Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ” - Bài cuối: Huy động nguồn lực để tăng tốc kinh tế biển

Với thế mạnh hội tụ về kinh tế biển, Cà Mau đang đứng trước những vận hội mới để hiện thực hoá khát vọng làm giàu từ biển, hướng tới mục tiêu trở thành “điểm mở đầu” cho hành trình vươn ra biển lớn của cả vùng ĐBSCL. Trong Quy hoạch tổng thể tỉnh Cà Mau đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhiều nhiệm vụ và mục tiêu chiến lược đã được cụ thể hoá rõ ràng, gắn với yêu cầu tăng trưởng hai con số.

• Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ”
• Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ” - Bài 2: Biển không vô tận - khai thác thế nào để bền vững?
• Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ” - Bài 3: Điện gió mở lối cho tăng trưởng xanh
• Cà Mau - Khát vọng “biển xanh dựng cơ đồ” - Bài 4: Địa đầu cực Nam - lợi thế vàng cho du lịch biển

Vấn đề đặt ra hiện nay chính là nguồn lực để thực hiện các mục tiêu chiến lược ấy trong bối cảnh sức cạnh tranh của nền kinh tế còn hạn chế, nguồn lực nội tại vẫn yếu và thiếu. Đây được xem là bài toán lớn đòi hỏi Cà Mau phải có những giải pháp mang tính đột phá trong thu hút đầu tư, huy động nguồn lực xã hội và khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế từ kinh tế biển.

Bộ Quốc phòng phối hợp UBND tỉnh Cà Mau tổ chức khởi công các dự án giao thông phục vụ phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Đột phá về giao thông và cảng biển

Thực tiễn cho thấy, hạ tầng giao thông và logistics chính là nền tảng để mở rộng không gian phát triển của tỉnh Cà Mau. Việc khởi công tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi cùng các tuyến kết nối Đất Mũi với cảng Hòn Khoai mang ý nghĩa chiến lược, góp phần phá thế “điểm cuối” về giao thông của tỉnh. Qua đó, rút ngắn đáng kể thời gian, chi phí vận chuyển hàng hoá, nhất là trong bối cảnh thuỷ sản và hàng xuất khẩu đang là thế mạnh hàng đầu của địa phương.

Ở góc độ khác, khi hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, có tính kết nối cao sẽ mở ra những không gian phát triển mới, đồng thời giữ vai trò then chốt trong liên kết nội vùng và liên vùng, nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, thu hút đầu tư. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình logistics chi phí thấp, dịch vụ hậu cần thuỷ sản, kho lạnh, trung chuyển hàng hoá và xuất khẩu trực tiếp bằng đường biển trong dài hạn.

Thi công đoạn cuối tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi kết nối ra cảng Hòn Khoai.

Việc hoàn thiện Cảng Hàng không Cà Mau, các tuyến cao tốc trục dọc như Cần Thơ - Cà Mau, Cà Mau - Đất Mũi và trục ngang Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu, cùng hệ thống quốc lộ huyết mạch như Quốc lộ 1, Quốc lộ 63, Quản lộ - Phụng Hiệp, đường Hồ Chí Minh, đường Nam Sông Hậu và tuyến hành lang ven biển phía Nam sẽ từng bước hình thành mạng lưới giao thông rộng khắp, thông suốt.

Đặc biệt, việc đầu tư cảng biển Hòn Khoai cùng hệ thống cầu, đường kết nối ra đảo sẽ mở rộng không gian phát triển ra biển, nâng cao vai trò của Cà Mau trong chuỗi logistics, kinh tế biển và năng lượng. Đây cũng là tiền đề để các trung tâm kinh tế biển như Gành Hào, Sông Đốc, Cái Đôi Vàm, Khánh Hội phát huy lợi thế, trở thành các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển công nghiệp - dịch vụ - đô thị ven biển theo hướng bền vững. Trong đó, cảng Hòn Khoai giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển.

Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), tham luận về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển cụm đảo Hòn Khoai tại Hội nghị kết nối doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh đầu tư vào Cà Mau.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), theo Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cà Mau thuộc hành lang kinh tế Bắc - Nam, một trong ba hành lang kinh tế ưu tiên của cả nước. Đồng thời, địa phương còn nằm trên hành lang kinh tế Hà Tiên - Rạch Giá - Cà Mau, kết nối với hành lang ven biển phía Nam của Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS), giữ vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực ven biển phía Tây ĐBSCL.

Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh cho rằng, Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai là công trình chiến lược mang ý nghĩa đặc biệt cả về phát triển kinh tế - xã hội lẫn quốc phòng, an ninh. Khi hoàn thành, cảng có công suất khoảng 20 triệu tấn/năm, tiếp nhận tàu trọng tải đến 250.000 DWT và kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế. Qua đó, góp phần tháo gỡ “nút thắt” giao thông vận tải cho toàn vùng ĐBSCL, đưa hàng hoá ra thế giới ngay tại Cà Mau, đồng thời tạo động lực hình thành trung tâm logistics và cửa ngõ giao thương quốc tế mới của Việt Nam.

