Quốc khánh trong ký ức Mẹ Việt Nam anh hùng

80 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về ngày 2/9/1945 vẫn rực sáng trong lòng dân tộc. Giây phút Chủ tịch Hồ Chí Minh cất cao lời Tuyên ngôn độc lập đã khiến hàng triệu trái tim Việt Nam vỡ oà, từ thân phận nô lệ trở thành người tự do. Với các Mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) ở Cà Mau, ký ức về ngày Quốc khánh đầu tiên ấy mãi là niềm tự hào thiêng liêng, theo suốt cả cuộc đời.

• Tri ân Mẹ Việt Nam Anh hùng và gia đình chính sách
• Hơn 3,8 tỷ đồng tri ân 191 Mẹ Việt Nam anh hùng và thương binh nặng
• Trao Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng cho Mẹ Việt Nam anh hùng Huỳnh Thị Sến

Nhớ Quốc khánh năm xưa

Gần 1 thế kỷ sống dưới ách đô hộ tàn bạo của thực dân Pháp, dân tộc Việt Nam đã vùng lên làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, giành lại độc lập, tự do. Và sáng mùa thu năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, hàng chục vạn con người đã vỡ òa niềm vui khi nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: “Nước Việt Nam có quyền được hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do, độc lập”!

Lời khẳng định thiêng liêng ấy như vang vọng khắp núi sông, chạm đến trái tim của đồng bào nơi cực Nam Tổ quốc. Mẹ VNAH Ngô Thị Vỹ, nguyên Trưởng ban Kiểm tra Đảng huyện Vĩnh Lợi (nay là xã Châu Thới), vẫn nhớ như in: “Ngày ấy làm gì có tivi, radio để được nghe Bác đọc Bản Tuyên ngôn độc lập như bây giờ. Tin tức chủ yếu truyền qua thư báo, giao liên, nhưng bà con ai cũng trông ngóng. Dù không có mặt ở Quảng trường Ba Đình, nhưng trái tim người dân Cà Mau vẫn chung nhịp đập hướng về Thủ đô Hà Nội xa xôi”.

Mẹ VNAH Ngô Thị Vỹ nâng niu những Huân chương, Huy chương vinh dự được Nhà nước trao tặng.

Ký ức về những ngày tháng gian khó dưới ách đô hộ của bọn thực dân vẫn còn hằn sâu trong tâm trí Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tâm (phường Bạc Liêu). Song thân của Mẹ vốn là tá điền lam lũ, bị địa chủ và thực dân áp bức, bóc lột đến tận xương tuỷ. Không cam chịu, ông Nguyễn Văn Lộc (cha của Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tâm) đã tham gia hội kín chống lại chúng.

Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tâm nâng niu di ảnh của chồng - Liệt sĩ Lê Văn Thưởng, trong ngày Quốc khánh.

“Hồi ấy khổ lắm, cơm chẳng đủ no, áo không đủ mặc. Có khi cha mẹ tôi phải mặc chung cái quần bố, cha phải bện lác làm quần để thay đổi. Vì thế, khi Cách mạng tháng Tám thành công, niềm vui ấy như cơn mưa lớn tưới mát cả cuộc đời. Điều tôi nhớ nhất chính là tư tưởng nhân văn trong Bản Tuyên ngôn độc lập: khẳng định quyền tự do, bình đẳng, quyền học tập, sáng tạo, quyền mưu cầu hạnh phúc cho tất cả mọi người, kể cả phụ nữ, trẻ em và những người yếu thế”, Mẹ Tâm bồi hồi chia sẻ.

Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tâm thắp hương tưởng nhớ chồng - Liệt sĩ Lê Văn Thưởng, trong ngày Quốc khánh.

Trong ký ức Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thìn (phường Hiệp Thành), sau ngày tuyên bố độc lập cũng là lúc cả nước đồng lòng bắt tay vào những nhiệm vụ cấp bách. Ngay ngày 3/9/1945, Chính phủ lâm thời đã họp và đề ra những quyết sách thiết thực: cứu đói, chống dốt, bãi bỏ những thứ thuế vô lý của thực dân, chuẩn bị tổng tuyển cử, thực hiện nam - nữ bình đẳng, tự do tín ngưỡng, xây dựng nền giáo dục cho toàn dân. “Hồi ấy, mỗi ngày tôi đều bốc nắm gạo bỏ vào hũ gạo cứu đói. Rồi tôi tham gia các lớp bình dân học vụ, cùng bà con học chữ, góp sức đẩy lùi giặc đói, giặc dốt”, Mẹ Thìn kể lại.

Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thìn bên bia ghi danh anh hùng liệt sĩ của các con tại phường Hiệp Thành.

Kiên quyết bảo vệ nền độc lập

Sau ngày Quốc khánh không lâu, ngày 23/9/1945, thực dân Pháp nổ súng tái chiếm miền Nam. Từ đó, người dân Nam Bộ tiếp tục đứng lên kháng chiến. Đến ngày 19/12/1946, hiệu lệnh Toàn quốc kháng chiến vang lên, cả dân tộc đồng lòng “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Dù sống trong khói lửa chiến tranh, từ chống Pháp đến chống Mỹ, nhưng kỷ niệm Quốc khánh hằng năm vẫn được người dân cả nước, trong đó có Cà Mau, tổ chức trọng thể, như sự khát khao hoà bình cháy bỏng.

Mẹ VNAH Ngô Thị Vỹ vẫn nhớ như in buổi mít-tinh Quốc khánh đầu tiên của tỉnh vào năm 1947 tại ấp Mỹ Điền, làng Long Điền, quận Giá Rai (cũ). Khi mọi việc đã sẵn sàng, đúng 6 giờ sáng 2/9, quân Pháp bất ngờ dội pháo từ chợ Láng Tròn đến Long Điền. May mắn không gây thương vong, nhưng lễ mít-tinh phải dời sang buổi chiều. Thế nhưng, đông đảo bà con từ các xã, các huyện vẫn nô nức đi bộ, chèo xuồng về dự lễ, để cùng nhau bày tỏ niềm tự hào và lòng quyết tâm bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Quốc khánh rợp sắc cờ của thời bình hôm nay.

Từ đó, năm nào cũng vậy, dù chiến sự ác liệt, các địa phương vẫn duy trì lễ kỷ niệm Quốc khánh. Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tâm kể: “Điều kiện vô cùng khó khăn, nhưng lễ vẫn diễn ra trang trọng. Ngoài chương trình văn nghệ, thể thao, hội chợ triển lãm, bà con trông đợi nhất là được nghe lãnh đạo nói chuyện về tình hình chiến sự, về lòng yêu nước và quyết tâm đánh đuổi giặc ngoại xâm”. Những buổi lễ giản dị mà thiêng liêng ấy chính là nguồn động viên to lớn, khơi dậy sức mạnh đoàn kết toàn dân.

Giữ trọn "lời thề độc lập" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lớp lớp người con đất Việt đã gác lại tình riêng, xông pha tuyến đầu để bảo vệ Tổ quốc. Các Mẹ Việt Nam anh hùng ở Cà Mau cũng tiễn chồng, tiễn con ra trận, lặng lẽ gánh chịu mất mát để mong ngày đất nước độc lập.

Thế mới thấy, Quốc khánh 2/9, dù trong thời chiến hay thời bình, vẫn mang ý nghĩa thiêng liêng trong trái tim mỗi người dân Việt Nam. Đó vừa là niềm tự hào về trang sử vàng của dân tộc, vừa là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay phải tiếp nối và làm rạng rỡ hơn non sông gấm vóc mà cha ông đã dày công gìn giữ.

Kim Trúc