Hòa giải ở cơ sở: Cần sự cộng đồng trách nhiệm

Việc tăng cường công tác quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở hiệu quả đã giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc cho các tổ hòa giải và hòa giải viên, từ đó giúp các tổ hòa giải hoạt động hiệu quả, giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, hoạt động hòa giải ở cơ sở hiện còn gặp nhiều khó khăn, rất cần sự chung tay góp sức của các ngành, các cấp và chính quyền địa phương để công tác này đạt hiệu quả.

Hội thi hòa giải viên giỏi cấp tỉnh. Ảnh: Trần Sơn

Trong năm 2017, toàn tỉnh tiếp nhận 1.907 vụ việc, đưa ra hòa giải 1.803 vụ, hòa giải thành 1.454 vụ, đạt tỷ lệ 80,64%, không thành 349 vụ. Nhằm nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở và cụ thể hóa những quy định của pháp luật về hoạt động hòa giải ở cơ sở, trong thời gian qua, tỉnh đã tổ chức 11 cuộc kiểm tra tại 7 xã và 4 khóm, ấp của các huyện: Phước Long, Hồng Dân, Đông Hải và TP. Bạc Liêu.

Việc bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức pháp luật cho hòa giải viên có vai trò quan trọng vì công tác hòa giải cần có kinh nghiệm và kiến thức pháp luật, sao cho cuộc hòa giải phải thấu tình, đạt lý. Trong khi đó, hòa giải viên chỉ là người có uy tín trong cộng đồng dân cư, không có nhiều kiến thức pháp luật, rất cần tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật mới hàng năm. Trên thực tế, nhiều địa phương hiểu chưa đúng, cho rằng việc tập huấn là trách nhiệm của Sở Tư pháp, của cấp tỉnh nên thường trông chờ ỷ lại, nếu cấp trên không làm thì địa phương cũng… lơ luôn. Hoặc có nơi không chủ động xây dựng kế hoạch tập huấn ngay từ đầu nên không có kinh phí để thực hiện.

Mặc dù Chỉ thị của Bộ Tư pháp về tăng cường công tác hòa giải ở cơ sở yêu cầu, phấn đấu hàng năm có trên 90% tổ hòa giải ở cơ sở hoạt động có hiệu quả, số vụ việc hòa giải thành đạt trên 85%. Nhìn chung, tổ hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh hoạt động hiệu quả, số lượng vụ, việc hòa giải thành tăng cao. Tuy nhiên, tỷ lệ hiện tại chỉ đạt 80,64%, một phần bị ảnh hưởng bởi kết quả hòa giải thành của một số địa phương còn thấp, kéo theo kết quả chung của công tác này.

Theo Điều 6 Luật Hòa giải ở cơ sở và Điều 4 của Nghị định số 15/2014/NĐ-CP, UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng dự toán kinh phí hỗ trợ cho hoạt động hòa giải trình HĐND cùng cấp hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, quyết định, thực hiện hỗ trợ kinh phí cho hoạt động hòa giải tại xã, phường, thị trấn. Đồng thời, Thông tư liên tịch số 100/2014 cũng hướng dẫn rõ, công chức tư pháp - hộ tịch lập dự toán chi hỗ trợ cho hoạt động của tổ hòa giải và thù lao cho hòa giải viên, gửi UBND cấp xã xem xét, tổng hợp báo cáo UBND cấp huyện để xem xét, tổng hợp báo cáo UBND cấp tỉnh trình HĐND cấp tỉnh quyết định, hỗ trợ kinh phí hoạt động của tổ hòa giải và thù lao cho hòa giải viên. Như vậy, kinh phí cho hoạt động hòa giải phải dự trù trước và được cấp vào đầu năm. Về vấn đề này, bà Phan Phương Thảo - Trưởng phòng Phổ biến giáo dục pháp luật (Sở Tư pháp) cho biết, trên cơ sở rà soát kinh phí hoạt động hòa giải cơ sở cuối năm 2017, cơ quan chuyên môn trực thuộc Sở Tư pháp đã phát hiện nhiều huyện vẫn chưa cấp kinh phí cho các tổ hòa giải hoạt động trong năm 2017. Đó là còn chưa nói tình trạng thanh toán thù lao cho các tổ hòa giải thực hiện theo quý, 6 tháng, thậm chí có nơi cả năm mới thanh toán. Việc thanh toán như vậy không đúng quy định tại Nghị định số 15/2014 về việc trả thù lao cho hòa giải viên thông qua tổ hòa giải.

Những địa phương chưa thật sự quan tâm, chỉ đạo trong công tác quản lý nhà nước về hòa giải chưa thấy hết vị trí, vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở. Công chức tư pháp cấp xã chưa chủ động, kịp thời tham mưu cho UBND cùng cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác hòa giải sẽ ảnh hưởng đến chất lượng công tác hòa giải. Thiết nghĩ, đã đến lúc cần sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của các cấp, các ngành, đặc biệt là chính quyền các địa phương khắc phục những hạn chế, cùng cộng đồng trách nhiệm để hoạt động hòa giải ở cơ sở ngày càng đạt hiệu quả cao.

Kim Tuấn