việt Nam phê duyệt”.

Gần đây, khi báo chí tiếp tục lên tiếng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ đề nghị Sở Xây dựng phối hợp rà soát, cung cấp thông tin. Tuy nhiên, nội dung trả lời vẫn lặp lại quan điểm “đúng thiết kế”, chưa làm rõ trách nhiệm hay giải pháp khắc phục. Cách trả lời này chưa đáp ứng yêu cầu thông tin đầy đủ, kịp thời; đồng thời chưa thể hiện rõ vai trò quản lý, tinh thần đồng hành cùng người dân.

Với trách nhiệm của mình, lẽ ra Sở Xây dựng phải bày tỏ rõ quan điểm về những bất cập của hạng mục công trình dự án này. Từ đó cùng với phường Tân Thành phối hợp để kiến nghị, yêu cầu chủ đầu tư phải khẩn trương khắc phục. Thêm nữa, Sở Xây dựng cũng chưa thật sự sâu sát, nắm bắt tình hình để thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ chuyên môn, dẫn đến việc người dân tự phát làm các chỗ vuốt nối vừa sai quy định, vừa mất thẩm mỹ và tiềm ẩn nguy hiểm cho an toàn giao thông. Đồng thời, với vai trò, trách nhiệm quản lý lĩnh vực ngành, việc Công văn của Sở Xây dựng chỉ “trả lời lại” nội dung Công văn của chủ đầu tư là chưa thể hiện đầy đủ trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân; chưa thật sự chia sẻ, thấu hiểu với nỗi khổ mà người dân đang gặp phải.

Mở rộng câu chuyện ra thêm một chút, những vấn đề bất cập về bó vỉa hè ở các đô thị không phải là chuyện mới. Ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, Cần Thơ… đều đã từng hoặc đang đối diện với câu chuyện bó vỉa hè theo thiết kế nhưng lại gây phiền hà, khó khăn cho người dân. Các địa phương này ngay sau đó đã có những giải pháp quyết liệt để chấn chỉnh, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cuộc sống của người dân, đảm bảo tính đồng bộ mỹ quan và triệt tiêu tận gốc những tiềm ẩn rủi ro về an toàn giao thông. Ở đây là sự nhận thức đúng đắn về vấn đề vỉa hè của các địa phương. Vỉa hè không phải và không hề là chuyện nhỏ. Vỉa hè là diện mạo đô thị, là vấn đề sát sườn liên quan trực tiếp đến nhiều mặt đời sống của người dân. Nhưng đó là việc trong “tầm tay”, vì những tuyến vỉa hè này thuộc phạm vi quản lý, quyết định của địa phương. Còn câu chuyện bó vỉa hè trên tuyến Quốc lộ 1 lại không đơn giản như thế.

Công văn trả lời của Sở Xây dựng chỉ "trả lời lại" các nội dung của chủ đầu tư.

Trở lại với nội dung phúc đáp của đơn vị chủ đầu tư với những trăn trở của bà con phường Tân Thành, ngoài chuyện “đúng thiết kế” thì có 2 nội dung khác: Thứ nhất là đề nghị phường Tân Thành vận động, tuyên truyền người dân tháo dỡ các vuốt nối sai quy định trả lại hiện trạng công trình; thứ hai là giao Văn phòng Quản lý Đường bộ IV.4 phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn người dân hạ lối đi xuống đảm bảo an toàn, đồng bộ. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, phường Tân Thành cũng chưa nhận được sự hướng dẫn cụ thể nào. Và, bó vỉa hè vẫn là nỗi ám ảnh thường trực đối với cuộc sống của người dân.

Cũng phải nói thêm, những đường vuốt nối chắp vá đang hiện hữu kia rõ ràng là cách làm tự phát, không đúng quy định. Người dân biết không? Bà con ý thức rất rõ là đằng khác. Dẫn lại lời của bà Trần Lệ Hằng, Khóm 11, phường Tân Thành, cũng trong phóng sự của Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau sẽ thấy rõ điều này: “Biết rằng việc tự ý làm bậc dẫn lấn ra lộ là vi phạm nhưng bà con buộc phải làm để xe lên xuống dễ dàng. Chúng tôi rất mong cơ quan chức năng sớm có giải pháp điều chỉnh phù hợp, vừa bảo đảm mỹ quan, vừa thuận tiện cho người dân”. Người dân đã tự ý thức về vi phạm, nhưng cái vế “mong chờ cơ quan chức năng sớm có giải pháp điều chỉnh phù hợp” thì đang bị ngó lơ.

