Truyền hình
Trong những năm gần đây, tình trạng cây xanh ngã, đổ trong mùa mưa bão liên tục xảy ra, gây thiệt hại về người và tài sản, tạo tâm lý lo lắng trong cộng đồng. Thực tế đặt ra yêu cầu cấp thiết là cần có một phương án đánh giá hiện trạng cây xanh, đặc biệt là cây bóng mát, theo hướng đồng bộ, khoa học nhằm phòng ngừa rủi ro, đảm bảo an toàn cho người dân.
- “Ốc đảo” xanh giữa lòng thành phố
- Tăng cường công tác quản lý cây xanh, chống đổ ngã trong mùa mưa bão
- Thăm hỏi nạn nhân bị thương trong sự cố bật gốc cây xanh
Nhiều khó khăn trong đánh giá hiện trạng
Cây xanh được ví như “lá phổi” của những đô thị. Hệ thống cây xanh không chỉ làm dịu nhiệt độ, điều hoà khí hậu, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ bụi mịn, tiếng ồn, khí thải... Tuy nhiên, nghịch lý là chính những “lá phổi” này, khi không được chăm sóc, theo dõi thường xuyên có thể trở thành mối nguy hiểm.
Đơn cử như khoảng hơn 7 giờ ngày 15/8 vừa qua, xảy ra vụ cây ngã làm 2 người bị thương. Theo đó, ông P.T.C điều khiển xe mô tô 69E1-xxx.90, bà V.T.X điều khiển xe 69E1-xxx.11 đi từ hướng cầu Huỳnh Thúc Kháng qua đường Trần Hưng Đạo, đến đoạn ngang Nhà khách Minh Hải thì bất ngờ bị cây xanh ngã, đè bà X và ông C. Hậu quả làm ông C bị thương nhẹ và bà X bị thương nặng ở chân, xe mô tô 69E1-xxx.11 cũng bị hư hỏng nặng. Trước đó, tại một số khu vực thuộc Công viên Hùng Vương và Hồng Bàng cũng ghi nhận những trường hợp cây bóng mát bị ngã, đỗ bất ngờ.
Hiện trường vụ cây ngã làm 2 người đi đường bị thương xảy ra ngày 15/8, trên Đường Trần Hưng Đạo, phường Tân Thành.
Theo ghi nhận, tại khu vực trung tâm tỉnh có nhiều cây phát triển cong quẹo, lệch tán, nghiêng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Ông Trần Quốc Thống, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: "Nguyên nhân cây phát triển cong quẹo, lệch tán, nghiêng do ảnh hưởng bởi việc chăm sóc, cắt tỉa, hạn chế về không gian sinh trưởng, thiếu ánh sáng, chất dinh dưỡng, hoặc mọc cong do các yếu tố hướng sáng (quang hướng) do cây có xu hướng vươn về phía nguồn sáng. Đó không những là nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn, đặc biệt trong mùa mưa dông mà còn mất mỹ quan đô thị. Dù vậy, đa số cây vẫn nằm trong mức có thể kiểm soát, các phường, xã, đơn vị quản lý hiện nay đã và đang theo dõi, kiểm tra để xử lý kịp thời (cắt tỉa lại tán, cành, chống đỡ...). Một số cây không khắc phục được sẽ thay thế bằng cây mới".
Thực tế cho thấy, không chỉ thiên tai là nguyên nhân chính của việc cây xanh (trong đó có cây bóng mát) bị ngã, đỗ bất ngờ, mà còn xuất phát từ việc quản lý, đánh giá hiện trạng cây bóng mát chưa thực sự hiệu quả, chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị và biến đổi khí hậu. Dù có đội ngũ nhân viên tại các đơn vị được phân cấp, phân quyền quản lý cây xanh để thường xuyên cắt tỉa, chằng chống, thay thế cây mới, nhưng hạn chế lớn nhất là thiếu hệ thống đánh giá khoa học và đồng bộ.
Ông Trần Quốc Thống nhìn nhận: "Hiện tại, việc đánh giá hiện trạng cây bóng mát nhằm tránh tình trạng ngã, đổ vẫn có một số khó khăn, trong đó có khó khăn về chuyên môn và kỹ thuật. Thực tế rất khó quan sát tình trạng rễ vì nằm ngầm dưới đất, các dấu hiệu sâu bệnh, mục ruỗng bên trong thân cây cũng khó phát hiện bằng mắt thường. Hiện nay hầu hết các đơn vị thực hiện dịch vụ về quản lý cây xanh trên địa bàn đều thiếu thiết bị hiện đại để kiểm tra bộ rễ và thân cây, chưa có cơ sở dữ liệu số hoá về tuổi cây, lịch sử chăm sóc, xử lý sâu bệnh.
