Xây dựng "lá chắn an toàn" từ cơ sở

Hiện nay, tốc độ đô thị hoá, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ ngày càng nhanh, cùng với tác động của biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ cháy, nổ, tai nạn và sự cố, yêu cầu đặt ra đối với công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) không chỉ dừng lại ở việc xử lý khi có sự cố xảy ra mà phải chuyển mạnh sang tư duy phòng ngừa từ sớm, từ xa, lấy người dân làm trung tâm, lấy cơ sở làm địa bàn trọng điểm.

• Nâng cao nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy từ cơ sở
• Ra mắt Trung tâm Giáo dục cộng đồng về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ
• Xã Đầm Dơi tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy

Ðó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị số 02 ngày 31/1/2026 của Ban Bí thư Trung ương Ðảng khoá XIV về tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng đối với công tác PCCC và CNCH trong tình hình mới.

Huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị

Chỉ thị được ban hành sau hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị số 47 và 5 năm thực hiện Kết luận số 02, trên cơ sở đánh giá công tác PCCC và CNCH đã đạt nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn không ít hạn chế: tình hình cháy, nổ, tai nạn, sự cố tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều vụ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ thị xác định, yêu cầu chuyển đổi tư duy từ "chữa cháy" sang "quản trị rủi ro", đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị tham gia công tác PCCC và CNCH.

Hoạt động diễn tập, nâng cao nhận thức và kỹ năng PCCC cho lực lượng tại chỗ luôn được quan tâm tổ chức thực hiện. (Trong ảnh: Diễn tập chữa cháy tại Nhà máy Ðạm Cà Mau).

Bám sát tinh thần chỉ đạo của Trung ương, ngày 8/5/2026, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Kế hoạch số 248 triển khai thực hiện với nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp quan trọng. Ðây được xem là bước cụ thể hoá quan trọng nhằm đưa chủ trương của Ðảng nhanh chóng đi vào thực tiễn, tạo chuyển biến đồng bộ từ nhận thức đến hành động trong toàn hệ thống chính trị.

Ðiểm nổi bật trong Kế hoạch số 248 là xác định rõ công tác PCCC và CNCH là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi người dân. Không còn là trách nhiệm riêng của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, nhiệm vụ này được đặt trong tổng thể bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội và phát triển bền vững của địa phương.

Ðối với Cà Mau, địa phương có đặc thù địa hình sông ngòi chằng chịt, nhiều vùng nuôi trồng thuỷ sản, chợ truyền thống, cơ sở chế biến thuỷ sản, kho chứa hàng hoá, khu dân cư đan xen với nhà ở kết hợp kinh doanh, diện tích rừng tràm, rừng ngập mặn lớn, nguy cơ xảy ra cháy, nổ luôn hiện hữu. Bên cạnh đó, quá trình phát triển các khu đô thị mới, trung tâm thương mại, cơ sở sản xuất cũng kéo theo những yêu cầu ngày càng cao về hạ tầng kỹ thuật và năng lực ứng phó sự cố.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy trên cả nước thời gian qua xuất phát từ những nguyên nhân rất phổ biến như: chập điện, bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt hoặc thiếu trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu. Ðiều đó đặt ra yêu cầu phải đưa kiến thức PCCC trở thành kỹ năng sống của mỗi người dân thay vì tuyên truyền mang tính thời điểm. Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Cà Mau xác định là đổi mới toàn diện công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kỹ năng PCCC, lồng ghép kiến thức PCCC vào chương trình giáo dục, đồng thời, nhân rộng các mô hình tự quản, tổ liên gia an toàn PCCC, điểm chữa cháy công cộng, xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC và CNCH.

Nếu trước đây tuyên truyền chủ yếu tập trung vào phổ biến quy định pháp luật, thì nay hướng đến việc hình thành văn hoá phòng ngừa. Người dân không chỉ biết quy định mà còn biết sử dụng bình chữa cháy, xử lý tình huống khi xảy ra cháy, thoát nạn an toàn và chủ động kiểm tra các nguy cơ mất an toàn trong gia đình.

Lấy phòng ngừa làm trung tâm, lấy cơ sở làm nền tảng

Ghi nhận tại cấp cơ sở, nơi trực tiếp đối mặt và xử lý các tình huống phát sinh ban đầu, tinh thần Chỉ thị 02 và Kế hoạch 248 của tỉnh đang được cụ thể hoá bằng những phần việc rất cụ thể, quyết liệt.

