Công việc đầu tiên mang lại thu nhập ổn định, đồng thời đánh dấu thời điểm người lao động bắt đầu tham gia bảo hiểm bắt buộc. Bài viết trình bày các khoản bảo hiểm được trích từ lương, cách xác nhận mã số bảo hiểm xã hội và kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế ngay từ những tháng đầu.

1. Các khoản bảo hiểm được trích từ lương và ý nghĩa với kế hoạch tài chính

Hiểu rõ các khoản bảo hiểm trích từ lương giúp người mới đi làm tính đúng thu nhập thực nhận và nhìn thấy giá trị lâu dài của những khoản đóng góp này.

Khi ký hợp đồng lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc, mỗi tháng người lao động sẽ thấy trên phiếu lương các khoản trích cho bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Song song với phần người lao động đóng, đơn vị sử dụng lao động cũng đóng một phần theo tỷ lệ quy định. Vì vậy, tổng số tiền được ghi nhận cho người lao động mỗi tháng lớn hơn phần bị trừ trên phiếu lương.

Về mặt kế hoạch tài chính, khoản lương thực nhận sau khi trừ bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân (nếu có) mới là con số nên dùng để lập ngân sách chi tiêu và tiết kiệm. Người mới đi làm thường dựa vào mức lương ghi trong hợp đồng để lên kế hoạch, dẫn đến chênh lệch giữa dự tính và số tiền thực tế nhận về tài khoản.

Các khoản bảo hiểm bắt buộc cũng là một lớp bảo vệ tài chính dài hạn. Bảo hiểm xã hội gắn với các chế độ như ốm đau, thai sản và lương hưu sau này; bảo hiểm y tế hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh; bảo hiểm thất nghiệp hỗ trợ người lao động trong giai đoạn tìm việc mới. Mức hưởng của nhiều chế độ phụ thuộc vào thời gian và mức đóng, nên việc ghi nhận đầy đủ, liên tục ngay từ công việc đầu tiên có ý nghĩa lâu dài.

Lương thực nhận sau các khoản trích bảo hiểm là căn cứ để lập ngân sách chi tiêu hằng tháng.

2. Xác nhận mã số bảo hiểm xã hội và quá trình đóng ngay từ những tháng đầu

Mã số bảo hiểm xã hội là thông tin định danh gắn với toàn bộ quá trình tham gia của người lao động, vì vậy cần được xác nhận chính xác ngay từ đầu.

Mỗi người được cấp một mã số bảo hiểm xã hội và mã số này được giữ nguyên khi thay đổi nơi làm việc. Với người lần đầu đi làm, đơn vị sử dụng lao động sẽ làm thủ tục đăng ký tham gia, và mã số được cấp sau khi hồ sơ được cơ quan bảo hiểm xã hội xử lý. Nếu trước đây người lao động đã từng tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình hoặc khi còn là học sinh, sinh viên, mã số cũ sẽ tiếp tục được sử dụng.

Người lao động có thể chủ động tra cứu mã số BHXH bằng CCCD trên cổng thông tin của Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc ứng dụng VssID, sau đó đối chiếu với thông tin bộ phận nhân sự cung cấp. Việc đối chiếu này giúp phát hiện sớm các trường hợp sai lệch họ tên, ngày sinh hoặc số giấy tờ tùy thân, vốn có thể làm gián đoạn việc ghi nhận quá trình đóng.

Sau vài tháng làm việc, nên kiểm tra mục quá trình tham gia trên ứng dụng để xác nhận các tháng đóng đã được ghi nhận đúng tên đơn vị và đúng mức lương làm căn cứ đóng. Trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ, người lao động có thể trao đổi với bộ phận nhân sự hoặc liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội để được hỗ trợ bổ sung. Lưu lại ảnh chụp màn hình kết quả tra cứu cũng là cách thuận tiện để đối chiếu khi cần.

3. Kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế và nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu

Thẻ bảo hiểm y tế là quyền lợi được sử dụng thường xuyên nhất trong các khoản bảo hiểm bắt buộc, nên người lao động cần nắm rõ thông tin trên thẻ.

Khi tham gia bảo hiểm y tế qua nơi làm việc, thông tin thẻ của người lao động được cập nhật theo đơn vị đang đóng. Hiện nay, thẻ bảo hiểm y tế bản điện tử hiển thị trên các ứng dụng chính thức được sử dụng trong khám chữa bệnh và thanh toán chi phí như thẻ giấy. Điều này giúp người lao động xuất trình thẻ thuận tiện hơn mà không cần mang theo bản giấy.

Thông tin cần kiểm tra gồm thời hạn sử dụng của thẻ và cơ sở đăng ký khám chữa bệnh ban đầu. Người lao động có thể tra cứu bảo hiểm y tế bằng CCCD khi số căn cước đã được đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hoặc dùng mã số bảo hiểm xã hội trên cổng tra cứu. Nếu nơi đăng ký ban đầu ở xa chỗ ở hoặc nơi làm việc, người lao động có thể đề nghị thay đổi vào các thời điểm cơ quan bảo hiểm cho phép.

Thẻ bảo hiểm y tế bản điện tử giúp người lao động xuất trình thông tin thuận tiện khi đi khám chữa bệnh.

Nắm rõ quyền lợi bảo hiểm y tế cũng hỗ trợ việc lập kế hoạch chi tiêu. Khi biết phạm vi chi phí được bảo hiểm chi trả, người lao động có thể ước tính phần chi phí y tế tự chi trả và dành một khoản dự phòng phù hợp trong ngân sách cá nhân, thay vì để các khoản này phát sinh ngoài kế hoạch.

Bảo hiểm bắt buộc là một phần của thu nhập và quyền lợi mà người lao động nhận được từ công việc đầu tiên. Tính đúng lương thực nhận, xác nhận mã số và quá trình đóng, kiểm tra thẻ bảo hiểm y tế ngay từ đầu giúp người mới đi làm chủ động hơn trong kế hoạch tài chính và sử dụng đầy đủ quyền lợi của mình.