Hành trình của khát vọng đổi mới - Bài cuối: Rẽ sóng ra biển lớn

Từng được Tổng Bí thư Lê Duẩn xác định là “địa đầu của Tổ quốc” [*] từ năm 1978, Cà Mau hôm nay đã sẵn sàng cho cuộc vượt ngưỡng lịch sử. Sau 40 năm kiên cường đổi mới, từ vị thế tỉnh thuần nông, Cà Mau đang tái định vị trên bản đồ kinh tế - xã hội quốc gia. Không còn là “điểm cuối” xa xôi, địa phương có “đất nở ra, rừng biết đi và biển sinh sôi” này đang trỗi dậy mạnh mẽ để trở thành điểm đầu kết nối đại dương, hiện thực hoá khát vọng vươn mình ra biển lớn theo tầm nhìn 2026-2045.

• Hành trình của khát vọng đổi mới - Bài 1: Minh Hải trước ngưỡng cửa đổi mới
• Hành trình của khát vọng đổi mới - Bài 2: Những bước chân đầu tiên trên đường đổi mới
• Hành trình của khát vọng đổi mới - Bài 3: Bứt phá từ thế mạnh, tiềm năng kinh tế
• Hành trình của khát vọng đổi mới - Bài 4: Sức mạnh cộng hưởng sau hợp nhất 

Bài học từ 40 năm chuyển mình

Nhìn lại chặng đường 40 năm qua (1986-2026), bài học lớn nhất mà Ðảng bộ và Nhân dân Cà Mau có được chính là sự chủ động, sáng tạo và dám nghĩ, dám làm. Từ tinh thần vượt khó của những cư dân phương Nam thuở khai phá vùng đất mới đến ý chí kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm đã trở thành sức mạnh để Minh Hải 40 năm trước hay Cà Mau lớn mạnh hôm nay vượt qua thách thức của thời đại, tự tin tiến đến những mục tiêu lớn mang tầm chiến lược.

Thi công cao tốc Cà Mau - Cái Nước đoạn qua xã Hưng Mỹ, đây là dự án thành phần của dự án cao tốc Cà Mau - Đất Mũi. (Ảnh chụp ngày 10/3/2026).

Dựa vào thế mạnh đặc hữu là hệ sinh thái mặn - ngọt đan xen tạo nên những kỳ tích trong nông nghiệp; đột phá về chuyển đổi số và cải cách hành chính để xây dựng chính quyền điện tử hiện đại; đầu tư tối đa cho hạ tầng giao thông để tháo điểm nghẽn, rút ngắn khoảng cách về địa lý với các trung tâm kinh tế lớn; dồn sức cho trụ cột an sinh xã hội để chăm lo đời sống Nhân dân, quyết không để ai bị bỏ lại phía sau; phát huy tối đa thế mạnh để phát triển du lịch... trên hành trình 40 năm đổi mới, Cà Mau luôn chứng minh sự nỗ lực không ngừng để vươn mình mạnh mẽ cùng đất nước.

Những bài học kinh nghiệm không chỉ nằm trên giấy mà được vận dụng tối đa vào đường hướng trở thành cực tăng trưởng xanh trong tương lai gần, định hình tỉnh Cà Mau phát triển năng động, bền vững và toàn diện.

Mũi con tàu vươn khơi

Trong quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, kinh tế biển được xác định là “mũi nhọn của mũi nhọn”. Với lợi thế là tỉnh duy nhất có 3 mặt giáp biển, Cà Mau đang dành nhiều nguồn lực đầu tư vào hệ thống hạ tầng mang tính thay đổi cục diện.

Ðiểm nhấn quan trọng nhất chính là Dự án Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai. Ðây không chỉ là bến cảng thông thường mà được kỳ vọng là cảng cửa ngõ quốc tế có khả năng đón tàu trọng tải toàn phần lên đến 250 ngàn tấn (tương đương sức chở của 2.500 - 5.000 chiếc tàu cá cỡ lớn cộng lại). Khi kết hợp với tuyến đường giao thông từ Ðất Mũi đến Hòn Khoai và trục động lực cao tốc Cần Thơ - Cà Mau - Ðất Mũi, Cà Mau sẽ hình thành hành lang logistics xuyên suốt, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế.

