Hãy kiểm soát bệnh đái tháo đường ngay từ bây giờ

Năm 2009, Chương trình y tế quốc gia phòng chống bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) được Chính phủ phê duyệt, đưa bệnh ĐTĐ vào diện tầm soát, quản lý, theo dõi và hướng dẫn điều trị ở tuyến cơ sở. Tại Bạc Liêu, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh là đơn vị trực tiếp triển khai chương trình này.

Đo đường huyết - một trong những cách kiểm soát bệnh đái tháo đường. Ảnh: T.L

ĐTĐ là bệnh mạn tính, có yếu tố di truyền, liên quan nhiều đến chế độ dinh dưỡng và vận động. Bệnh gây ra do hậu quả của sự thiếu hụt Insulin (một loại hóc-môn do tụy (hay còn gọi là lá mía) của người tiết ra), hoặc do sự kháng lại insulin của cơ quan đích. Đặc trưng của bệnh là tình trạng tăng đường trong máu và các rối loạn chuyển hóa khác của cơ thể. Đây là bệnh mạn tính cần phải theo dõi và điều trị suốt đời, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, sinh hoạt, lao động và là gánh nặng kinh tế.

Nguyên nhân khiến tỷ lệ người mắc bệnh ĐTĐ gia tăng là do sự thay đổi về lối sống, dẫn đến sự thay đổi về dinh dưỡng. Cụ thể là cơ cấu bữa ăn thay đổi với tỷ lệ protein (chất thịt), lipid (chất mỡ) ngày càng chiếm ưu thế; rau xanh và khoáng chất ngày càng ít. Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều người có lối sống tĩnh tại, ít hoạt động thể lực do sử dụng các phương tiện cơ giới thay cho việc hoạt động thể lực trong sinh hoạt và công việc, lại thêm lười vận động... Ở những người béo phì, nguy cơ mắc bệnh ĐTĐ tăng, người béo phì độ I có tỷ lệ mắc bệnh ĐTĐ tăng lên gấp 4 lần, người béo phì độ II tỷ lệ bệnh tăng lên 30 lần so với bình thường. Sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng mất cân đối và ít hoạt động thể lực là nguyên nhân dẫn đến một loạt các yếu tố bệnh sinh của ĐTĐ và hội chứng chuyển hóa. Người ít hoạt động thể lực, người cao tuổi tỷ lệ mắc ĐTĐ cũng cao hơn. Người có bố hoặc mẹ bị ĐTĐ nguy cơ bị bệnh ĐTĐ 20%, người có bố và mẹ cùng bị ĐTĐ nguy cơ bị bệnh ĐTĐ >40%.

Khi mắc bệnh ĐTĐ có các triệu chứng:

- Người bệnh thèm ăn, ăn nhiều, uống nhiều, nhưng người gầy sút nhanh, người già suy kiệt, trẻ chậm phát triển.

- Khát nước, uống nhiều, đi tiểu nhiều, nhất là ban đêm, do đó làm khát nước.

- Nước tiểu có nồng độ đường cao, ruồi bu, kiến bu, khi khô thường để lại các vết bẩn hoặc mảng trắng.

- Người ĐTĐ thường dễ bị các biến chứng về mạch máu: bệnh thận, tim mạch, biến chứng mạch máu đáy mắt gây mờ mắt; dị cảm, cơ thể suy yếu và dễ nhiễm trùng. Khi nhiễm trùng vết thương khó lành.

Hiệu quả của quá trình điều trị bệnh ĐTĐ luôn là sự kết hợp giữa chế độ ăn, chế độ luyện tập và dùng thuốc. Trong đó, chế độ ăn uống hợp lý được coi là phương pháp điều trị cơ bản cho người mắc bệnh ĐTĐ. Người bệnh ĐTĐ không nên ăn kiêng quá mức, mà chỉ cần thực hiện một chế độ ăn phù hợp, đúng phương pháp: đủ năng lượng cho hoạt động hàng ngày; tỷ lệ các chất đạm, đường, mỡ cân đối; đủ vi chất; không làm tăng đường máu nhiều sau khi ăn, không làm hạ đường máu nhiều khi xa bữa ăn; duy trì cân nặng ở mức hợp lý; đồ ăn đơn giản, không quá đắt tiền và phù hợp với tập quán ăn uống ở từng địa phương, gia đình; phối hợp với việc dùng thuốc điều trị theo phác đồ. Nếu người bệnh phải làm xét nghiệm máu thì cần nhịn đói trước khi lấy máu ít nhất 8 giờ.

Mọi người dân khi thấy các triệu chứng như tiểu nhiều, ăn nhiều, uống nhiều, và sụt cân nhanh hãy đến Phòng Tư vấn bệnh ĐTĐ của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh để được xét nghiệm, tư vấn, và có biện pháp điều trị phù hợp.

Phòng chống bệnh ĐTĐ là vấn đề được quan tâm trên toàn cầu. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống bệnh ĐTĐ 14/11 với thông điệp “Hãy kiểm soát bệnh ĐTĐ ngay từ bây giờ”, chúng ta hãy cảnh giác cao với bệnh ĐTĐ - kẻ giết người thầm lặng!

BS Phước Nhường