Truyền hình
Năm 2018, sự ra đời của Luật An ninh mạng đầu tiên của Việt Nam đã đặt nền móng ban đầu cho công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an ninh mạng, tập trung xác lập chủ quyền quốc gia, phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội trên không gian mạng. Tuy nhiên, trước sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế dữ liệu và những thách thức ngày càng gia tăng từ an ninh phi truyền thống, Luật An ninh mạng năm 2018 đã bộc lộ nhiều bất cập, chưa theo kịp thực tiễn. Trước yêu cầu mới, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XIV, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật An ninh mạng năm 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
- Cần bảo đảm an ninh mạng gắn với quyền con người và an toàn cho nhóm yếu thế
- Diễn tập thực chiến đảm bảo an toàn, an ninh mạng
- Trên 216 tỷ đồng đầu tư hạ tầng công nghệ phục vụ chuyển đổi số
- Tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng vận hành Trung tâm Chuyển đổi số tỉnh
Thống nhất quản lý Nhà nước về an ninh mạng
Trước hết, luật thể hiện sự chuyển biến căn bản trong nhận thức về an ninh mạng, đặt vấn đề này trong tổng thể quá trình vận động, phát triển của đất nước trong giai đoạn đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tư duy quản lý được chuyển từ “quản lý để ngăn chặn” sang “kiến tạo để phát triển an toàn”. Không gian mạng được nhìn nhận không chỉ là “mặt trận” bảo đảm an ninh, mà còn là không gian sống, không gian phát triển, tài sản và động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên số.
Ảnh minh hoạ: Internet.
Một điểm nổi bật của Luật An ninh mạng năm 2025 là việc hợp nhất cơ quan quản lý Nhà nước, khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, phân tán thẩm quyền phát sinh từ quy định của Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 và Luật An ninh mạng năm 2018. Ðiều 5 của luật xác định rõ Bộ Công an là cơ quan chủ trì, thống nhất quản lý Nhà nước về an ninh mạng, phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong tổ chức thực hiện.
Việc xác lập một “tổng chỉ huy” giúp Nhà nước tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Ðối với doanh nghiệp và người dân, đây là thay đổi có ý nghĩa thiết thực khi giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hoá thủ tục hành chính; các doanh nghiệp chỉ cần thực hiện một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất do Bộ Công an ban hành, thay vì phải làm việc với nhiều cơ quan như trước đây.
Luật An ninh mạng năm 2025 cũng luật hoá việc quản lý các công nghệ mới nổi, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, khoản 7, Ðiều 8 nghiêm cấm việc sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, âm thanh (deepfake) nhằm mục đích lừa đảo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; Ðiều 22 quy định trách nhiệm của các nền tảng số trong việc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra.
Những quy định này thể hiện phản ứng kịp thời, chủ động của Ðảng và Nhà nước trước sự phát triển nhanh chóng của AI và các công nghệ mới, vừa tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo, vừa ngăn chặn các tác động tiêu cực, bảo vệ tính xác thực của thông tin, nâng cao “sức đề kháng số” của xã hội trước các chiến dịch tung tin giả tinh vi.
Dữ liệu - Tài sản và nguồn lực quốc gia
Một trong những bước tiến mang tính đột phá nhất của Luật An ninh mạng năm 2025 là chính thức công nhận giá trị kinh tế của dữ liệu, xác định dữ liệu là tài sản và nguồn lực quan trọng của quốc gia. Luật quy định dữ liệu số phát sinh từ các hoạt động kinh tế - xã hội trên không gian mạng là tài sản; Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu, quyền khai thác và sử dụng dữ liệu của tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật. Việc coi dữ liệu là tài sản đã thay đổi căn bản cách tiếp cận quản lý, từ tư duy “phòng ngừa rủi ro rò rỉ thông tin” sang tư duy khai thác giá trị dữ liệu phục vụ phát triển. Ðây là tiền đề pháp lý quan trọng để hình thành thị trường dữ liệu, cho phép định giá và trao đổi dữ liệu như một loại hàng hoá đặc biệt, qua đó thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững.
Ảnh minh hoạ: Internet.
Bên cạnh đó, Luật An ninh mạng năm 2025 tiếp tục nâng tầm bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ quyền dữ liệu của người dùng Việt Nam và siết chặt quản lý hoạt động lưu trữ, xử lý dữ liệu xuyên biên giới. Luật yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có hoạt động thu thập, phân tích dữ liệu người dùng tại Việt Nam phải lưu trữ dữ liệu quan trọng và dữ liệu cá nhân tại các trung tâm dữ liệu đặt trên lãnh thổ Việt Nam.
Quy định này bảo đảm Nhà nước có đầy đủ công cụ thực thi quyền tài phán, xử lý vi phạm pháp luật, đồng thời bảo vệ tài sản số quốc gia trước nguy cơ bị kiểm soát, thao túng từ bên ngoài.
Có thể khẳng định, Luật An ninh mạng năm 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý mang tính kỹ thuật, mà còn là tuyên ngôn mạnh mẽ về chủ quyền số của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá và chuyển đổi số sâu rộng. Với hành lang pháp lý minh bạch, hiện đại, luật tạo nền tảng vững chắc để xây dựng Chính phủ số an toàn, tin cậy, thúc đẩy hình thành xã hội số văn minh, nền kinh tế số cạnh tranh lành mạnh, qua đó khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong việc dẫn dắt và làm chủ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, phục vụ tương lai số của chính mình.
Nguyễn Văn Đương
Xem thêm bình luận