Trong tương lai gần, cụm đảo Hòn Khoai (xã Ðất Mũi) sẽ là điểm kết nối quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm đồng bằng sông Cửu Long, mở ra không gian phát triển mới cho Cà Mau. Ảnh: CHANH ĐA

Với hơn 435.000 ha nuôi tôm (chiếm 40% diện tích cả nước), kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt mức kỷ lục 2,6 tỷ USD (gần 68 ngàn tỷ đồng) năm 2025, Cà Mau thực sự là “vựa tôm” của quốc gia. Tuy nhiên, tầm nhìn 2026-2045 không chỉ ở sản lượng. Theo đồng chí Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh, Cà Mau xác định hướng phát triển mới của ngành tôm không chỉ là tăng sản lượng mà chuyển sang tăng giá trị, tăng chất lượng thông qua thương hiệu “Tôm Cà Mau - sinh thái - phát thải thấp - trách nhiệm”. Ngoài con tôm, tỉnh đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng sạch. Bên cạnh Cụm công nghiệp Khí - Ðiện - Ðạm đã khẳng định vị thế, tỉnh đang thúc đẩy các dự án điện khí hoá lỏng và đặc biệt là năng lượng tái tạo không nối lưới để sản xuất Hydrogen xanh, Amoniac xanh, hướng tới xuất khẩu năng lượng sang các nước lân cận.

Bên cạnh đó, du lịch sinh thái Mũi Cà Mau đang được đầu tư để trở thành thương hiệu quốc tế. Không chỉ dừng lại ở việc ngắm rừng ngập mặn, tỉnh đang nghiên cứu các dự án lấn biển tại Ðất Mũi, Sông Ðốc để tạo không gian đô thị biển hiện đại, gắn với bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng.

Trong chuyến thăm và làm việc tại đảo Hòn Khoai (xã Đất Mũi) ngày 19/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm (bìa phải) khẳng định cùng với các công trình hạ tầng khác, việc xây dựng đường giao thông ra đảo Hòn Khoai, Cảng Tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, sẽ góp phần hình thành nên “hệ sinh thái” hạ tầng hoàn chỉnh để hiện thực hoá khát vọng vươn ra biển lớn của Cà Mau. Ảnh: CHANH ĐA

Theo tinh thần Nghị quyết số 01 của HÐND tỉnh sau hợp nhất, mô hình tổ chức không gian "1-2-3-4-5" sẽ là nguyên tắc dẫn đường cho mọi hoạt động (1 trục động lực - 2 trung tâm - 3 cực tăng trưởng - 4 vùng - 5 hành lang). Trong đó, trục động lực dọc tuyến cao tốc kết nối Cần Thơ với Cảng biển Hòn Khoai sẽ là mạch máu chính nuôi dưỡng các cực tăng trưởng mới bao gồm: Năm Căn (Khu Kinh tế Năm Căn và đô thị Năm Căn), cụm đảo Hòn Khoai và đô thị Phước Long.

Nhìn về tương lai 2045, mốc kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Cà Mau tự tin với lộ trình trở thành tỉnh phát triển của cả nước, đô thị xanh, thông minh và hiện đại. Khát vọng của Cà Mau hôm nay không chỉ là mong muốn của một địa phương, mà là ước vọng chung về một Việt Nam hùng cường, sớm vượt qua thời kỳ quá độ, tiến lên xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa. Cà Mau đã sẵn sàng cho chương mới: Chuyển mình từ mảnh đất “chót mũi” thành vùng đất mở ra những cơ hội vô tận./.

Chìa khoá để Cà Mau đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%/năm trong giai đoạn tới nằm ở việc hiện thực hoá các “điểm đột phá” đã được quy hoạch. Chúng tôi không phát triển dàn trải mà tập trung vào 4 nhóm giải pháp: Một là nâng cấp phương thức sản xuất thuỷ sản theo công nghệ cao; hai là hoàn thiện hạ tầng logistics (kho vận) và cảng biển nước sâu; ba là phát triển năng lượng tái tạo và điện khí; bốn là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện. Cà Mau cần cú hích về hạ tầng để thoát khỏi thế “ngõ cụt”. Khi cao tốc thông suốt, sân bay mở rộng và cảng Hòn Khoai vận hành, Cà Mau sẽ thực sự là mũi tàu vươn khơi, tạo thế đứng vững chắc của quốc gia trên biển lớn.

---

Ông Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau

[*] “Lịch sử Ðảng bộ tỉnh Bạc Liêu, tập II (1975-2000), tr.55.

Nguyễn Quốc