Việc chủ đầu tư trả lời “đúng thiết kế”, và cả câu “trả lời lại” của Sở Xây dựng tỉnh Cà Mau là chưa đầy đủ về trách nhiệm, thuyết phục về mặt pháp lý. Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở số 10/2022/QH15 ngày 10/11/2022 của Quốc hội, có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2023, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 47/2024/QH15 ngày 26/11/2024 của Quốc hội, có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2025; Luật số 97/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2025 quy định rõ về những nội dung Nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định. Tại Khoản 3, Điều 25, Mục 3, Chương II Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở nêu rõ: “Chủ trương, chính sách đầu tư, xây dựng, đất đai, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường, đền bù, giải phóng mặt bằng và phương án di dân, tái định canh, định cư đối với việc quyết định đầu tư công dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án có quy mô di dân, tái định canh, định cư lớn, dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường, dự án có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội của cộng đồng dân cư nơi thực hiện dự án” là công việc phải được Nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan thẩm quyền có quyết định.

Bó vỉa hè gây bất tiện cuộc sống, người dân tự ý làm vuốt nối làm mất mỹ quan, tiềm ẩn rủi ro tai nạn giao thông.

Về mặt pháp lý, không chỉ là công trình vỉa hè mà bất cứ công trình, dự án với chủ đầu tư, đơn vị quản lý nào, thiết kế ra sao thì cũng phải có sự trao đổi, tham vấn và được địa phương thống nhất, Nhân dân tham gia ý kiến và đồng thuận mới được triển khai thực hiện. Không có bất cứ ai ở trên luật pháp để có quyền tự ý thi công các công trình, dự án mà chưa có sự đồng ý của chính quyền địa phương quản lý địa bàn và chưa nhận được sự đồng tình, ủng hộ của Nhân dân. Những vấn đề này liệu trong quá trình thi công công trình vỉa hè trên tuyến Quốc lộ 1 đoạn qua phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau đã được chủ đầu tư, chính quyền địa phương, ngành quản lý lĩnh vực thực hiện đúng quy định, minh bạch và thực hiện đầy đủ vai trò, trách nhiệm? Liệu công trình vỉa hè “đúng thiết kế” này đã thực sự đặt vai trò của Nhân dân làm trung tâm và vì Nhân dân phục vụ?

Ở khía cạnh khác, việc nhận được sự thống nhất của địa phương, sự đồng thuận của Nhân dân còn hướng đến mục tiêu khi công trình, dự án hoàn thành, đưa vào sử dụng đảm bảo sự hài hoà về mọi mặt, từ yếu tố kỹ thuật đến các vấn đề kinh tế - xã hội, dân sinh... Đó là điểm mấu chốt để dự án, công trình đúng thiết kế, đồng thời phát huy tối đa công năng và có giá trị bền vững. Cũng về mặt pháp lý, Luật Xây dựng quy định trong mọi dự án, công trình, khi phát sinh vấn đề vướng mắc, chủ đầu tư, đơn vị quản lý phải có trách nhiệm, nghĩa vụ phối hợp, trao đổi, cùng vào cuộc với các bên liên quan để tìm giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn với đội ngũ “công bộc của dân” rằng: “Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”. Câu chuyện bó vỉa hè tưởng nhỏ mà không nhỏ. Bởi đây không chỉ là công trình hạ tầng giao thông mà còn là tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị liên quan đến cuộc sống, quyền lợi chính đáng của Nhân dân. Hy vọng, với tinh thần đó, trong thời gian sớm nhất, người dân phường Tân Thành sống ven tuyến Quốc lộ 1 sẽ có được tuyến vỉa hè đúng thiết kế và đẹp lòng dân với sự vào cuộc trách nhiệm, nhanh chóng, hiệu quả của những bên liên quan./.

Tràm Xanh