Giảm nghèo đa chiều: Cần chú ý các tiêu chí phi thu nhập

Với quyết tâm đưa tỷ lệ hộ nghèo năm 2020 xuống dưới 1%, các địa phương đã tích cực triển khai nhiều chính sách dành cho hộ nghèo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn chỉ tập trung ở tiêu chí “cứng” là thu nhập, nhà ở và giải quyết việc làm.

Khám bệnh và cấp thuốc miễn phí cho người nghèo ở huyện Hòa Bình. Ảnh: L.D

Với những quy định mới trong thực hiện giảm nghèo đa chiều, nếu chỉ tập trung vào thực hiện các tiêu chí “cứng” thì sẽ khó giảm nghèo bền vững. Bởi nghèo đa chiều thì có nhiều khái niệm khác nhau. Theo Tổ chức Liên Hiệp Quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh”.

Ở một góc nhìn khác thì nghèo đa chiều ngoài đo bằng tiêu chí thu nhập còn có các tiêu chí phi thu nhập khác. Đó có thể là sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng, cũng như thiếu đi sự tham gia, thụ hưởng và cả tiếng nói trong phát triển kinh tế - xã hội…

Từ năm 2013, Bộ LĐ-TB&XH đã xây dựng gắn với bộ tiêu chí về nghèo đa chiều. Theo đó, tiêu chí đo lường nghèo được xây dựng dựa trên 2 cơ sở: thứ nhất là các tiêu chí về thu nhập, bao gồm: chuẩn mức sống tối thiểu về thu nhập, chuẩn nghèo về thu nhập, chuẩn mức sống trung bình về thu nhập; thứ hai là mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, bao gồm 5 chỉ số đo lường: (1) tiếp cận về giáo dục (trình độ giáo dục của người lớn và tình trạng đi học của trẻ em); (2) y tế (tiếp cận các dịch vụ y tế và bảo hiểm xã hội); (3) nhà ở (chất lượng nhà ở và diện tích nhà ở bình quân đầu người); (4) điều kiện sống (nước sạch và hố xí vệ sinh); (5) tiếp cận thông tin (sử dụng dịch vụ viễn thông).

Từ những tiêu chí và quy định về giảm nghèo đa chiều cho thấy, đặc điểm của giảm nghèo đa chiều khác với giảm nghèo truyền thống trước đây. Nếu như trước đây, nghèo được đánh giá chủ yếu ở tiêu chí thu nhập bình quân đầu người, thì đối với giảm nghèo đa chiều lại được tính với nhiều tiêu chí và quy mô rộng hơn.

Xuất phát từ tầm quan trọng của các tiêu chí này, trong những năm gần đây, ngoài tập trung thực hiện các tiêu chí về thu nhập, việc làm, hỗ trợ nhà ở…, Bạc Liêu còn huy động nhiều nguồn lực để đầu tư cho các tiêu chí khác thông qua thực hiện các chính sách hỗ trợ như: cấp miễn phí thẻ bảo hiểm y tế, cấp và phát miễn phí các ấn phẩm văn hóa dành cho hộ nghèo đồng bào dân tộc…

Chẳng hạn như trong thực hiện tiêu chí về giáo dục, năm 2019, tỉnh Bạc Liêu đã hỗ trợ chi phí học tập, miễn giảm học phí cho 31.780 học sinh nghèo, với tổng số tiền hơn 9,3 tỷ đồng. Hay trong thực hiện tiêu chí về hố xí, nhà tiêu hợp vệ sinh, trong năm 2019 cũng đã hỗ trợ, cho vay xây dựng 5.430 công trình nước sạch và hố xí, nhà tiêu hợp vệ sinh, với tổng kinh phí 78,8 tỷ đồng. Hỗ trợ tiền điện trên 3,9 tỷ đồng cho 6.570 hộ nghèo được thụ hưởng, nhằm giúp các hộ vừa có điện sinh hoạt, vừa nâng cao đời sống tinh thần, nắm bắt tình hình phát triển kinh tế - xã hội thông qua các phương tiện truyền thông trực tiếp (như xem tivi, nghe phát thanh…).

Để thực hiện thắng lợi công tác giảm nghèo năm 2020 thì các ngành, địa phương cần quan tâm thực hiện đồng bộ các tiêu chí. Việc thực hiện tốt các tiêu chí này sẽ tác động tích cực và hỗ trợ nhau trong thực hiện có hiệu quả công tác giảm nghèo mà cụ thể là khi tiêu chí giáo dục và tiêu chí sử dụng dịch vụ viễn thông được phát huy sẽ tác động mạnh mẽ đến nhận thức, hành động của các hộ nghèo. Qua đó, khơi dậy quyết tâm muốn được thoát nghèo và đây chính là giải pháp mang tính căn cơ cho giảm nghèo bền vững.

Trần Yến