Festival Đua ghe ngo đồng bào Khmer ĐBCSL: Ngày hội lớn của đồng bào Khmer

Bốn ngày diễn ra Festival là những ngày bà con đồng bào Khmer sống trong không khí tưng bừng của ngày hội lớn của dân tộc. Không vui sao được khi từ lễ hội Oóc-om-bóc truyền thống của người Khmer ĐBSCL, lần đầu tiên được “lên đời” thành một festival mang tầm cỡ khu vực, quốc gia.

Lễ hội Oóc-om-bóc còn gọi là lễ hội đưa nước, tiễn dòng nước lũ về với cội nguồn để chuẩn bị gieo trồng vụ mới. Một mùa vụ mới với nhiều nghi thức linh thiêng, ý nghĩa. Và niềm vui ngày mùa được thể hiện thông qua các nghi thức cúng lễ nông nghiệp trong một chu kỳ của người Khmer. Tất cả các nghi thức đều hướng đến trăng và lúa. Trăng đưa nước đến và đi, trăng giúp mùa màng tươi tốt. Lúa là sản phẩm con người cần cù, chăm chỉ làm ăn. Trăng và người làm nên hạt lúa. Tri ân trăng, biết ơn người lao động và trân trọng những thành quả mà con người phải mất bao mồ hôi, công sức để tạo thành… cũng là chủ đề chính mà Festival Đua ghe ngo đồng bào Khmer ĐBCSL - Sóc Trăng lần I, năm 2013 hướng đến.

“Điểm nhấn” của Festival là hội đua ghe ngo hoành tráng của các đội đến từ các tỉnh ĐBSCL. Ảnh: Đ.K.C

Từ chủ đề đó, Festival chính là không gian hội tụ các tinh hoa văn hóa không chỉ riêng đồng bào Khmer ĐBSCL, mà còn của đồng bào người Kinh, Hoa cộng cư trên vùng đồng bằng châu thổ trù phú này. Festival diễn ra từ 14 - 17/11 với nhiều hoạt động văn hóa ý nghĩa như: Liên hoan Nghệ thuật sân khấu dù kê Khmer Nam bộ lần I, Liên hoan Ẩm thực ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, hội chợ thương mại và triển lãm, triển lãm ảnh Ký ức Sóc Trăng, hội thi thả đèn nước, hội thi trang phục truyền thống ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, lễ cúng trăng… và các trò chơi dân gian dân tộc, các chương trình ca múa nhạc tổng hợp mang đậm bản sắc văn hóa Khmer Nam bộ.

Liên hoan Nghệ thuật sân khấu dù kê Khmer Nam bộ lần I được xem là chương trình mở màn cho Festival với sự tham gia của trên 300 diễn viên đến từ các đơn vị nghệ thuật tổng hợp Khmer các tỉnh ĐBSCL. Các vở dù kê ca ngợi tính nhân văn, nhân bản của con người, lên án cái ác, phi nghĩa, hướng con người đến chân - thiện - mỹ và tái hiện lại những truyền thống văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer từ cổ chí kim. Liên hoan Ẩm thực ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa thu hút sự tham gia của 22 đội đến từ các tỉnh ĐBSCL. Các đội đã mang đến liên hoan những món ngon đặc trưng của quê hương mình thông qua việc “trổ tài” nấu nướng và trình bày các món ăn. Sau liên hoan, các đơn vị còn giới thiệu văn hóa ẩm thực ĐBSCL với những món ngon đặc trưng như: bánh xèo, bún nước lèo, gỏi cuốn, trạo ốc… tại các gian hàng ẩm thực.

Hội chợ thương mại và triển lãm là nơi giới thiệu những thành tựu kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh Sóc Trăng. Đó là những mô hình tiến bộ trong sản xuất, gắn liền với đời sống của cộng đồng các dân tộc, đặc biệt của đồng bào Khmer ĐBSCL và Sóc Trăng. Đây còn là cơ hội để quảng bá các sản phẩm công nghiệp, tiểu thủ công, nông nghiệp độc đáo, ấn tượng, chất lượng cao… đến với người tiêu dùng, các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Đến với Festival, du khách còn được sống lại không gian Sóc Trăng xưa thông qua triển lãm ảnh Ký ức Sóc Trăng. Với khoảng 150 bức ảnh về các công trình kiến trúc, đường sá, nét sinh hoạt của Sóc Trăng từ 100 năm trước, hình ảnh một Sóc Trăng xưa cứ thoắt ẩn thoắt hiện, gợi nhớ về một miền ký ức xa xôi trong tâm khảm của những người khách lạ!

Một nghi thức không thể vắng mặt trong lễ hội Oóc-om-bóc là hội thi thả đèn nước trên sông Maspero. Vừa rực rỡ, vừa sâu lắng và mang đậm sắc thái dân tộc Khmer, mỗi chiếc đèn nước là cả lòng tri ân, ước vọng về một mùa vụ bội thu mới mà bà con gửi đến các linh thần. Hội thi trang phục truyền thống ba dân tộc đã góp phần giáo dục, định hướng cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ cần quan tâm bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mình thông qua việc tôn vinh nét đẹp của những bộ trang phục truyền thống.

Tại Festival, tổ chức kỷ lục Việt Nam đã xác nhận kỷ lục bánh in nặng 595kg, bánh pía nặng 306kg và đĩa cốm dẹp nặng 108kg do Công ty TNHH Tân Huê Viên sản xuất. Để xác lập kỷ lục này, 20 người thợ của công ty đã làm việc liên tục trong gần 12 giờ đồng hồ. Đây là ba sản phẩm đặc trưng của Sóc Trăng, cũng là ba lễ vật không thể thiếu trong lễ cúng trăng của người Khmer. Sau khi được công nhận kỷ lục, ba sản vật này được dùng để thết đãi đại biểu, quan khách và các VĐV.

Hoạt động chính và cũng là điểm nhấn làm nên sự thành công của Festival chính là hội đua ghe ngo diễn ra từ 16 - 17/11 trên dòng sông Maspero hiền hòa giữa lòng TP. Sóc Trăng. Bất kể cái nắng chói chang như thiêu đốt, từ 10 giờ sáng 16/11, hàng trăm ngàn bà con từ khắp các nơi đổ về ken dày hai bên bờ kè hàng mấy cây số để xem và cổ vũ. Có người còn trầm mình xuống sông, trèo cả lên nóc nhà để tận mắt mục sở thị. Đây được xem là nghi thức tiễn nước thiêng liêng với tính chất của ngày hội thể thao, xứng đáng là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa ba dân tộc anh em Kinh - Khmer - Hoa. Đây còn là ngày hội lớn để bà con vui chơi, mua sắm thỏa thích sau một năm quần quật cùng đồng ruộng và cũng là ngày để du khách gần xa thêm yêu thêm quý những truyền thống văn hóa đầy tính nhân văn của đồng bào dân tộc Khmer ĐBSCL.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Ban tổ chức Festival, trong 4 ngày diễn ra lễ hội đã có trên 500.000 lượt người tham dự. Trong đó, có hơn 10.000 người đến từ các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL và các vùng miền khác, trên 1.000 khách nước ngoài. Thành công từ Festival lần này của Sóc Trăng sẽ là tiền đề để các địa phương trong khu vực, nhất là Bạc Liêu học hỏi, kế thừa khi Festival Đờn ca tài tử Việt Nam lần I đã gần kề.

Kim Trúc