Đại biểu Quốc hội đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả đấu thầu

Chiều 23/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Tổ thảo luận số 12 thảo luận về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; và dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

• Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau góp ý 3 dự án luật
• Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau góp ý hoàn thiện pháp luật hình sự
• Đại biểu Quốc hội đề xuất tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư điện lực, bảo vệ di sản số

Tham gia thảo luận, các đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau cơ bản thống nhất với sự cần thiết hoàn thiện các dự án luật, đồng thời tập trung góp ý nhằm bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống, ưu đãi thuế đúng đối tượng, sử dụng hiệu quả nguồn lực công, tháo gỡ khó khăn cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tăng cường kiểm soát nguy cơ tiêu cực, thất thoát ngân sách.

Thiết kế chính sách ưu đãi hợp lý, cùng cơ chế kiểm soát chặt chẽ 

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, đại biểu Nguyễn Bình Tân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, nhấn mạnh yêu cầu thiết kế chính sách ưu đãi hợp lý, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ và phù hợp với thực tiễn.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, tán thành chủ trương về chính sách miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp cho đất giáo dục, đào tạo.

Đối với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân cho hoạt động cung cấp suất ăn tại trường học, bệnh viện, đại biểu thống nhất cao với chủ trương mang ý nghĩa an sinh xã hội này.

Tuy nhiên, việc miễn thuế không đồng nghĩa với chất lượng bữa ăn và an toàn thực phẩm đương nhiên được bảo đảm. Vì vậy, cần tăng cường hậu kiểm, có chế tài xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời quy định rõ cách xác định, hạch toán doanh thu được hưởng ưu đãi.

Theo đại biểu, trên thực tế, một doanh nghiệp có thể đồng thời cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện, nhà máy và các cơ sở kinh doanh khác. Nếu không phân định rõ doanh thu, thu nhập từ từng hoạt động, chính sách có thể bị lợi dụng để chuyển dịch lợi nhuận sang diện được miễn thuế, gây thất thu ngân sách.

Về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, đại biểu đồng tình với việc áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, nhằm hạn chế tình trạng găm giữ, lãng phí tài nguyên. Cần phân biệt rõ hành vi cố tình để đất không được khai thác với những trường hợp vướng giải phóng mặt bằng, thực hiện dự án theo phân kỳ đầu tư hoặc đất bị đình trệ do các vụ việc pháp lý kéo dài.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với những địa phương còn khó khăn trong thu hút đầu tư, trong đó có Cà Mau. Một số dự án không thể triển khai đồng bộ do chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng; một số khu công nghiệp đã đầu tư hạ tầng nhưng chưa thu hút đủ nhà đầu tư thứ cấp. Nếu thiếu tiêu chí phân định cụ thể, việc áp thuế có thể chưa phản ánh đúng nguyên nhân chậm đưa đất vào sử dụng.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu nâng thuế suất đối với đất sử dụng không đúng mục đích lên tối thiểu bằng mức 0,2% áp dụng đối với đất bỏ hoang, nhằm tăng tính răn đe và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đối với chính sách miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp cho đất giáo dục, đào tạo, đại biểu tán thành chủ trương nhưng lưu ý cần loại trừ rõ phần diện tích sử dụng vào mục đích kinh doanh thương mại. Đồng thời, chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số cần quan tâm nhiều hơn đến khó khăn về chi phí chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, giúp người dân có điều kiện ổn định chỗ ở.

Một vấn đề khác được đại biểu nhấn mạnh là tiến độ số hoá dữ liệu đất đai. Để bảo đảm khả năng thực thi chính sách khi luật có hiệu lực dự kiến từ ngày 1/1/2027, Chính phủ cần đẩy nhanh việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, ban hành hướng dẫn cụ thể, tạo căn cứ xác định chính xác diện tích đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình quản lý thuế.

Cần có tiêu chí rõ ràng, bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Tỉnh uỷ viên, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Uỷ viên Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội, thống nhất chủ trương sửa đổi các luật thuế nhằm khuyến khích phát triển giáo dục, y tế và huy động nguồn lực xã hội cho an sinh. Tuy nhiên, chính sách ưu đãi cần có tiêu chí rõ ràng, bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Uỷ viên Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội, đề nghị kiểm soát chặt điều kiện miễn thuế đối với cơ sở giáo dục tư thục phi lợi nhuận và đơn vị cung cấp suất ăn trường học, bệnh viện, bảo đảm lợi ích thực chất cho người thụ hưởng.

Đối với cơ sở giáo dục tư thục không vì lợi nhuận, đại biểu đề nghị luật hoá tiêu chí nhận diện, nguyên tắc không phân chia lợi nhuận, đồng thời phân biệt thu nhập từ hoạt động giáo dục với các hoạt động kinh doanh khác để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Cần tăng cường hậu kiểm, thu hồi ưu đãi và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Đại biểu cũng đề nghị đánh giá tác động của chính sách miễn thuế đối với học phí, chất lượng giáo dục và cơ hội tiếp cận trường học của học sinh nghèo, người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số. Ưu đãi chỉ đạt mục tiêu khi góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng và mở rộng cơ hội học tập.

Đối với dịch vụ cung cấp suất ăn tại trường học, bệnh viện, chính sách ưu đãi phải gắn với bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch trong cung cấp dịch vụ. Số thuế được miễn cần chuyển thành lợi ích cụ thể như giảm giá thành, nâng cao chất lượng và dinh dưỡng bữa ăn, thay vì chỉ làm tăng lợi nhuận doanh nghiệp.

