Gian nan quản lý người bệnh tâm thần trong cộng đồng!

Bài cuối: 

Chăm sóc, điều trị người bệnh tâm thần trong cộng đồng: Chuyện không của riêng ai!

>> BÀI 1: Hiểm nguy từ người mắc bệnh tâm thần tại gia!

Hiện nay, số lượng người bệnh tâm thần trên địa bàn tỉnh có xu hướng tăng. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho người bệnh tâm thần ngày càng lớn, nhưng công tác quản lý, điều trị cho đối tượng này ở địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Đây là vấn đề nan giải, cần sự quan tâm sâu sát hơn nữa của cơ quan chức năng, chính quyền địa phương; sự đồng hành của người thân trong gia đình, sự chung tay của toàn xã hội!

Lãnh đạo Sở LĐ-TB&XH Bạc Liêu thăm và tặng quà cho Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần tỉnh Cà Mau (nơi Bạc Liêu gửi hơn 40 đối tượng bệnh tâm thần). 

Quản lý, điều trị bệnh cho người tâm thần: Thiếu và yếu

Theo số liệu hồ sơ quản lý, người bệnh tâm thần được phục hồi chức năng điều trị tại cộng đồng trên địa bàn tỉnh hiện nay là 3.186 người (trong đó, tâm thần phân liệt 1.259 người, rối loạn tâm thần và các dạng khác 1.927 người). Dự báo đến năm 2030, số người bị rối nhiễu tâm trí, tâm thần do sức ép công việc, việc làm, cuộc sống, tình cảm… khoảng 5.496 người, trung bình mỗi năm tăng thêm 210 người.

Để tạo điều kiện hỗ trợ, chăm sóc, phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần đạt kết quả tốt hơn, thời gian qua, tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011 - 2020.

Qua 10 năm thực hiện đề án đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tỉnh đã huy động sự tham gia của toàn xã hội, nhất là gia đình có người bệnh tâm thần trợ giúp về vật chất, tinh thần, phục hồi chức năng cho người tâm thần để ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng. Hiện nay, 100% người tâm thần đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và được khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe định kỳ. Các Trung tâm Y tế cấp huyện cũng đã thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh, phòng bệnh và phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần trên địa bàn cấp huyện. Tại cộng đồng, người tâm thần được quản lý và điều trị ở các trạm y tế, được cấp phát thuốc 2 lần/tháng; gia đình bệnh nhân được hỗ trợ, hướng dẫn sử dụng thuốc điều trị bệnh tâm thần. Công tác khám chữa bệnh và phục hồi chức năng cho người tâm thần thực hiện ngày càng tốt hơn. Đến nay các xã, phường, thị trấn đều triển khai thực hiện tốt công tác quản lý, chăm sóc người bệnh tâm thần tại cộng đồng và có cộng tác viên theo dõi thường xuyên…

Dù vậy, thực tế cho thấy, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn. Đó là do nhận thức của người dân còn hạn chế nên để người tâm thần sống chung trong gia đình; tỉnh chưa có bệnh viện hay trung tâm chuyên biệt để nuôi dưỡng người tâm thần và phục hồi chức năng cho người rối nhiễu tâm trí. Vì vậy, phần lớn người tâm thần sống chung với gia đình và được trợ cấp xã hội hàng tháng, họ vẫn sinh hoạt tự do. Nhiều trường hợp bệnh nhân phát cơn, người thân không phát hiện hoặc không kịp thời ngăn chặn, từ đó xảy ra nhiều thảm cảnh.

Một vấn đề khác là tỉnh thiếu cán bộ chuyên ngành tâm thần, chưa có trung tâm chăm sóc người bệnh tâm thần nên chưa thực hiện tốt việc hướng dẫn, chăm sóc, kiểm tra, quản lý người bệnh tâm thần. Hiện nay, tỉnh chỉ mới có Khoa tâm thần kinh (Bệnh viện Đa khoa tỉnh) mỗi ngày tiếp nhận điều trị từ 10 - 20 bệnh nhân tâm thần ngoại trú; và điều trị 4 - 5 bệnh nhân, có lúc lên đến 10 bệnh nhân nội trú.

Bác sĩ Nguyễn Văn Hùng, Trưởng khoa Tâm thần kinh - Bệnh viện Đa khoa tỉnh, cho biết: “Khi điều trị nội trú ổn định, bệnh nhân được cho về và tiếp tục điều trị tại nhà. Bệnh có thể điều trị được là những bệnh rối loạn tâm thần do rượu, do ma túy. Còn đối với bệnh tâm thần phân liệt phải chữa trị tích cực, thường xuyên và kết hợp nhiều phương pháp. Tuy nhiên, muốn duy trì ổn định thì người bệnh phải được chăm sóc, quản lý tốt, vì bệnh lý tâm thần là bệnh mãn tính dễ tái phát... Trong khi đó, nhiều gia đình không muốn đón con em về nhà sau khi đã chữa trị bệnh ổn định; đồng thời do việc chăm sóc người bệnh tâm thần tại nhà rất khó khăn, thiếu kỹ năng, phương pháp trị liệu, dẫn đến nhiều gia đình bỏ bê việc chăm sóc khiến bệnh dễ tái phát và tiến triển ngày càng nặng”.

Người bệnh tâm thần được điều trị chăm sóc tại Trung tâm Bảo trợ xã hội TP. Bạc Liêu. Ảnh: T.Q

Cần sự chung tay của toàn xã hội

Hiện nay, do chưa thành lập Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần nên tỉnh phải gửi tạm người bệnh tâm thần tại Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần tỉnh Cà Mau (khoảng 42 người). Trên địa bàn tỉnh hiện có 1 Trung tâm Bảo trợ xã hội (thuộc UBND TP. Bạc Liêu) đang nuôi dưỡng, chăm sóc 62 đối tượng bảo trợ xã hội, trong đó có 46 người bệnh tâm thần nặng và đặc biệt nặng. Thế nhưng, đơn vị này đang trong tình trạng quá tải do phải tiếp nhận lượng người tâm thần lang thang, cơ nhỡ được các địa phương đưa vào.

Năm 2018, UBND tỉnh đồng ý cho chủ trương mở rộng Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh để đủ điều kiện nuôi dưỡng đối tượng tâm thần, Bộ LĐ-TB&XH cũng đã hỗ trợ kinh phí 20 tỷ đồng để nâng cấp đơn vị này. Sở LĐ-TB&XH đang tiến hành thủ tục về thu hồi đất, thiết kế kỹ thuật trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt để tiến hành xây dựng khu nuôi dưỡng, chăm sóc người tâm thần; cải tạo, sửa chữa một số hạng mục tại Trung tâm Bảo trợ xã hội TP. Bạc Liêu nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần.

Theo ông Nguyễn Hùng Thái, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH: “Do hạn chế về cơ sở vật chất, trung tâm điều trị, phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần nên đa số người bệnh đều được quản lý tại cộng đồng. Đối tượng tâm thần do UBND cấp xã trực tiếp quản lý trên cơ sở hướng dẫn của Sở LĐ-TB&XH và Sở Y tế về thực hiện chính sách bảo trợ xã hội, phương pháp chăm sóc, theo dõi, khám chữa bệnh cho người tâm thần. Song, để có thể quản lý tốt và điều trị khỏi bệnh cho người tâm thần, ngoài sự hỗ trợ của cơ quan chức năng thì sự quan tâm đúng mức của gia đình và sự chia sẻ của toàn xã hội là bài thuốc hữu hiệu để giúp người bệnh tâm thần sớm phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng”.

Minh Luân