Ông Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch UBND phường An Xuyên, cho rằng, công tác quản lý nhà nước về PCCC không thể chỉ thực hiện theo đợt cao điểm mà phải là dòng chảy liên tục, gắn liền với đời sống thường nhật của Nhân dân. Mục tiêu là không để xảy ra khoảng trống trong quản lý, nhất là tại các loại hình cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao như: chợ, cơ sở kinh doanh phế liệu, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh. Phường tập trung lực lượng đi từng ngõ, gõ từng nhà để hướng dẫn người dân ký cam kết, bố trí lối thoát nạn thứ hai, cách quản lý nguồn lửa, nguồn điện an toàn.

“Thành công lớn nhất là sự chuyển biến trong tư duy của người dân, từ chỗ e dè, né tránh khi có đoàn kiểm tra, đến nay, nhiều chủ hộ đã chủ động trang bị bình chữa cháy xách tay và tích cực tham gia các buổi diễn tập phương án chữa cháy tại khu dân cư, tạo nên thế trận lòng dân vững chắc trong công tác phòng chống "giặc lửa"”, ông Minh chia sẻ thêm.

Tại các xã vùng ven, vùng nông thôn, công tác PCCC cũng được triển khai bài bản. Trung tá Huỳnh Nhật Nam, Phó Trưởng Công an xã Ðá Bạc, cho biết, lực lượng công an xã với vai trò nòng cốt đã chủ động tham mưu cấp uỷ, chính quyền địa phương thành lập, duy trì hoạt động hiệu quả các tổ liên gia an toàn PCCC tại các khu vực tập trung đông dân cư và hộ kinh doanh ven biển. Do địa hình sông nước, giao thông đường bộ vào một số ấp phải mất nhiều thời gian, nên phương châm "4 tại chỗ" được đặc biệt chú trọng.

Trung tá Huỳnh Nhật Nam cho biết: "Khi có sự cố xảy ra, vài phút ban đầu chính là "thời điểm vàng" để quyết định quy mô thiệt hại. Vì vậy, công an xã thường xuyên tổ chức tập huấn kỹ năng thực hành, dập tắt các đám cháy giả định từ bình gas, chập điện cho lực lượng dân phòng và người dân. Việc rà soát, kiểm tra các phương án cứu nạn, cứu hộ đường thuỷ, an toàn hệ thống điện trên các tàu cá neo đậu tại bến cũng được tiến hành định kỳ. Tinh thần của cán bộ, chiến sĩ là bám sát địa bàn, lấy sự an toàn của Nhân dân làm thước đo năng lực và hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra".

Tăng cường phổ biến kiến thức, giáo dục kỹ năng PCCC và ứng phó sự cố trong cộng đồng. Từ đó thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ” trong công tác PCCC và CNCH. (Trong ảnh: Buổi tập huấn kỹ năng PCCC cho học sinh Trường THPT tại xã Sông Ðốc).

Không dừng lại ở yếu tố con người, Kế hoạch số 248 cũng đặt trọng tâm vào phát triển đồng bộ hạ tầng PCCC. Theo đó, tỉnh sẽ rà soát quy hoạch hệ thống giao thông, nguồn nước phục vụ chữa cháy; ưu tiên khắc phục những điểm còn bất cập tại các khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp, khu thương mại và những địa bàn có nguy cơ cháy cao. Ðồng thời, huy động hiệu quả các nguồn lực từ Trung ương, địa phương và xã hội hoá để đầu tư phương tiện, trang thiết bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, chỉ huy, điều hành và cảnh báo nguy cơ cháy. Ðây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp hình thành hệ thống dự báo, phân tích rủi ro, hỗ trợ các quyết định ứng phó nhanh và chính xác hơn.

Phòng cháy luôn tốt hơn chữa cháy. Ðó không chỉ là khẩu hiệu mà đang trở thành phương châm hành động của cả hệ thống chính trị tỉnh Cà Mau trong quá trình triển khai Chỉ thị số 02. Với cách tiếp cận lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy cơ sở làm nền tảng và lấy người dân làm chủ thể, Cà Mau đang từng bước xây dựng "lá chắn an toàn" vững chắc trước nguy cơ cháy, nổ, bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, giữ vững ổn định xã hội và tạo nền tảng an toàn cho sự phát triển nhanh, bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.

Văn Ðum