Giữ gìn di sản, tri ân lịch sử

Cà Mau là vùng đất hội tụ nhiều lớp trầm tích văn hoá, lịch sử, trong đó có nhiều công trình kiến trúc đặc sắc và mang nhiều giá trị tiêu biểu. Một trong những công trình ấy phải kể đến Sắc Tứ Quan Âm Cổ Tự (phường An Xuyên), người dân quen gọi là chùa Phật Tổ. Ngôi cổ tự linh thiêng này còn là chứng nhân của gần 2 thế kỷ hình thành và phát triển của quê hương.

• Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Luân khảo sát Chùa Phật Tổ
• Lễ động thổ công trình tu bổ di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia Chùa Phật Tổ

Theo lịch sử ghi lại, chùa Phật Tổ được khởi dựng vào khoảng năm 1840, gắn với công đức của Tổ khai sơn Tô Quang Xuân, pháp danh Thích Trí Tâm và là một trong những ngôi chùa cổ nhất của vùng đất Cà Mau. Chỉ 2 năm sau khi được xây dựng, dưới triều Vua Thiệu Trị, chùa được ban sắc phong với danh hiệu “Sắc Tứ Quan Âm Cổ Tự”, trở thành một trong số ít ngôi chùa ở Nam Bộ được triều đình nhà Nguyễn sắc phong. Ðây không chỉ là niềm tự hào của tăng ni, phật tử mà còn khẳng định vị thế đặc biệt của ngôi cổ tự trong đời sống văn hoá, tín ngưỡng của cư dân vùng đất phương Nam.

Trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là đợt đại trùng tu năm 1937, chùa Phật Tổ vẫn lưu giữ được nhiều nét kiến trúc truyền thống, những giá trị mỹ thuật độc đáo cùng không gian thờ tự mang đậm bản sắc Phật giáo Việt Nam. Chính những giá trị nổi bật ấy đã giúp ngôi chùa được xếp hạng Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 2000. Ðây không chỉ là sự ghi nhận của Nhà nước đối với giá trị của di tích mà còn đặt ra trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn nguyên vẹn những yếu tố gốc để truyền lại cho thế hệ mai sau.

Ðồng chí Nguyễn Minh Luân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh: Sắc Tứ Quan Âm Cổ Tự chính là niềm tự hào về văn hoá, lịch sử của tỉnh Cà Mau.

Ðiều làm nên giá trị đặc biệt của chùa Phật Tổ còn ở chiều sâu lịch sử và những đóng góp đối với dân tộc. Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, ngôi chùa đã trở thành nơi che chở cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Chính những trang sử ấy đã biến ngôi chùa trở thành địa chỉ đỏ, nơi kết tinh tinh thần yêu nước, lòng nhân ái và ý chí kiên cường của con người Cà Mau.

Gần 2 thế kỷ tồn tại đồng nghĩa với việc di tích phải đối mặt với sự bào mòn của thời gian. Một số hạng mục đã xuống cấp, ảnh hưởng đến giá trị kiến trúc cũng như sự an toàn trong quá trình sử dụng. Vì vậy, việc tu bổ chùa Phật Tổ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ những giá trị nguyên gốc của di tích, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tín ngưỡng của tăng ni, phật tử và Nhân dân.

Sắc Tứ Quan Âm Cổ Tự chính là niềm tự hào về văn hoá, lịch sử của tỉnh, đặc biệt, ngôi chùa từng che chở, nuôi giấu nhiều chiến sĩ cách mạng trong những năm kháng chiến ác liệt. Việc trùng tu ngôi chùa được thực hiện đảm bảo giữ nguyên bản gốc, giữ trọn vẹn hồn cốt của ngôi chùa.

---

Ðồng chí Nguyễn Minh Luân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau

Ngôi chùa đã được khởi công trùng tu vào ngày 16/7/2026. Không chỉ sửa chữa công trình kiến trúc đã nhuốm màu thời gian mà việc trùng tu này còn là hành động thiết thực  gìn giữ ký ức lịch sử, bảo tồn giá trị văn hoá và tri ân những thế hệ đã góp phần vun đắp nên di sản quý báu của Cà Mau.

Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Nguyễn Quốc Thanh khẳng định: “Ngành sẽ tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và giám sát về chuyên môn nhằm bảo đảm công trình sau khi hoàn thành vẫn giữ nguyên giá trị lịch sử, kiến trúc và không gian văn hoá vốn có. Thể hiện quan điểm xuyên suốt trong công tác bảo tồn di sản hiện nay: tu bổ không phải là làm mới, mà là gìn giữ, tôn tạo trên cơ sở tôn trọng tối đa các yếu tố nguyên gốc của di tích”.

Không gian buổi lễ động thổ công trình tu bổ Di tích Kiến trúc nghệ thuật chùa Phật Tổ diễn ra vào ngày 16/7/2026 vừa qua.

Bảo tồn chùa Phật Tổ không chỉ là gìn giữ một công trình kiến trúc mà còn là giữ gìn cội nguồn văn hoá, lưu giữ ký ức của vùng đất và tri ân những thế hệ đã âm thầm vun bồi nên giá trị ấy. Khi từng mái ngói, bức tường, pho tượng và không gian linh thiêng được gìn giữ cẩn trọng, cũng là cách thế hệ hôm nay tri ân và viết tiếp câu chuyện lịch sử cho mai sau./.

Hà Giang