Truyền hình
Trong chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI vào sáng 31/10, đại biểu Nguyễn Bình Tân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, tham gia thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027.
- Đoàn ĐBQH Cà Mau góp ý hoàn thiện các dự án luật về văn hoá, an toàn thực phẩm và sở hữu trí tuệ
- Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau tiếp tục đóng góp hoàn thiện các dự án luật
- Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau góp ý hoàn thiện chính sách nhà ở
Đại biểu Nguyễn Bình Tân cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ, đồng thời tập trung phân tích yêu cầu đầu tư hệ thống công trình phòng, chống biến đổi khí hậu, kiểm soát triều cường và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Phát triển thuận thiên phải gắn với chủ động bảo vệ người dân
Theo đại biểu Nguyễn Bình Tân, cần thống nhất nhận thức rằng phát triển thuận thiên không đồng nghĩa với việc thích ứng một cách thụ động trước những tác động bất lợi của tự nhiên. Càng không thể hiểu thuận thiên là chấp nhận để người dân phải sống chung với ngập lụt, triều cường, sạt lở và xâm nhập mặn mà thiếu những giải pháp bảo vệ cần thiết.
Đại biểu nhấn mạnh, thuận thiên phải được hiểu là tôn trọng quy luật tự nhiên, lựa chọn mô hình phát triển phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng, đồng thời chủ động đầu tư những công trình cần thiết để giảm thiểu rủi ro, bảo đảm an toàn dân cư và duy trì sinh kế.
Trên tinh thần đó, cần kết hợp hài hoà giữa giải pháp công trình và phi công trình; giữa thích ứng với tự nhiên và chủ động kiểm soát những tác động bất lợi. Hệ thống thuỷ lợi, đê biển, cống kiểm soát triều, công trình điều tiết nguồn nước và hạ tầng giao thông thích ứng với biến đổi khí hậu phải được xem xét trong một tổng thể thống nhất, phù hợp với đặc điểm từng tiểu vùng.
Đây cũng là định hướng được đề cập trong Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng ĐBSCL đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tuy nhiên, nhìn lại quá trình triển khai từ năm 2022 đến nay, đại biểu Nguyễn Bình Tân cho rằng vẫn còn khoảng cách đáng quan tâm giữa chủ trương, quy hoạch với tiến độ đầu tư thực tế. Khoảng cách này cần sớm được thu hẹp để các công trình phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu bảo vệ sản xuất, dân sinh và bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.
.jpg)
Đại biểu Nguyễn Bình Tân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, phát biểu thảo luận tại hội trường sáng 31/10.
Sớm khép kín hệ thống công trình kiểm soát nguồn nước
Phân tích thực trạng đầu tư, đại biểu Nguyễn Bình Tân ghi nhận Chính phủ đã triển khai nhiều công trình thuỷ lợi quan trọng, bước đầu phát huy hiệu quả trong kiểm soát mặn, giữ ngọt và điều tiết nguồn nước, như hệ thống thuỷ lợi Cái Lớn - Cái Bé, hệ thống Quản Lộ - Phụng Hiệp cùng các công trình kiểm soát mặn, giữ ngọt khác.
Dù vậy, hệ thống công trình vẫn chưa được khép kín đồng bộ; khả năng điều tiết, kết nối giữa các tiểu vùng còn hạn chế. Một số khu vực vẫn thiếu công trình kiểm soát triều, chủ động cấp nước và điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất, nhất là trong mùa khô.
Thực tế này cho thấy, hiệu quả của một công trình riêng lẻ chưa thể thay thế vai trò của cả hệ thống được đầu tư đồng bộ. Khi các công trình chưa kết nối hoàn chỉnh, khả năng kiểm soát nguồn nước giữa các khu vực còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc tổ chức sản xuất, bảo vệ vùng nuôi trồng thuỷ sản, vùng lúa - tôm và bảo đảm nguồn nước phục vụ đời sống người dân.
