Hỗ trợ pháp lý cho người chưa thành niên

Người chưa thành niên là nhóm cần được quan tâm đặc biệt trong quá trình tố tụng hình sự do nhận thức và tâm lý chưa hoàn thiện, dễ bị tác động dẫn đến vi phạm pháp luật. Vì vậy, trợ giúp pháp lý được xem là “điểm tựa” quan trọng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời giúp các em có cơ hội sửa sai và tái hoà nhập cộng đồng.

• Hơn 2.300 vụ việc được trợ giúp pháp lý miễn phí trong năm 2025
• Tạo hành lang pháp lý minh bạch trong hoạt động tố tụng
• Hỗ trợ pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ người chưa thành niên

Luật Tư pháp người chưa thành niên (Luật số 59/2024/QH15), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ người chưa thành niên theo hướng nhân văn, lấy giáo dục và phục hồi làm trọng tâm thay vì chỉ xử lý, trừng phạt.

Song song đó, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 được sửa đổi, bổ sung năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường hỗ trợ pháp lý cho trẻ em và người chưa thành niên tham gia tố tụng.

Thông qua việc cử luật sư, trợ giúp viên pháp lý tham gia từ giai đoạn điều tra đến xét xử, công tác trợ giúp pháp lý góp phần đảm bảo quyền được bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người chưa thành niên.

Các trợ giúp viên pháp lý tham gia phiên toà để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị cáo là người chưa thành niên.

Thời gian qua, tỉnh Cà Mau tập trung thực hiện hiệu quả công tác trợ giúp pháp lý, đặc biệt đối với người chưa thành niên. Nhiều giải pháp đồng bộ được triển khai nhằm nâng cao nhận thức chấp hành pháp luật, đồng thời hỗ trợ pháp lý để các em có cơ hội sửa sai, tái hoà nhập cộng đồng.

Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã thực hiện 147 vụ việc trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên. Trong đó có 81 trường hợp là người bị buộc tội, 47 trường hợp bị tố giác và nhiều trường hợp là bị hại hoặc người liên quan trong các vụ án hình sự.

Ông Trần Hoàng Hảo, Trợ giúp viên pháp lý Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cà Mau, cho biết: “Chúng tôi đã tham gia nhiều vụ việc trợ giúp pháp lý cho người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi ngay từ giai đoạn khởi tố vụ án cho đến khi xét xử. Ngoài kiến thức chuyên môn, trợ giúp viên pháp lý cần lắng nghe, tìm hiểu tâm lý, hoàn cảnh để có cách bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp phù hợp nhất cho các em”.

Không chỉ am hiểu pháp luật, trợ giúp viên pháp lý còn đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ tâm lý cho người chưa thành niên trong quá trình tố tụng. Việc được hỗ trợ pháp lý miễn phí giúp các em và gia đình yên tâm hơn, đồng thời tạo điều kiện để các em nhận thức đúng hành vi, điều chỉnh bản thân và hướng tới tương lai tích cực hơn.

Hướng đến môi trường tư pháp thân thiện

Thực tế cho thấy, hầu hết các vụ án hình sự có người chưa thành niên tham gia với vai trò bị cáo, bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đều cử trợ giúp viên pháp lý tham gia hỗ trợ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các em.

Điển hình là phiên toà sơ thẩm do TAND khu vực 1 - Cà Mau xét xử vào tháng 4/2026 đối với vụ án “Cố ý gây thương tích” và “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”, với 5 bị cáo đều là người chưa thành niên, sinh năm 2008.

Phiên toà xét xử vụ án “Cố ý gây thương tích” có nhiều người tham gia là người chưa thành niên tại TAND khu vực 1 - Cà Mau.

Trong vụ án này, các bị cáo bị truy tố về hành vi cố ý gây thương tích; riêng một bị cáo bị truy tố thêm tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Đây là vụ án thu hút sự quan tâm của dư luận bởi tất cả những người tham gia vụ án đều ở độ tuổi vị thành niên.

Từ giai đoạn tiếp nhận hồ sơ đến khi tham gia bào chữa tại phiên toà, các trợ giúp viên pháp lý đã tập trung nghiên cứu vụ việc, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân dẫn đến hành vi vi phạm và diễn biến tâm lý của từng bị cáo.

Thông qua việc phân tích tình huống pháp lý và trình bày quan điểm bào chữa phù hợp, các trợ giúp viên pháp lý đã góp phần giúp Hội đồng xét xử xem xét toàn diện vụ án, đưa ra mức hình phạt vừa đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, vừa chú trọng giáo dục, cảm hoá và tạo cơ hội để các bị cáo sửa sai, tái hoà nhập cộng đồng.

Ông Trần Hoàng Hảo, Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm TGPL tỉnh Cà Mau, bào chữa cho bị cáo T.B.L trong vụ án “Cố ý gây thương tích” theo hướng được hưởng án treo.

Theo ông Dương Chí Nguyện, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cà Mau, hiện nhu cầu trợ giúp pháp lý của người chưa thành niên trên địa bàn tỉnh tập trung nhiều ở lĩnh vực hình sự, đặc biệt là các vụ việc xâm phạm đến sức khoẻ, tính mạng, danh dự và nhân phẩm.

“Trung tâm luôn chủ động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng để kịp thời tiếp nhận và thực hiện trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên. Đồng thời, tăng cường truyền thông pháp luật, nâng cao năng lực cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý nhằm đảm bảo các vụ việc được thực hiện chất lượng, hiệu quả”, ông Dương Chí Nguyện cho biết thêm.

Việc trợ giúp pháp lý miễn phí cho người chưa thành niên không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các em trong quá trình tố tụng mà còn giúp các em hiểu đúng pháp luật, điều chỉnh hành vi và có cơ hội làm lại cuộc đời.

Với định hướng lấy giáo dục, hỗ trợ và phục hồi làm trung tâm, công tác trợ giúp pháp lý đang góp phần xây dựng môi trường tư pháp thân thiện hơn đối với người chưa thành niên, giúp các em có thêm niềm tin để hướng đến tương lai tích cực hơn.

Kim Phượng - Chí Diện