Hình tượng Bác Hồ qua lăng kính văn học - nghệ thuật

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Bác Hồ từ lâu đã trở thành đề tài bất tận trong thi ca, âm nhạc, hội họa... Không thể đếm nổi tác phẩm văn học - nghệ thuật viết về Bác Hồ, vậy mà những nghệ sĩ chuyên và không chuyên ở khắp Việt Nam nói chung, Bạc Liêu nói riêng vẫn miệt mài sáng tác, để ngày càng làm đầy thêm bộ sưu tập ấy. 

Ở lĩnh vực âm nhạc, có hàng trăm ca khúc về Người được lưu hành rộng rãi trong xã hội, tiêu biểu như: “Bác đang cùng chúng cháu hành quân” (Huy Thục), “Bác Hồ - một tình yêu bao la” (Thuận Yến), “Em mơ gặp Bác Hồ” (Xuân Giao), “Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò Nghệ Tĩnh” (Trần Hoàn), “Miền Nam nhớ mãi ơn Người” (Lưu Cầu)… Ở lĩnh vực thơ ca cũng có hàng ngàn bài thơ hay, xúc động đã in sâu trong tâm trí người Việt. Những “Bác ơi” (Tố Hữu), “Viếng Lăng Bác” (Viễn Phương), “Người đi tìm hình của nước” (Chế Lan Viên), “Thơ dâng Bác Hồ” (Xuân Diệu); “Bác Hồ ơi” (Huy Cận)… đã dựng lại bức tượng đài Hồ Chí Minh bằng ngôn ngữ thơ chân thành, lắng đọng và rất gợi cảm. Đó là chưa kể những vần ca dao hiện đại, hàng trăm bài bản tài tử, vọng cổ… được sáng tác trong các cuộc thi về chủ đề học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Ở lĩnh vực sân khấu, điện ảnh cũng có một bộ sưu tập rất độc đáo về chân dung Bác Hồ kính yêu. Điều đó được thể hiện qua các vở cải lương như: “Không còn con đường nào khác” (Nhà hát Cải lương Trung ương), “Sử thi cách mạng Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người” (Nhà hát Tuồng Trung ương), “Đêm trắng” (Nhà hát Kịch Trung ương) và “Bác là niềm tin tất thắng” (Đoàn Ca kịch Huế)... 

Thí sinh thể hiện ca khúc về Bác Hồ tại hội thi Tiếng hát PT-TH tỉnh Bạc Liêu lần thứ X - năm 2017. Ảnh: N.V
Là một người rất tâm đắc với đề tài về Bác Hồ, chị Phương Tử Yến (hội viên Liên hiệp Hội VH-NT tỉnh) thích sáng tác những bản vọng cổ về Người. “Chiếc vòng cẩm thạch” là tác phẩm ưng ý nhất trong sự nghiệp sáng tác của chị. Từ mẩu chuyện giữ lời hứa của Bác Hồ với cô bé ở một buôn làng khi Bác đi công tác ghé ngang qua, rằng khi trở lại Bác sẽ tặng cho cô một chiếc vòng bạc. 5 năm sau, trong lúc nhiều người đã quên bẵng đi lời hứa năm nào thì Bác đã trở lại với chiếc vòng trên tay. Từ bài học nhỏ “giữ lời hứa” của Bác, chị Phương Tử Yến nhận ra rằng: “chúng ta, trong đó có tôi cần phải học ở tấm gương đạo đức của Người trong cuộc sống. Việc giữ lời hứa dù là hành động nhỏ thôi nhưng nhất thiết phải làm. Thế nên tôi đã đặt tất cả tấm lòng của mình vào bản vọng cổ này”. 
Lúc sinh thời, nhạc sĩ Thế Phương được biết đến với những ca khúc cách mạng đã đi vào lòng người. Ca khúc “Đêm nay con hành quân” vẫn vang lên hào hùng và sống mãi cùng thời gian: “Đêm nay con hành quân dưới ánh sao rạng xa soi đường. Miên man bóng hình Bác, nước mắt con trào rơi trên báng súng. Người đi xa ngàn thu, lời nói thiết tha còn đây như nhìn thấy Bác bên mình. Niềm tin tim con rực cháy, tiếng nói độc lập tự do giục bước đêm hành quân...”. Với ca từ thấm đẫm tình cảm của tác giả, là lý do khiến những giai điệu này luôn tồn tại theo năm tháng, chứng minh tình yêu của người con miền Nam dành cho Bác. 
Gần 50 năm trôi qua, ngày nước Việt Nam mất đi một nhân tài kiệt xuất, song hình ảnh của Người vẫn vẹn nguyên, sừng sững như tượng đài qua lăng kính nghệ thuật và đi vào lòng người một cách trường tồn!
Ngọc Trân