Với cá nhân kinh doanh suất ăn tại căn tin trường học, bệnh viện, đại biểu đề nghị chưa miễn thuế đại trà khi chưa đánh giá đầy đủ tác động và xây dựng tiêu chí đo lường hiệu quả.

Theo đại biểu, hiệu quả ưu đãi thuế phải được đánh giá bằng kết quả thực tế, lấy quyền lợi và sự an toàn của người dân làm thước đo.

Cải cách đấu thầu phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và phòng ngừa tiêu cực

Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, góp ý dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), nhấn mạnh yêu cầu đơn giản hoá thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát hiệu quả.

Theo đại biểu, cần chuyển từ tiền kiểm nặng về thủ tục sang hậu kiểm chú trọng chất lượng, hiệu quả thực chất, nhưng không buông lỏng quản lý. Việc lựa chọn nhà thầu phải minh bạch, bảo đảm năng lực và xử lý nghiêm vi phạm.

Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đề nghị đẩy mạnh phân cấp, tháo gỡ vướng mắc trong mua sắm y tế.

Trong lĩnh vực y tế, đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định mua sắm thuốc, hoá chất, vật tư xét nghiệm và thiết bị y tế, tránh kéo dài thời gian mua sắm. Yêu cầu có ba báo giá và chọn giá thấp nhất cần xem xét cùng chất lượng, tính năng, độ an toàn và hiệu quả điều trị. Cơ sở y tế nên được tham khảo kết quả đấu thầu tương tự còn hiệu lực, đã công khai giá của Bộ Y tế hoặc bệnh viện tuyến trên. Với thiết bị chuyên dụng có phụ tùng độc quyền, cần cơ chế đặc thù phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ và duy trì hoạt động.

Đối với các dự án công nghệ thông tin, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ cho tổ chức, chuyên gia đủ năng lực xây dựng, đánh giá giải pháp công nghệ trước khi quyết định mua sắm. Thực tiễn triển khai dự án trung tâm dữ liệu của tỉnh cho thấy dữ liệu chuyên ngành chưa đồng bộ, cấu trúc thông tin chưa thống nhất gây khó khăn trong xác định yêu cầu kỹ thuật.

Đại biểu cũng đề xuất công khai danh mục nhà thầu đủ năng lực, xây dựng danh mục hàng hoá kèm khung giá tham chiếu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, để cảnh báo rủi ro, phát hiện dấu hiệu gian lận, thông thầu, bán thầu, nâng khống giá. Đồng thời, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa chủ đầu tư với cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và công an để nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm.

Về trách nhiệm cán bộ, đại biểu đề nghị có cơ chế miễn, giảm trách nhiệm đối với người thực hiện đúng quy trình, khách quan, không vụ lợi nhưng gặp rủi ro bất khả kháng; đồng thời phân biệt rõ rủi ro khách quan với hành vi vi phạm hoặc lợi dụng chính sách.

Đối với chính sách thuế đất bỏ hoang, đại biểu Hồ Việt Triều đề nghị quy định cụ thể thời hạn, tiêu chí xác định và các trường hợp loại trừ do nguyên nhân khách quan, bảo đảm công bằng, tránh áp dụng tuỳ tiện, không tạo kẽ hở trốn tránh nghĩa vụ thuế.

Bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, ưu đãi doanh nghiệp phải gắn với hiệu quả kinh tế

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, tán thành việc sửa đổi Luật Đấu thầu, đồng thời nhấn mạnh cải cách thủ tục phải gắn với cạnh tranh thực chất, bảo đảm cơ hội bình đẳng cho doanh nghiệp có năng lực.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, tán thành việc sửa đổi Luật Đấu thầu, đề nghị hoàn thiện tiêu chí ưu đãi doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về ưu đãi doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đề nghị lựa chọn gói thầu dành riêng, căn cứ vào khả năng cung ứng và mức độ cạnh tranh thực tế, không hạ thấp tiêu chuẩn năng lực; đồng thời thống nhất cách tính khi doanh nghiệp thuộc nhiều diện ưu đãi, tránh tính trùng.

Đối với việc nêu nhãn hiệu, xuất xứ trong hồ sơ mời thầu, cần làm rõ tiêu chí dựa trên tính năng, chất lượng, độ an toàn, khả năng tương thích và nhu cầu thực tế. Sản phẩm tương đương phải được xem xét công bằng; trường hợp loại trừ cần có căn cứ chuyên môn rõ ràng, tránh định hướng trước nhà cung cấp.

Về mua hàng hoá từ nhà thầu đã trúng thầu gói tương tự, đại biểu đề nghị quy định giới hạn hợp lý về thời gian, khối lượng mua tiếp và căn cứ so sánh giá tại thời điểm thực hiện; chỉ áp dụng khi hàng hoá, điều kiện cung ứng tương đồng và chứng minh được hiệu quả kinh tế.

Đối với thẩm quyền cấm tham gia đấu thầu, cần quy định rõ tiêu chí, thời hạn và phạm vi cấm tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả. Nhà thầu phải được biết căn cứ xử lý, có quyền giải trình, yêu cầu xem xét lại quyết định; các biện pháp hạn chế quyền dự thầu cũng phải có căn cứ pháp luật rõ ràng.

Theo đại biểu, xử lý vi phạm trong đấu thầu phải nghiêm minh, khách quan, minh bạch, đồng thời bảo vệ quyền và cơ hội kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp./.

                                                                                        Lê Hằng