Gạo ST25 là thành quả nghiên cứu hơn 20 năm của kỹ sư Hồ Quang Cua và cộng sự. Tuy nhiên, để hạt gạo đạt chuẩn hương thơm lá dứa, độ dẻo ngọt và năng suất cao, bà con nông dân cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật đặc thù. ST25 không chỉ là giống lúa, nó là một tiêu chuẩn canh tác đòi hỏi sự tỉ mỉ từ khâu làm đất đến khi thu hoạch.

Đặc tính sinh thái của giống lúa ST25

Trước khi xuống giống, việc nắm rõ đặc tính của lúa ST25 là yếu tố tiên quyết để quản lý mùa vụ, đảm bảo quá trình sinh trưởng diễn ra thuận lợi và giữ trọn vẹn phẩm chất nguyên bản của "Gạo ST25 - Gạo ngon nhất thế giới":

• Thời gian sinh trưởng: ST25 là giống ngắn ngày. Vụ Đông - Xuân kéo dài 105 - 115 ngày; Vụ Mùa (Hè Thu) từ 102 - 110 ngày.
• Đặc điểm hình thái: Thân cứng, cao trung bình 105 - 110cm, bộ lá đứng, bông to và dài.
• Khả năng chống chịu: Chịu mặn và phèn rất tốt (đặc biệt thích hợp vùng luân canh Lúa - Tôm), kháng đạo ôn cấp 2 và ít nhiễm bệnh bạc lá.
• Điều kiện nhiệt độ: Cây cảm ôn, phát triển tốt nhất ở 25°C - 32°C. Lưu ý: Lúa trổ bông gặp lạnh (<20°C) hoặc nóng cực đoan (>37°C) sẽ tăng tỷ lệ lép.

Chuẩn bị đất và tính toán thời vụ gieo trồng

Đất trồng và thời vụ là nền tảng cho bộ rễ khỏe mạnh. ST25 thích hợp nhất trên đất thịt, đất vàn, vàn cao tại Đồng bằng sông Cửu Long hoặc các vùng ven biển ngập mặn.

Kỹ thuật làm đất

Để hạn chế mầm bệnh và độc tố trong đất, cần thực hiện kỹ các bước:

1. Cày ải, phơi đất: Giúp diệt khuẩn và tăng độ tơi xốp.

2. Xử lý phèn/mặn: Bón lót vôi hoặc lân nung chảy đầu vụ nếu đất bị nhiễm phèn.

3. Bón lót hữu cơ: Đây là bí quyết giúp ST25 giữ hương thơm. Sử dụng 5-10 tấn/ha phân chuồng hoai mục hoặc 300-400kg/sào phân hữu cơ vi sinh để tạo lớp mùn dinh dưỡng.

Lịch thời vụ khuyến nghị

Tùy vào địa phương, nhưng khung thời gian lý tưởng thường là:

• Vụ Đông Xuân: Gieo sạ từ cuối tháng 11 đến đầu tháng 12.
• Lưu ý: Cần tính toán để tránh lúa trổ bông vào các đợt rét đậm hoặc nắng nóng đỉnh điểm.

Kỹ thuật chọn và xử lý hạt giống

Hạt giống khỏe quyết định 5-20% năng suất toàn vụ. Do vỏ trấu ST25 dày hơn các giống lúa thường, quy trình ngâm ủ cần thực hiện khác biệt.

• Chọn giống: Mua giống xác nhận (G1) từ các đơn vị uy tín hoặc trực tiếp từ nhóm tác giả Hồ Quang Cua. Hạt phải sáng, mẩy, không lẫn tạp.
• Loại bỏ hạt lép: Ngâm hạt trong nước muối loãng (10-15%), vớt bỏ toàn bộ hạt nổi.
• Ngâm ủ kích mầm:
  • Ngâm trong nước ấm 54°C (tỉ lệ 3 sôi 2 lạnh) khoảng 24 - 30 giờ để diệt nấm bệnh.
  • Ủ giữ ẩm từ 36 - 48 tiếng (lâu hơn giống thường) cho đến khi hạt nứt nanh kiểu "ngực bồ câu" thì đem gieo.

Mật độ gieo sạ

Xu hướng canh tác ST25 hiện đại, đặc biệt là hướng hữu cơ, khuyến khích giảm lượng giống để cây lúa khỏe, ít sâu bệnh.