Bên cạnh đó, cây lâu năm, kích thước lớn, cành cao, khó tiếp cận để kiểm tra tán. Môi trường đô thị phức tạp dẫn đến thực trạng rễ cây bị ảnh hưởng bởi hạ tầng (đào đường, vỉa hè, cống ngầm) khó dự đoán sức khoẻ cây và ảnh hưởng thời tiết bất thường (mưa bão, gió mạnh) làm tăng rủi ro nhưng khó dự báo chính xác.
Một gốc cây lâu năm trên Đường Lưu Tấn Tài, phường Tân Thành gây bất an cho người đi đường.
Thực tế, không phải tất cả cây đều được theo dõi chi tiết dữ liệu cá thể cây (vị trí, tuổi, loài, tình trạng sức khoẻ, lịch sử chăm sóc) nên việc đánh giá hiện trạng còn phụ thuộc chủ yếu vào kiểm tra chủ quan bên ngoài cây, dẫn đến bỏ sót một số trường hợp có nguy cơ mục ruỗng bên trong, gây đổ, ngã, nhất là các đợt mưa dông, bão. Ngoài ra, nguồn lực, nhân sự kỹ thuật còn hạn chế, khó có thể kiểm tra toàn diện, toàn bộ cây xanh đô thị.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý cây xanh đô thị
Để khắc phục tình trạng ngã, đổ cây xanh thời gian tới, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ khâu quy hoạch, trồng mới, chăm sóc, đến quản lý, giám sát. Trước hết, cần rà soát, đánh giá lại toàn bộ hệ thống cây xanh hiện có. Đặc biệt là những cây cổ thụ, cây có dấu hiệu mục ruỗng, rễ yếu để có biện pháp xử lý kịp thời.
Ông Trần Quốc Thống cho biết thêm: "Hiện nay, Sở Xây dựng đang chủ trì lập Đề án phát triển cây xanh đô thị tỉnh Cà Mau đến năm 2030. Qua đó, sẽ rà soát, đánh giá lại hiện trạng cây xanh của các đô thị trên địa bàn tỉnh; chú trọng các giải pháp về quản lý, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý cây xanh đô thị. Trong đó, hoàn thiện các hướng dẫn về quy trình, quy phạm liên quan đến quản lý, giám sát, thi công, duy trì, bảo tồn và phát triển cây xanh đô thị. Đặc biệt chú trọng đến chất lượng môi trường, cây xanh và công trình cảnh quan".
Theo đó, Cà Mau sẽ số hoá hệ thống cây xanh đô thị với các giao diện tương tác giữa chủ thể tham gia hoạt động, kết nối với hệ thống thông tin và các thiết bị điện tử, tin học như máy tính và các thiết bị thông minh cầm tay... Sử dụng phần mềm trong quản lý, vận hành cây xanh đô thị.
Việc đánh giá hiện trạng cây xanh chỉ được thực hiện bằng quan sát đơn thuần sẽ khó có những kết quả chính xác. Nói khác đi, đánh giá hiện trạng cây bóng mát hiện nay chưa thực sự hiệu quả, chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị và biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, từng bước hạ ngầm hệ thống hạ tầng kỹ thuật các tuyến đường chính và hệ thống đường giao thông xây mới, nhằm tạo thêm không gian cho cây xanh phát triển. Đề xuất kỹ thuật cắt tỉa cho một số trường hợp đặc biệt như cắt tỉa an toàn, cắt tỉa kích thích sinh trưởng, cắt tỉa phục tráng, cắt tỉa thẩm mỹ cũng như buộc dây an toàn để giảm nguy cơ đổ, gãy cây xanh đường phố. Đề xuất tiêu chuẩn cây con trong vườn ươm với kỹ thuật trồng và chăm sóc theo quy trình nhất định cũng như định hình tầng tán ngay tại vườn ươm trước khi đem trồng.
Tăng cường phổ biến kiến thức và tổ chức thực hiện các biện pháp kiểm tra định kỳ và phòng trừ sâu bệnh cho cây xanh. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về việc bảo vệ, giám sát cây xanh, khuyến khích người dân báo tin khi phát hiện cây có nguy cơ mất an toàn. Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và các đơn vị thực hiện dịch vụ về quản lý cây xanh trong công tác kiểm tra, xử lý sự cố. Đồng thời, có kế hoạch trồng mới, thay thế cây xanh gắn với quy hoạch đô thị bền vững, nhằm xây dựng hệ thống cây xanh an toàn, ổn định lâu dài.
Phương án đánh giá hiện trạng cây xanh, cây bóng mát bài bản, ứng dụng công nghệ hiện đại, kết hợp cộng đồng giám sát và quy hoạch khoa học là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà còn là sự đầu tư an toàn và chất lượng sống bền vững của người dân.
Văn Đum
Xem thêm bình luận