Dự án Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai có quy mô một bến tàu dài 1.000 m, công suất 20 triệu tấn/năm, tiếp nhận tàu đến 250.000 DWT.

Với vị trí tiền tiêu phía Nam Tổ quốc, công trình này còn được xem là “pháo đài” quan trọng trong bảo vệ chủ quyền, an ninh và an toàn vùng biển, đảo thiêng liêng của đất nước.

Tăng tốc thật nhanh

Để hiện thực hoá khát vọng làm giàu từ biển, ngoài nguồn lực đầu tư công, phần lớn các dự án phát triển kinh tế biển của Cà Mau phải dựa vào xã hội hoá, thu hút đầu tư từ khu vực kinh tế tư nhân và các tập đoàn, doanh nghiệp có vốn FDI.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy quy mô doanh nghiệp của tỉnh còn nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khó đủ sức tham gia các dự án động lực quy mô lớn. Theo thống kê của VCCI Cần Thơ, sau hợp nhất, số lượng doanh nghiệp và khả năng thu hút vốn FDI của Cà Mau vẫn thuộc nhóm thấp nhất vùng ĐBSCL.

Các đồng chí: Nguyễn Hồ Hải, Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau (giữa); Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau (thứ 2, từ trái sang); Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh (thứ 2, từ phải sang) và Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (bìa trái), tham quan các dự án kêu gọi đầu tư của Cà Mau tại Hội nghị Kết nối hợp tác đầu tư cho doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh vào Cà Mau năm 2025.

Năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 1.600 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động lên hơn 10.330 doanh nghiệp. Song, hơn 97% doanh nghiệp thành lập mới có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng, đồng nghĩa phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Không chỉ hạn chế về năng lực tài chính, tỷ lệ doanh nghiệp giải thể hằng năm còn chiếm khoảng 20% số doanh nghiệp thành lập mới; tốc độ tăng doanh nghiệp chỉ đạt 3,8%/năm.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp mạnh mẽ hơn trong thu hút đầu tư ngoài tỉnh, nhất là các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI vào các lĩnh vực kinh tế biển.

Để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế về kinh tế biển, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Đề án cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh; tập trung kích hoạt các động lực tăng trưởng ở những ngành mũi nhọn như nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, du lịch… Đồng thời, xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng, cải cách thủ tục hành chính thực chất, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo.

---

Ông Huỳnh Chí Nguyện,

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, khẳng định.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục phát huy hiệu quả hoạt động của Tổ công tác đặc biệt nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án ngoài ngân sách; tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng chiến lược, giải quyết các “điểm nghẽn” về logistics; ưu tiên đầu tư công theo hướng “đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”. Đồng thời, bổ sung, hoàn thiện quy hoạch và công khai minh bạch danh mục các dự án kêu gọi đầu tư trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, kinh tế biển và phát triển đô thị.

Qua đó cho thấy, việc huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội để tập trung nguồn lực cho các trụ cột phát triển đã được xác định là yêu cầu mang tính sống còn đối với Cà Mau trong giai đoạn mới. Bởi, nếu không tăng tốc mạnh mẽ và tăng tốc thật nhanh, Cà Mau sẽ rất khó theo kịp đà phát triển của các địa phương trong khu vực ĐBSCL.

Theo số liệu của VCCI Cần Thơ, giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của Cà Mau đạt bình quân 6,15%/năm, cao hơn mức bình quân vùng ĐBSCL (5,87%/năm), nhưng vẫn thấp hơn mức bình quân cả nước (6,51%/năm). Dù cao hơn Vĩnh Long và Đồng Tháp, song vẫn thấp hơn An Giang và TP Cần Thơ.

Tiến độ thi công Cầu vượt biển ra đảo Hòn Khoai đang được đẩy nhanh. Dự án có tổng mức đầu tư gần 26.000 tỷ đồng, dự kiến trở thành cầu vượt biển dài nhất Việt Nam và thuộc top 3 Đông Nam Á.

Điều đó thấy rằng vị thế tăng trưởng của Cà Mau đã được cải thiện, từ nhóm thấp vươn lên nhóm trung bình của vùng. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số khoảng 10%/năm vẫn là thách thức rất lớn khi quy mô nền kinh tế của tỉnh còn khá nhỏ. Năm 2025, GRDP của Cà Mau đạt khoảng 172.000 tỷ đồng, xếp thứ 5/5 tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL sau hợp nhất và chỉ chiếm khoảng 1,33% GDP cả nước.

Phát triển kinh tế biển và khát vọng làm giàu từ biển hôm nay không còn là mục tiêu riêng của một ngành hay một lĩnh vực, mà đã trở thành quyết tâm chính trị và phong trào hành động của toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh nhà.

Từ biển, Cà Mau đang nuôi dưỡng khát vọng vươn lên mạnh mẽ để xây dựng một vùng đất địa đầu cực Nam thịnh vượng, phát triển nhanh và bền vững. Đó không chỉ là mục tiêu, mà còn là niềm tin và khát vọng của cả một vùng đất đang hướng ra biển lớn./.

 Hồng Phượng - Kim Trung - Hữu Thọ - Hoàng Lam