Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS

Trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu hướng tới lộ trình “95-95-95”: 95% người nhiễm biết tình trạng, 95% trong số đó được điều trị và 95% người điều trị đạt tải lượng virus thấp. Tỉnh cam kết thực hiện Chiến lược Quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.

• Rà soát tiếp dân trực tuyến, mở rộng chống ma tuý, ưu tiên đầu tư xanh
• Tăng “sức đề kháng” phòng chống ma tuý học đường
• Xã Nguyễn Phích: Quyết tâm xây dựng địa bàn không ma tuý

Từ đầu năm 2025 đến nay, tỉnh Cà Mau ghi nhận 303 ca nhiễm HIV mới. Luỹ tích toàn tỉnh có 8.636 người nhiễm HIV, trong đó 5.144 trường hợp đã chuyển sang AIDS và 2.163 trường hợp tử vong. Hiện ngành y tế đang quản lý 6.473 người nhiễm HIV, bao gồm 86 trẻ em.

Các nhóm đối tượng được xác định có nguy cơ cao mắc HIV bao gồm: người quan hệ tình dục không an toàn, người có nhiều bạn tình, nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), người tiêm chích ma tuý dùng chung bơm kim tiêm, người bán dâm và mua dâm, người mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục và người có bạn tình nhiễm hoặc không rõ tình trạng HIV. Trong đó, MSM là nhóm có tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất, chiếm khoảng 35% số người nhiễm đang được quản lý và có xu hướng tiếp tục gia tăng. Ðây được xác định là nhóm nguy cơ trọng điểm trong chiến lược can thiệp và dự phòng HIV/AIDS tại địa phương.

Tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS được ngành y tế thực hiện với nhiều hình thức linh động.

Người nhiễm HIV trải qua nhiều giai đoạn bệnh khác nhau. Giai đoạn cấp tính (2-6 tuần sau phơi nhiễm): thường có triệu chứng giống cúm như: sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau họng, nổi hạch và phát ban... dễ nhầm lẫn với bệnh thông thường. Giai đoạn không triệu chứng: có thể kéo dài nhiều năm mà người nhiễm vẫn cảm thấy hoàn toàn khoẻ mạnh dù virus tiếp tục âm thầm tấn công hệ miễn dịch. Giai đoạn AIDS: hệ miễn dịch suy yếu nặng khiến bệnh nhân có thể sụt cân nhanh, sốt kéo dài, đổ mồ hôi đêm, tiêu chảy, nhiễm nấm, nhiễm trùng da hoặc các bệnh nhiễm trùng cơ hội khác. HIV không thể nhận biết bằng mắt thường và chỉ xét nghiệm mới xác định chính xác tình trạng nhiễm bệnh.

Bác sĩ  Ðoàn Văn Nam, Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, cho biết: “Ðể phòng ngừa lây nhiễm HIV, mỗi cá nhân cần chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp an toàn. Biện pháp quan trọng nhất là quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su đúng cách, chung thuỷ một vợ một chồng. Ðối với những người có nguy cơ cao, sử dụng PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm) và PEP (dự phòng sau phơi nhiễm) theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Ngoài ra, cần tránh dùng chung bơm kim tiêm, vật sắc nhọn. Phụ nữ mang thai nhiễm HIV cần được điều trị ARV (thuốc kháng virus) sớm và liên tục để ngăn lây truyền từ mẹ sang con. Xét nghiệm HIV định kỳ là chìa khoá giúp phát hiện và điều trị bệnh sớm”.

Thời gian qua, nhiều hoạt động truyền thông quy mô được tỉnh triển khai như: Chương trình “PrEP Cà Mau - HIV bay màu”, phối hợp giữa Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và các tổ chức cộng đồng nhằm lan toả thông tin về PrEP. Công tác truyền thông tăng cường hướng đến giới trẻ, nhóm đang có tỷ lệ nhiễm HIV mới gia tăng. Song song đó, tỉnh cũng tập trung truyền thông xoá bỏ kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV trong cộng đồng, một trong những rào cản lớn trong công tác phòng, chống HIV/AIDS.

Bác sĩ Ðoàn Văn Nam thông tin thêm: "Ngoài đẩy mạnh công tác truyền thông, ngành y tế tỉnh còn mở rộng xét nghiệm HIV. Cà Mau có nhiều cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV, giúp phát hiện sớm các trường hợp nhiễm. Việc xét nghiệm được kết hợp với việc khẳng định (xét nghiệm khẳng định HIV dương tính) và giám sát tải lượng virus ở người đang điều trị, đồng thời, cung cấp điều trị ARV. Tỉnh đang điều trị HIV bằng ARV cho 3.798 bệnh nhân, luỹ tích điều trị là 4.667 người".

Công tác PrEP được chú trọng với hơn 270 người đang sử dụng. PrEP được cung cấp miễn phí tại các cơ sở y tế tỉnh, kèm theo xét nghiệm định kỳ để theo dõi việc tuân thủ điều trị. Ngành y tế kết nối chặt chẽ với cộng đồng (qua các nhóm CBO - các nhóm hỗ trợ cộng đồng) để tăng tỷ lệ sử dụng PrEP và duy trì điều trị. Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ từ quỹ Toàn cầu, AHF, EPIC... giúp địa phương tăng năng lực xét nghiệm, mua sinh phẩm và mở rộng dịch vụ điều trị.

Theo Bác sĩ Ðoàn Văn Nam, Cà Mau còn tập trung đẩy mạnh hoạt động xã hội để giảm kỳ thị với người nhiễm HIV, khuyến khích sự tham gia của gia đình, xã hội trong hỗ trợ người nhiễm. Trong các hoạt động truyền thông và sự kiện, tỉnh nhấn mạnh “bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS” để mọi người tiếp cận được dịch vụ. Ðồng thời, tăng cường đào tạo nhân viên y tế về tư vấn, xét nghiệm, điều trị HIV/AIDS để nâng cao chất lượng dịch vụ. Bên cạnh đó, phát triển cơ sở hạ tầng y tế. Hiện toàn tỉnh có 36 phòng xét nghiệm sàng lọc, 8 phòng xét nghiệm khẳng định.

Tỉnh Cà Mau có nhiều cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV, giúp phát hiện sớm các trường hợp nhiễm.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống HIV/AIDS (1/12), từ ngày 10/11-10/12, tỉnh Cà Mau triển khai nhiều hoạt động, như đẩy mạnh truyền thông trên các phương tiện: loa phát thanh, pa nô, tờ rơi, mạng xã hội và báo chí nhằm lan toả thông điệp “Ðoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”, kêu gọi không kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV. Bên cạnh đó, ngành y tế tăng cường tư vấn và xét nghiệm HIV tự nguyện, triển khai các điểm xét nghiệm lưu động tại những khu vực trọng điểm để người dân dễ tiếp cận. Công tác điều trị cho người nhiễm HIV cũng được chú trọng thông qua việc duy trì hoạt động phòng khám ngoại trú, đảm bảo cấp phát thuốc ARV liên tục và hỗ trợ tâm lý, tư vấn tuân thủ điều trị. Ngoài ra, tăng cường giám sát, thống kê tình hình dịch tễ HIV/AIDS và thực hiện các hoạt động giảm hại như phát bao cao su, bơm kim tiêm miễn phí cho nhóm nguy cơ cao.

Những hoạt động này thể hiện quyết tâm của tỉnh Cà Mau trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng và chung tay hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS.

Quỳnh Anh