Truyền hình
Những năm gần đây, tình trạng thanh - thiếu niên vi phạm pháp luật đang trở thành vấn đề xã hội đáng lo ngại. Từ những hành vi vi phạm hành chính như gây rối trật tự công cộng, bạo lực học đường, vi phạm giao thông, cho đến các vụ việc nghiêm trọng hơn liên quan đến trộm cắp, cố ý gây thương tích, thậm chí phạm tội có tổ chức, tất cả đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về những khoảng trống trong công tác giáo dục, quản lý và bảo vệ thanh - thiếu niên trong bối cảnh xã hội nhiều biến động.
- Mạng xã hội - Công cụ hiệu quả trong phòng, chống tội phạm
- Hiệu quả công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm
- Cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm
Theo Công an tỉnh Cà Mau, năm 2025, các loại tội phạm chiếm tỷ lệ cao gồm trộm cắp tài sản và cố ý gây thương tích. Thủ đoạn chủ yếu là lợi dụng sơ hở trong quản lý tài sản hoặc mâu thuẫn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày, vay mượn, mâu thuẫn nhỏ nhưng bộc phát thành hành vi bạo lực. Ðáng chú ý, tình hình tội phạm có xu hướng trẻ hoá; nhiều vụ việc nguy hiểm như đua xe trái phép, mua bán và sử dụng ma tuý... có sự tham gia của người chưa thành niên. Phần lớn các em ở độ tuổi chưa hoàn thiện nhận thức, dễ bị tác động bởi môi trường sống, mạng xã hội và các mối quan hệ phức tạp xung quanh.
Một vụ án trộm cắp tài sản liên quan đến thanh - thiếu niên được Toà án khu vực 2 xét xử cuối năm 2025.
Luật sư Quách Ngọc Lam (Ðoàn Luật sư tỉnh Cà Mau) nhận định: "Ðiều đáng lo ngại không chỉ là số lượng vụ việc gia tăng mà là tính chất ngày càng nghiêm trọng. Nhiều em hiểu mơ hồ về pháp luật, thậm chí cho rằng mình chưa đủ tuổi nên không phải chịu trách nhiệm".
Phân tích nguyên nhân cho thấy, đây là hệ quả của nhiều yếu tố đan xen, trong đó gia đình giữ vai trò then chốt. Tuy nhiên, áp lực mưu sinh khiến không ít phụ huynh thiếu thời gian quan tâm, đồng hành cùng con.
"Nhiều trường hợp vi phạm xuất phát từ việc gia đình thiếu sự giám sát hoặc giáo dục chưa phù hợp, tạo khoảng trống để các em bị lôi kéo bởi các tác động tiêu cực bên ngoài", Luật sư Quách Ngọc Lam cho biết.
Một thực tế đáng lưu ý là tỷ lệ ly hôn có xu hướng gia tăng. Năm 2025, toà án các cấp trên địa bàn tỉnh Cà Mau thụ lý hơn 26 ngàn vụ án các loại, trong đó có hơn 8.000 vụ ly hôn. Ðằng sau những con số ấy là những hệ luỵ âm thầm, đặc biệt đối với trẻ em. Không ít trường hợp vi phạm pháp luật ở tuổi vị thành niên có hoàn cảnh gia đình đổ vỡ, thiếu sự quan tâm, giáo dục đầy đủ từ cha mẹ.
Trường hợp của Nguyễn Khanh D (sinh năm 2009, phường An Xuyên) là một ví dụ. Khi phạm tội trộm cắp tài sản, D chưa đủ 18 tuổi và là người nhỏ tuổi nhất trong nhóm 4 đối tượng. Hồ sơ cho thấy, cha mẹ ly hôn từ sớm, D sống cùng ông bà ngoại già yếu, thiếu sự quản lý, giáo dục. Bỏ học sớm, giao du với bạn xấu, D bị lôi kéo và sa vào con đường vi phạm pháp luật.
Ở góc độ văn hoá - xã hội, ông Nguyễn Chí Công, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh: "Gia đình luôn giữ vai trò rất quan trọng. Khi gia đình hoà thuận, cha mẹ đồng hành và thống nhất cách giáo dục, trẻ có môi trường an toàn để phát triển. Ngược lại, những tổn thương tâm lý từ mâu thuẫn, ly hôn nếu không được can thiệp kịp thời có thể chuyển hoá thành hành vi lệch chuẩn".
Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cũng đặt ra nhiều thách thức. Không gian mạng trở thành "xã hội thu nhỏ", nơi thanh - thiếu niên tiếp nhận lượng thông tin trái chiều. Nếu thiếu kỹ năng chọn lọc và định hướng, các em rất dễ bị cuốn theo những trào lưu tiêu cực, lối sống lệch chuẩn.
Hành vi vi phạm pháp luật ở tuổi vị thành niên không chỉ gây hậu quả trước mắt mà còn để lại hệ luỵ lâu dài đến tương lai của các em. Ðó là những “vết trượt” trong học tập, nghề nghiệp và quá trình hoà nhập xã hội; đồng thời là nỗi đau, gánh nặng tinh thần đối với gia đình.
Ðể giảm thiểu tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy "xử lý" sang "phòng ngừa", trong đó chú trọng xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng; tăng cường hoạt động văn hoá, thể thao, giáo dục kỹ năng sống cho thanh - thiếu niên.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, công an, tư pháp và các tổ chức đoàn thể nhằm phát hiện sớm, can thiệp kịp thời các nguy cơ vi phạm.
Phòng ngừa vi phạm pháp luật trong thanh - thiếu niên cần bắt đầu từ nâng cao nhận thức và xây dựng môi trường sống lành mạnh.
Khi gia đình đồng hành, nhà trường quan tâm, xã hội tạo môi trường lành mạnh và pháp luật được thực thi một cách nhân văn, hiệu quả, những “vết nứt” trong quá trình trưởng thành của thanh - thiếu niên sẽ dần được hàn gắn. Ðó không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Văn Đum
Xem thêm bình luận