Hoạt động tố tụng của các cơ quan Tư pháp: “Không thể mạnh ai nấy đá sân riêng của mình”!

Đó là ý kiến phát biểu của ông Phan Việt Lâm - Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy tại cuộc họp báo cáo kết quả giám sát việc chấp hành pháp luật trong hoạt động tố tụng của các cơ quan Tư pháp và Thi hành án dân sự (THADS) vừa diễn ra do Thường trực HĐND tỉnh tổ chức.

Thẳng thắn khắc phục để tạo niềm tin cho dân

Theo đánh giá của Thường trực HĐND tỉnh, qua giám sát (từ năm 2012 đến tháng 2/2014) cho thấy, mặc dù thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện khó khăn trên nhiều mặt nhưng các cơ quan Tư pháp và THADS vẫn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ của ngành, đạt và vượt chỉ tiêu do Trung ương giao.

Minh chứng ở ngành Công an là chất lượng điều tra, xử lý tội phạm dần được nâng lên. Án kết thúc điều tra chuyển Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) đề nghị truy tố đúng hạn luật định năm sau cao hơn năm trước (năm 2012: 67%, năm 2013: 70%). Án đình chỉ điều tra và tạm đình chỉ điều tra đều có căn cứ, không có trường hợp oan sai. Thực hành quyền công tố của mình, Viện KSND hai cấp đã kiểm sát điều tra, thụ lý án, quyết định truy tố, truy tố án đúng hạn luật định đạt tỷ lệ 99,8%, vượt yêu cầu Nghị quyết 37 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Công tác kiểm sát xét xử, thi hành án hình sự được quan tâm tăng cường hơn. Trong hoạt động xét xử, các án hình sự được Tòa án tuyên đúng người, đúng tội và đúng pháp luật. Hình phạt dành cho bị cáo đảm bảo nghiêm minh, kết hợp giữa trừng phạt với giáo dục. Hầu hết bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật đều được đưa ra thi hành án.

Tuy nhiên, hoạt động tố tụng ở từng cơ quan Tư pháp vẫn bộc lộ hạn chế, thiếu sót kéo dài. Kết luận của đoàn giám sát cho rằng, một số vụ án, Cơ quan cảnh sát điều tra, Viện KSND chưa làm hết trách nhiệm của mình, đôi lúc vi phạm thời hạn nên đình chỉ vụ án, tạo dư luận xã hội không tốt. Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn còn diễn ra. Điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán còn mắc lỗi chủ quan trong nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, thiếu kinh nghiệm chuyên môn nghiệp vụ. Trong xét xử vẫn còn khá nhiều bản án bị kháng cáo, kháng nghị, khiếu nại theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm. Công tác THADS, hình sự còn nhiều vụ việc tồn đọng, không thi hành dứt điểm hoặc bị khiếu kiện về trình tự, thủ tục thi hành án…

Về vấn đề này, ông Phan Việt Lâm cho rằng: “Những hạn chế, thiếu sót đó ai cũng nhìn thấy trong thời gian qua. Nó không phải vấn đề mới mà chỉ là sự lặp đi lặp lại nhưng chưa được sửa chữa, khắc phục. Đề nghị các cơ quan Tư pháp thẳng thắn nhìn nhận, quyết liệt sửa chữa, nhạy bén và năng động hơn để tạo niềm tin cho dân”.

Phối hợp để làm tốt hoạt động tố tụng

Phát biểu tại cuộc họp, ông Lê Thanh Hùng - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh kiêm Trưởng đoàn giám sát dẫn chứng thực tế hiện nay là bản án đã có hiệu lực pháp luật (chủ yếu án dân sự) nhưng không được triển khai thi hành đang có dấu hiệu phổ biến. Điều này thể hiện sự thiếu kiên quyết của các cơ quan Tư pháp, THADS. Một số trường hợp bên phải thi hành án không chỉ khiếu nại mà có dấu hiệu chống người thi hành công vụ. Biểu hiện đó cho thấy tính thượng tôn pháp luật trong xã hội chưa nghiêm, pháp luật đang bị xem thường và vô hiệu hóa.

Với tư cách là Trưởng Ban pháp chế HĐND tỉnh, ông Phan Việt Lâm nhấn mạnh: “Các cơ quan Tư pháp không thể mạnh ai nấy đá sân riêng của mình trong hoạt động tố tụng. Có những hạn chế, thiếu sót đáng lẽ không xảy ra, nhưng do thiếu sự phối hợp giữa 3 cơ quan tiến hành tố tụng: Công an, Viện KSND và Tòa án”.

Cùng tháo gỡ vấn đề này, ông Dương Công Lập - Chánh án TAND tỉnh thẳng thắn nhìn nhận: “Muốn khắc phục bản án dân sự bị hủy, bị sửa thì phải xem lại cơ chế phối hợp, cơ chế làm việc của các cơ quan tố tụng. Rất nhiều vấn đề còn tồn đọng là do pháp luật chưa thống nhất, đầy đủ, cơ chế phối hợp chưa tốt giữa các cơ quan tố tụng với nhau”. Ông Lập cho biết thêm, tới đây Tòa án sẽ tăng cường phối hợp với Viện KSND, Công an theo quy chế phối hợp đã có để hạn chế sai sót trong bản án.

“Cuối cùng, người được hưởng lợi lớn nhất chính là nhân dân, nếu các cơ quan tiến hành tố tụng làm tốt nhiệm vụ của mình. Do đó, trong mỗi vụ việc, vụ án, sự phối hợp chặt chẽ với nhau, ngay cả với cơ quan chính quyền là rất cần thiết”- ông Trần Minh Tạo, Viện trưởng Viện KSND tỉnh chia sẻ.

Tấn Đạt