Đáng chú ý, tại cuộc làm việc vào tháng 5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định 8 dự án trọng điểm giai đoạn 2026-2030. Trong đó có hệ thống kiểm soát, điều tiết nguồn nước phía nam Quốc lộ 1 tại Cà Mau, dự kiến phục vụ khoảng 43.000 ha nuôi trồng thuỷ sản và hơn 10.000 ha vùng sản xuất lúa - tôm; cùng công trình kiểm soát nguồn nước bờ nam sông Hậu giai đoạn 2, dự kiến phục vụ khoảng 70.000 ha.
Theo đại biểu, đây đều là những dự án có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh nguồn nước, tổ chức sản xuất và sinh kế của người dân trong vùng. Tuy nhiên, nhiều dự án vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, đồng nghĩa với việc người dân và các vùng sản xuất còn phải chờ thêm thời gian để được hưởng lợi từ những công trình này.
Từ thực tế đó, đại biểu cho rằng, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, xác định danh mục dự án, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện quyết liệt, có lộ trình cụ thể, bảo đảm nguồn lực và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan.
Đối với Cà Mau, địa phương có hoạt động sản xuất gắn chặt với điều kiện nguồn nước và môi trường sinh thái, việc đầu tư đồng bộ các công trình kiểm soát, điều tiết nguồn nước có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển nuôi trồng thuỷ sản, mô hình lúa - tôm, bảo vệ sản xuất và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Kết nối giao thông ven biển với công trình phòng, chống biến đổi khí hậu
Một nội dung được đại biểu Nguyễn Bình Tân nhấn mạnh là cần kết hợp đầu tư các công trình phòng, chống biến đổi khí hậu với phát triển hệ thống giao thông ven biển.
Theo đại biểu, đây là định hướng đúng đắn, có ý nghĩa chiến lược đối với ĐBSCL. Đường ven biển không chỉ tạo điều kiện kết nối giao thương, phát triển kinh tế biển, du lịch, logistics và bảo đảm quốc phòng, an ninh, mà còn có thể trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ thống bảo vệ vùng ven biển nếu được thiết kế đồng bộ với các công trình thuỷ lợi, đê, cống, hệ thống thoát nước và kiểm soát triều.
Cách tiếp cận này mở ra khả năng phát huy hiệu quả tổng hợp của nguồn vốn đầu tư, giúp một công trình đồng thời phục vụ nhiều mục tiêu: cải thiện kết nối giao thông, hỗ trợ phát triển kinh tế, giảm thiểu tác động của thiên tai, kiểm soát nguồn nước và bảo vệ khu dân cư.
Tuy nhiên, đại biểu nhận định, tiến độ triển khai hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu hình thành mạng lưới giao thông ven biển liên hoàn. Một số đoạn tuyến quan trọng vẫn đang trong bước chuẩn bị đầu tư, chưa thể sớm kết nối thành hệ thống đồng bộ.
Nếu các tuyến giao thông ven biển được triển khai thiếu sự gắn kết với quy hoạch thuỷ lợi và phòng, chống thiên tai, cơ hội phát huy hiệu quả đầu tư tổng hợp sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu được quy hoạch và thiết kế đồng bộ ngay từ đầu, hạ tầng giao thông có thể góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các khu vực ven biển, hỗ trợ phát triển sản xuất, đồng thời tăng cường năng lực bảo vệ dân cư trước những tác động bất lợi của biến đổi khí hậu.
Vì vậy, theo đại biểu, cần chuyển từ cách tiếp cận đầu tư từng công trình riêng lẻ sang tổ chức không gian phát triển theo hướng liên kết, trong đó giao thông, thuỷ lợi, kiểm soát nguồn nước và phòng, chống thiên tai được tính toán trong mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau.
Kiến nghị 3 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư
Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Bình Tân kiến nghị Chính phủ tập trung thực hiện 3 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, khẩn trương rà soát và tổ chức thực hiện đồng bộ các dự án đã được xác định trong Nghị quyết số 78/NQ-CP ngày 18/6/2022.
Theo đại biểu, cần chuyển mạnh từ tư duy lập quy hoạch, xây dựng danh mục sang tư duy tổ chức thực hiện, gắn từng dự án với tiến độ, nguồn vốn và trách nhiệm cụ thể.
