Hãy tích cực tham gia bảo hiểm y tế!

Có thể nói, một trong những chính sách góp phần thực hiện tốt an sinh xã hội chính là tích cực tham gia bảo hiểm y tế (BHYT). Tuy nhiên, công tác phát triển đối tượng tham gia BHYT hiện nay gặp nhiều khó khăn và cần sự chung sức, trách nhiệm của cả cộng đồng.

Cán bộ ngành BHXH trực tiếp xuống hộ dân tuyên truyền và vận động tham gia BHYT. Ảnh: T.A

SỐ NGƯỜI THAM GIA BHYT GIẢM MẠNH

Tính đến cuối năm 2021, số người tham gia BHYT toàn tỉnh là hơn 576.160 người. Nếu tính thêm số người đi ngoài tỉnh có tham gia BHYT thống kê trên dữ liệu hộ gia đình so với dân số theo niên giám thống kê năm 2021 thì đạt tỷ lệ 71,6%.

Đối với nhóm do người lao động (NLĐ) và đơn vị đóng thì số người tham gia BHYT theo nhóm này trên 37.500 người. Đây là nhóm đối tượng có tỷ lệ tham gia còn thấp, nhất là số lao động làm việc trong các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, mặc dù thuộc đối tượng bắt buộc phải tham gia BHYT, nhưng vẫn còn hiện tượng trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), BHYT như: khai báo số lao động thấp hơn thực tế, hoặc ghi số tiền lương thấp hơn thu nhập thực tế, hay chỉ ghi mức lương tối thiểu trong hợp đồng lao động, số tiền thực hưởng ghi vào các khoản khác…

Đó là chưa kể tình trạng nợ kéo dài hay cố tình chiếm dụng số tiền mà NLĐ đã đóng BHXH, BHYT. Về lý thuyết, đây là nhóm khỏe mạnh, lại có mức đóng cao, tần suất sử dụng dịch vụ thấp. Vì vậy, có thể chia sẻ, bù đắp cho các nhóm khác và nếu nhóm này không tham gia BHYT đầy đủ thì sẽ ảnh hưởng tới thu - chi của Quỹ BHYT. Mặt khác, do ảnh hưởng của dịch COVID-19 nên từ đầu năm đến nay, đối tượng tham gia theo nhóm này cũng giảm đáng kể. So với cuối năm 2020 thì đối tượng ở nhóm này giảm 818 người.        

Đặc biệt, nhóm do ngân sách nhà nước (NSNN) hỗ trợ đóng, số người tham gia BHYT khoảng 254.790 người, chiếm 44,8% trên tổng số người đang tham gia BHYT, giảm 248.847 người so với cuối năm 2020. Đa số đối tượng nhóm này giảm tập trung ở đối tượng hộ nghèo (giảm 2.619 người), cận nghèo (giảm 7.028 người); dân tộc thiểu số (giảm 14.609 người) và vùng đặc biệt khó khăn (giảm 224.591 người).

Riêng nhóm tham gia BHYT theo diện hộ gia đình có hơn 267.290 người, chiếm 47,06% trên tổng số người đang tham gia BHYT, tăng 91.866 người so với năm 2020. Tuy nhiên, số tăng này vẫn không đủ bù cho số thẻ BHYT đã giảm theo đối tượng do NSNN hỗ trợ đóng.

Về nhóm tham gia BHYT theo diện hộ nông - lâm - ngư - diêm nghiệp, hiện ngành BHXH vẫn chưa thu và khai thác đối tượng này. Vì đa số nhân khẩu của hộ gia đình nông - lâm - ngư - diêm nghiệp là 4 nhân khẩu, cho nên việc tham gia BHYT hộ gia đình bình thường và hộ nông - lâm - ngư - diêm nghiệp giá cũng như nhau, mặc dù nếu tham gia hộ gia đình nông - lâm - ngư - diêm nghiệp được ngân sách nhà nước hỗ trợ 30%. Song, tham gia BHYT thuộc hộ nông - lâm - ngư - diêm nghiệp thực hiện quy trình thủ tục quy định tại Thông tư 02/2016/TT-BLĐTBXH của Bộ LĐ-TB&XH còn nhiều thủ tục rườm rà. Do đó, người dân chưa mặn mà đăng ký tham gia BHYT theo đối tượng này.

CÒN TÂM LÝ TRÔNG CHỜ SỰ HỖ TRỢ CỦA NHÀ NƯỚC

Từ thực trạng trên cho thấy, số người tham gia BHYT hàng năm chưa mang tính ổn định. Nguyên nhân là chiếm phần lớn trong số người có thẻ BHYT của tỉnh được NSNN đóng và hỗ trợ mức đóng. Vì vậy, khi Nhà nước có thay đổi chính sách sẽ ảnh hưởng đến số người tham gia BHYT. Đơn cử như năm 2021, số người tham gia BHYT giảm liên tục, do thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo hàng năm làm tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo đều giảm, đến ngày 1/7/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 861/QĐ-TTg phê duyệt danh sách các xã khu vực III, khu vực II, khu vực I thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025. Theo đó, đối tượng người dân tộc sinh sống vùng khó khăn và người dân sinh sống vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh không còn được NSNN đóng.