• Cấy tay/Cấy máy: Mật độ 30 - 35 khóm/m2, cấy 2-3 dảnh/khóm.
• Sạ hàng/Sạ lan: Khuyên dùng 80 - 100 kg/ha. Tuyệt đối không sạ dày (150kg/ha) như truyền thống vì mật độ dày sẽ kích thích nấm đạo ôn phát triển mạnh và cây dễ đổ ngã.

Quy trình bón phân và chăm sóc (theo giai đoạn)

ST25 rất ưa thâm canh nhưng "dị ứng" với việc thừa Đạm. Thừa Đạm sẽ làm mất mùi thơm và kéo theo sâu cuốn lá.

Nguyên tắc bón phân

• Tăng Kali: ST25 cần lượng Kali cao hơn giống thường để hạt chắc và thân cứng.
• Ưu tiên hữu cơ: Hạn chế phân đơn hóa học, tăng cường phân hữu cơ vi sinh, phân tổng hợp NPK chuyên dùng.

Các giai đoạn bón thúc quan trọng

1. Giai đoạn đẻ nhánh (15-20 ngày sau sạ): Bón thúc đạm kết hợp làm cỏ sục bùn. Giữ mực nước nông (3-5cm) để lúa đẻ nhánh nhanh.

2. Giai đoạn làm đòng (40-45 ngày): Đây là giai đoạn quyết định năng suất. Bón thúc Kali để nuôi đòng to. Tuyệt đối không bón thừa Đạm giai đoạn này.

3. Kỹ thuật "Xiết nước": Giữa vụ (khoảng 30-35 ngày), khi lúa đẻ đủ nhánh hữu hiệu, cần tháo cạn nước phơi ruộng nứt chân chim 5-7 ngày. Kỹ thuật này giúp rễ ăn sâu, chống đổ ngã và giải phóng khí độc trong đất.

Phòng ngừa sâu bệnh và dịch hại

Dù giống có khả năng kháng bệnh, bà con cần thăm đồng thường xuyên để xử lý kịp thời. Để hạt gạo ST25 đạt chuẩn xuất khẩu (nhất là thị trường EU, Mỹ), việc quản lý dịch hại phải ưu tiên biện pháp sinh học:

• Phòng bệnh hơn chữa bệnh: Thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm đạo ôn, sâu cuốn lá, rầy nâu.
• Sử dụng thiên địch: Trồng hoa bờ ruộng để dẫn dụ ong ký sinh, nhện bắt mồi.
• Chế phẩm sinh học: Sử dụng nấm xanh, nấm trắng (Metarhizium, Beauveria) để ký sinh rầy; dùng nấm đối kháng Pseudomonas để trị đạo ôn thay vì lạm dụng thuốc hóa học.
• Lưu ý: Nếu bắt buộc dùng thuốc BVTV, phải tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" và đảm bảo thời gian cách ly trước thu hoạch.

Thu hoạch lúa và bảo quản đúng cách

• Thời điểm vàng: Thu hoạch khi lúa chín vàng 85 - 90% bông. Không để lúa chín rục ngoài đồng sẽ làm gạo bị gãy khi xay xát.
• Sấy lúa: Lúa ST25 cần được sấy ở nhiệt độ thấp (<45°C) và hạ độ ẩm từ từ về mức 14 - 14.5%. Việc sấy đúng kỹ thuật giúp giữ trọn vẹn hương thơm lá dứa tự nhiên và hạt gạo nguyên vẹn, không bị rạn nứt, qua đó đáp ứng được tiêu chuẩn thu mua khắt khe để sản xuất ra Gạo ST25 Mê Gạo chất lượng cao phục vụ người tiêu dùng.
• Bảo quản: Đóng bao, để nơi thoáng mát, kê cao cách mặt đất để tránh ẩm mốc.

Canh tác lúa ST25 đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về kỹ thuật. Việc áp dụng đúng quy trình từ khâu chọn giống, gieo sạ, bón phân cân đối (giảm đạm, tăng kali/hữu cơ) đến quản lý nước hợp lý sẽ giúp bà con không chỉ đạt năng suất 6-7 tấn/ha mà còn bán được giá cao nhờ chất lượng gạo thượng hạng.