Đối với 8 dự án trọng điểm đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định, Chính phủ cần chỉ đạo sớm hoàn thành thủ tục chuẩn bị đầu tư, bố trí vốn đầu tư công trung hạn và vốn hằng năm, ưu tiên những công trình cấp bách có khả năng bảo vệ khu dân cư, vùng sản xuất và nguồn nước sinh hoạt.
Việc xác định thứ tự ưu tiên cần gắn với tính cấp thiết của từng dự án, mức độ ảnh hưởng của thiên tai, khả năng bảo vệ người dân và hiệu quả thực tế đối với sản xuất. Qua đó, hạn chế tình trạng các dự án quan trọng kéo dài ở khâu chuẩn bị, trong khi nhu cầu bảo vệ dân sinh và sản xuất ngày càng cấp bách.
Thứ hai, tích hợp quy hoạch và đầu tư hệ thống giao thông ven biển với hệ thống công trình phòng, chống biến đổi khí hậu.
Đại biểu đề nghị, quá trình chuẩn bị đầu tư cần tính toán đồng bộ giữa tuyến đường, hệ thống thoát nước, công trình kiểm soát triều và các giải pháp bảo vệ vùng ven biển.
Mục tiêu là phát huy hiệu quả đa mục tiêu của từng dự án, vừa phục vụ giao thông, phát triển kinh tế biển, vừa góp phần phòng, chống thiên tai, kiểm soát mặn và bảo vệ dân cư. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, tránh đầu tư phân tán và hạn chế những bất cập do thiếu kết nối giữa các công trình.
Thứ ba, xây dựng danh mục ưu tiên đầu tư các công trình phòng, chống biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn vùng ĐBSCL.
Theo đại biểu, việc phân bổ nguồn lực cần căn cứ vào mức độ rủi ro, quy mô dân cư được bảo vệ và hiệu quả liên vùng của từng dự án.
Cách tiếp cận này sẽ góp phần bảo đảm nguồn lực được tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao, những công trình có khả năng tạo tác động lan toả và những dự án thiết yếu đối với an ninh nguồn nước, sinh kế của người dân.
Đồng thời, việc xác định danh mục ưu tiên ở quy mô toàn vùng sẽ tạo điều kiện tăng cường phối hợp giữa các địa phương, khắc phục tình trạng đầu tư thiếu liên kết, bảo đảm công trình ở địa bàn này có thể phát huy hiệu quả trong mối quan hệ với hệ thống công trình của địa bàn khác.
Đầu tư hôm nay để bảo vệ sinh kế và tạo dư địa phát triển lâu dài
Những kiến nghị của đại biểu Nguyễn Bình Tân đặt ra yêu cầu cấp thiết phải gắn các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội với nhiệm vụ chủ động ứng phó biến đổi khí hậu tại ĐBSCL.
Trong bối cảnh vùng đang chịu tác động ngày càng rõ nét của triều cường, xâm nhập mặn, sạt lở và những biến động về nguồn nước, đầu tư các công trình thuỷ lợi, kiểm soát nguồn nước và giao thông ven biển không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển bền vững.
Điều quan trọng là các chủ trương và quy hoạch phải được cụ thể hóa bằng những dự án có tiến độ rõ ràng, nguồn lực bảo đảm và cơ chế phối hợp đồng bộ. Mỗi công trình cần được đánh giá không chỉ ở quy mô đầu tư, mà còn ở khả năng bảo vệ dân cư, duy trì sinh kế, hỗ trợ sản xuất và tạo động lực phát triển cho cả khu vực.
Thông qua các kiến nghị tại nghị trường, đại biểu Nguyễn Bình Tân nhấn mạnh yêu cầu chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu trên cơ sở tôn trọng quy luật tự nhiên, đồng thời không xem nhẹ vai trò của đầu tư công trình và sự kết nối hạ tầng. Đây là hướng tiếp cận cần thiết để ĐBSCL phát huy tiềm năng, bảo vệ những thành quả phát triển và nâng cao khả năng chống chịu trước các thách thức ngày càng phức tạp./.
Lê Hằng
Xem thêm bình luận