Sau khi các đối tượng trên giảm, cơ quan BHXH đã tích cực phối hợp với UBND các xã, phường, thị trấn lên kế hoạch mở hội nghị tuyên truyền, vận động. Thế nhưng, số người tăng BHYT hộ gia đình chỉ có 91.866 người. Số người tham gia BHYT tăng trở lại còn thấp, do người dân trước kia đã được Nhà nước cấp thẻ BHYT miễn phí nên vẫn còn tâm lý, tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ nên chưa muốn tham gia BHYT hộ gia đình.

Bên cạnh đó, quyền lợi hưởng khám, chữa bệnh BHYT theo nhóm hộ gia đình thấp hơn nhóm đối tượng do NSNN đóng và hỗ trợ đóng. Vì vậy, việc vận động đối tượng này tham gia càng khó khăn hơn.

Việc chính sách thay đổi, các đối tượng được NSNN đóng giảm cũng ảnh hưởng đến việc xây dựng chương trình nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Toàn tỉnh Bạc Liêu có 49/49 xã đạt chuẩn nông thôn mới, song đến thời điểm tháng 12/2021, tỷ lệ số người tham gia BHYT các xã nông thôn mới đều giảm mạnh và không còn duy trì được tỷ lệ BHYT theo quy định…

Từ thực trạng các nhóm đối tượng tham gia BHYT cho thấy, các ngành và địa phương cần có ngay các giải pháp trong phát triển đối tượng tham gia BHYT, nhằm hướng đến mục tiêu BHYT toàn dân và góp phần cho phát triển bền vững.

NGỌC TRUNG

Để phát triển đối tượng tham gia BHYT trong năm 2022, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương cần tập trung vào các nhiệm vụ sau:

* Đối với học sinh, sinh viên

Hiệu trưởng trường đại học, các trường cao đẳng và Sở GD-KH&CN chỉ đạo các phòng GD-ĐT và hiệu trưởng các trường trực thuộc xác định trách nhiệm của nhà trường trong việc phối hợp thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT, nỗ lực đảm bảo chỉ tiêu 100% học sinh - sinh viên (HS-SV) tham gia. Quan tâm củng cố và hoàn thiện bộ phận y tế học đường, sử dụng kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu đúng quy định và có hiệu quả.

BHXH các huyện, thị xã, thành phố đôn đốc các trường học thống kê đầy đủ HS-SV đã tham gia BHYT ở các nhóm đối tượng khác, đồng thời phối hợp với hội cha mẹ học sinh để vận động tham gia. Ngoài ra, khuyến khích các trường có kế hoạch vận động hội cha mẹ học sinh, mạnh thường quân đóng góp hỗ trợ thẻ BHYT cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện mua thẻ BHYT.

Phân công cán bộ theo dõi danh sách học sinh, khi gần hết hạn BHYT HS-SV thì liên hệ trực tiếp nhà trường để nhắc nhở, đôn đốc thu tái tiếp tục BHYT để tránh mất quyền lợi tham gia 5 năm liên tục cho các em học sinh.

* Đối với đối tượng hộ gia đình

Ban chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các huyện, thị xã, thành phố giao chỉ tiêu cụ thể các đối tượng tiềm năng cần khai thác cho UBND xã, phường, thị trấn.

Nhân viên đại lý tăng cường công tác vận động, tuyên truyền các đối tượng tham gia BHYT, BHXH tự nguyện, nhắc nhở các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, BHYT đến kỳ đáo hạn và nắm được những phản ánh, thắc mắc của các đối tượng được kịp thời.

Các tổ chức đoàn thể tiếp tục vận động, tuyên truyền đoàn viên, hội viên, xã viên tích cực tham gia BHXH, BHYT, đồng thời có biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ các đối tượng có hoàn cảnh thật sự khó khăn tham gia BHXH tự nguyện và BHYT.

Xây dựng giải pháp và có hình thức khen thưởng khuyến khích các địa phương thực hiện tốt việc vận động, phát triển đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình. Đặc biệt là khen thưởng và nhân rộng mô hình, học tập kinh nghiệm từ các địa phương đang khai thác phát triển nhóm đối tượng BHYT hộ gia đình tại xã thoát nghèo, các xã công nhận đạt chuẩn nông thôn mới trong tỉnh mà không còn được NSNN hỗ trợ thẻ BHYT.