Cấp thiết đầu tư kè chắn sóng bảo vệ bờ Đông

Theo thống kê mới nhất của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, tình trạng sạt lở ven biển Đông Cà Mau đang diễn biến đặc biệt nghiêm trọng và có xu hướng gia tăng.

• Đầu tư 480 tỷ đồng xây kè chống sạt lở bờ sông Gành Hào
• Sạt lở nghiêm trọng tại Đầm Dơi, thiệt hại trên 3 tỷ đồng
• Khẩn trương triển khai giải pháp ứng phó sạt lở

Tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng cùng quá trình sạt lở kéo dài nhiều năm qua đã khiến nhiều đoạn đai rừng phòng hộ bị thu hẹp nhanh chóng. Trước nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến dân cư, hạ tầng và sản xuất ven biển, ngành chức năng cảnh báo cần sớm triển khai các giải pháp ứng phó khẩn cấp, nhất là khi mùa mưa bão năm 2026 đang cận kề.

Đoạn bờ biển từ Tân Thuận (cửa Gành Hào) hướng về Hố Gùi đang trong tình trạng sạt lở đặc biệt nguy hiểm, với chiều dài khoảng 9,1 km, tốc độ sạt lở bình quân 60-80 m/năm. Nhu cầu đầu tư khẩn cấp hệ thống kè chắn sóng khu vực này khoảng 530 tỷ đồng, gồm các đoạn: Gành Hào - Ấp Hạp dài 0,7 km; Ấp Hạp - Giá Cao dài 4,9 km; Giá Cao hướng về Bờ Cộ dài 3,5 km. (Trong ảnh: Đai rừng phòng hộ khu vực cửa Giá Cao (xã Tân Thuận) đang mất rất nhanh do chưa có hệ thống kè chắn sóng).

Các điểm sạt lở đặc biệt nguy hiểm tập trung tại các đoạn: Bồ Đề - Hố Gùi, Kiến Vàng - Ông Tà, Hố Gùi - Tân Tiến, Ấp Hạp - Giá Cao… với tốc độ sạt lở bình quân từ 30-80 m/năm, có nơi trên 100 m/năm. 

Sạt lở gây mất đất, mất rừng phòng hộ khoảng 250-300 ha/năm, đồng thời đe doạ trực tiếp khu dân cư, khu tái định cư và nhiều công trình hạ tầng ven biển với tổng chiều dài sạt lở khoảng 56,1 km.

Tại vùng cửa biển Giá Cao (xã Tân Thuận), tình trạng mất đất, mất rừng tác động lớn đến đời sống người dân nơi đây. Nước biển đang lấn sâu nhanh vào đất liền, cần sớm có giải pháp khẩn cấp như xây dựng kè chắn sóng để bảo vệ cửa sông, đất rừng ven biển và sinh kế người dân.

Đoạn từ Kiến Vàng đến Ông Tà đang sạt lở đặc biệt nguy hiểm, gồm: đoạn Kiến Vàng - Vàm Lũng dài 3,4 km; đoạn Vàm Lũng hướng về Rạch Gốc dài 1,7 km; đoạn Rạch Gốc - Ông Tà dài 1,2 km. Khu vực này cần nguồn vốn khoảng 367 tỷ đồng để đầu tư hệ thống kè chắn sóng khẩn cấp. (Ảnh chụp tại khu vực cửa Vàm Lũng, Xã Phan Ngọc Hiển)

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, tình hình sạt lở bờ biển Đông tỉnh Cà Mau hiện đã ở mức khẩn cấp về thiên tai. Nhiều khu vực dân cư, công trình hạ tầng và hoạt động sản xuất đang bị đe doạ trực tiếp như khu dân cư Tam Giang Tây cũ, Chợ Thủ, trường học, trụ sở cơ quan nhà nước, hệ thống lưới điện, các trụ điện gió, vùng sản xuất của người dân, khu nuôi tôm công nghệ cao của Công ty Việt Úc, tuyến lộ cấp VI đồng bằng; đặc biệt là công trình hạ tầng trọng điểm thuộc tuyến đường Hồ Chí Minh trên địa bàn Xã Phan Ngọc Hiển.

Nhiều khu vực mất hoàn toàn đai rừng phòng hộ, nếu không có giải pháp ứng phó khẩn cấp, nhất là trong mùa mưa bão năm 2026, các công trình hạ tầng đã được đầu tư như nhà máy điện gió có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Không chỉ đe doạ an toàn dân sinh và hạ tầng kinh tế - xã hội, tình trạng sạt lở thời gian qua còn làm mất diện tích lớn đất ven biển và rừng phòng hộ.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ lợi, Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, cho biết: “Qua khảo sát mới đây, tuyến bờ biển Đông Cà Mau có trên 56 km sạt lở đặc biệt nguy hiểm, có nguy cơ tác động trực tiếp đến các đối tượng cần bảo vệ trong thời gian ngắn. Các khu vực này tập trung trên địa bàn các xã: Tân Ân, Phan Ngọc Hiển, Tam Giang, Tân Tiến, Tân Thuận. Nhu cầu kinh phí xử lý khẩn cấp bằng giải pháp kè chắn sóng ước trên 3.200 tỷ đồng từ nguồn ngân sách”.

Đoạn từ cửa sông Bồ Đề đến cửa Rạch Láng Cháo đang diễn biến sạt lở đặc biệt nguy hiểm, gồm: đoạn Bồ Đề - Máng Chim dài 6,7 km; đoạn Máng Chim - Láng Cháo dài 1 km; đoạn Láng Cháo hướng về Hốc Năng dài 1,7 km. Nhu cầu đầu tư hệ thống kè chắn sóng khẩn cấp cho khu vực này khoảng 554 tỷ đồng.

Trước diễn biến ngày càng nghiêm trọng của sạt lở ven biển Đông, việc sớm bố trí nguồn lực đầu tư các công trình kè chắn sóng, bảo vệ đai rừng phòng hộ và hạ tầng dân sinh được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn cho người dân và ổn định phát triển kinh tế - xã hội khu vực ven biển.

Trước tốc độ sạt lở diễn biến nhanh, nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời, doi đất tại cửa biển Bồ Đề (xã Tân Ân) có nguy cơ sớm biến mất, khi ấy trụ sở Đồn Biên phòng, trụ sở cơ quan Đảng uỷ xã Tân Ân, hạ tầng giao thông, viễn thông cùng khu dân cư nơi đây sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Năm 2023 tỉnh Cà Mau đã công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với sạt lở bờ biển tại 6 vị trí ven biển Đông, với tổng chiều dài trên 29 km, nhu cầu đầu tư hơn 2.200 tỷ đồng (theo Quyết định số 1527 của UBND tỉnh).

Tuy nhiên, đến nay nhiều vị trí vẫn chưa thể triển khai xây dựng hệ thống kè chắn sóng do thiếu nguồn kinh phí. Trong đó, đoạn Hố Gùi - Bồ Đề dài 8,4 km cần trên 472 tỷ đồng; đoạn Kiến Vàng - Ông Tà dài 6,3 km cần trên 377 tỷ đồng.

Trần Nguyên