Giữ người để đòi nợ, có vi phạm pháp luật không?

Hỏi: Tôi có cho người bạn mượn một số tiền lớn, số tiền này tôi vay ngân hàng và phải đóng lãi. Ban đầu người bạn này hứa hẹn khi hoàn trả sẽ trả cả lãi suất ngân hàng đầy đủ. Thế nhưng, thời hạn trả nợ đã đến nhưng anh ta lại im lặng. Tôi tìm và yêu cầu trả nợ thì anh ta nói đang kẹt tiền do làm ăn thua lỗ và hẹn lần hẹn lựa. Hình như anh ta cố tình lừa tôi và có ý định quỵt nợ. Vợ chồng anh ta đang tìm cách bán tài sản (là một mảnh đất) để khỏi phải trả nợ cho tôi.

Việc làm của anh ta có phải đã phạm vào tội lừa đảo không? Ngay lúc anh ta bán đất, nếu tôi tìm cách giữ vợ anh ta (không làm gì xâm phạm đến vợ anh ta) mà mục đích là để vợ chồng họ trả tiền cho tôi thì có vi phạm pháp luật không?

Phạm Văn H. (TP. Bạc Liêu)

Trả lời: Trước hết, xin trả lời cho anh rõ, hành vi giữ người khác trái ý muốn của họ đều là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử lý hình sự. Hành vi giữ một người (dù không làm gì xâm phạm đến thân thể của người đó) đã là xâm hại đến quyền tự do - một quyền được pháp luật bảo hộ và đã được khẳng định trong Hiến pháp.

Điều 6, Bộ luật Tố tụng hình sự quy định về bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân như sau: Không ai bị bắt, nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện Kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt và giam giữ người phải theo quy định của Bộ luật này.

Như vậy, chỉ có Tòa án, Viện Kiểm sát mới có quyền ra quyết định bắt, giữ một người (trừ trường hợp phạm tội quả tang). Trường hợp của anh, không phải bắt, giữ người phạm tội quả tang nên việc bắt, giữ vợ của người bạn mượn tiền là hành vi vi phạm pháp luật. Hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật theo quy định tại Điều 123, Bộ luật Hình sự và có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Còn vấn đề anh thắc mắc, hành vi của bạn anh có phạm tội lừa đảo hay không, thì phải xem lại những yếu tố khác. Anh có thể gửi đơn đến cơ quan công an để nơi này thụ lý, xem xét, nếu thấy có dấu hiệu của tội phạm thì công an sẽ khởi tố vụ án.

Nếu chỉ là vấn đề dân sự, anh không nên giữ người để uy hiếp đòi nợ, mà nên gửi đơn yêu cầu đến tòa án để đòi nợ theo thủ tục dân sự. Nếu phát hiện đương sự có ý định tẩu tán tài sản trong khi còn các khoản nợ chưa thanh toán, anh có thể làm đơn yêu cầu ngăn chặn đến UBND xã, phường nơi có tài sản để được can thiệp đúng pháp luật. Hoặc khi khởi kiện ở tòa án thì anh cũng có thể yêu cầu tòa án áp dụng các biện pháp ngăn chặn việc bị đơn có ý định tẩu tán tài sản.

Thân ái!

Luật gia Kim Phượng