Khôi phục sinh cảnh, giữ đàn chim trời

Với hệ sinh thái đa dạng, Cà Mau hiện có 20 sân chim, vườn chim với tổng diện tích 374,51 ha. Trong đó, có 4 khu do cơ quan Nhà nước quản lý gồm sân chim Ðầm Dơi, vườn chim Bạc Liêu, vườn chim Khu Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, sân chim Chà Là; 16 khu còn lại do hộ gia đình, cá nhân trực tiếp quản lý, bảo vệ. Các vườn chim phân bố rải rác trong tỉnh, chủ yếu ở khu vực rừng ngập mặn, đất ngập nước và vùng nuôi trồng thuỷ sản có cây xanh tự nhiên.

• Đảm bảo an toàn rừng đặc dụng Vườn chim Bạc Liêu trong cao điểm mùa khô
• Cựu chiến binh hơn 3 thập kỷ bảo tồn vườn chim sinh thái
• Thả cá thể kỳ đà hoa nặng 6 kg về rừng đặc dụng vườn chim Bạc Liêu

Kết quả khảo sát mới đây của cơ quan chuyên môn cho thấy sinh cảnh tại một số vườn chim đang suy giảm. Diện tích cây xanh, cây làm tổ và mặt nước sinh thái biến động, khiến số lượng chim cư trú giảm. Phần lớn diện tích được sử dụng cho sản xuất nông nghiệp, nuôi thuỷ sản, gây khó khăn cho công tác quản lý theo hướng bảo tồn đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ phục hồi sinh cảnh và định hướng phát triển du lịch sinh thái tại một số khu vực chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến sự phát triển các vườn chim.

Ông Phan Minh Chí, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, từ kết quả khảo sát, đơn vị đề xuất các giải pháp quản lý trung và dài hạn đối với hệ thống vườn chim, sân chim trên địa bàn. Trọng tâm là xây dựng mô hình điểm về bảo tồn sinh cảnh gắn với du lịch sinh thái quy mô phù hợp; triển khai Ðề án bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống sân chim, vườn chim tỉnh Cà Mau giai đoạn 2027-2035; định hướng đến năm 2050”; đồng thời tích hợp mạng lưới sân chim, vườn chim vào quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch lâm nghiệp, quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học và quy hoạch du lịch của tỉnh, đảm bảo tính liên kết sinh thái toàn vùng.

Sân chim Chà Là (ấp Ðông Hưng, xã Tân Hưng) có diện tích 14 ha do UBND xã Tân Hưng quản lý. Sinh cảnh tự nhiên đang có xu hướng suy giảm, dẫn đến vắng bóng chim về trú ngụ.

Vườn chim Bạc Liêu (đường Hứa Hoà Hưng, khóm Kinh Tế, phường Hiệp Thành) có diện tích 125,01 ha với hệ sinh cảnh chủ yếu là rừng ngập nước ven biển, hệ sinh thái rừng đặc dụng và mặt nước tự nhiên do Ban Quản lý rừng đặc dụng - phòng hộ Bạc Liêu trực tiếp quản lý. Vườn hiện có khoảng 104 loài chim với số lượng từ khoảng 30-41 ngàn cá thể tuỳ theo mùa; trong đó có nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm thuộc Sách Ðỏ Việt Nam như: cò lạo Ấn Ðộ, cò quăm đầu đen, cổ rắn, bồ nông chân xám, cốc đế, quắm đen, cò nhạn và một số loài chim quý hiếm khác.

Cá thể chim lẻ loi, còn sót lại tại sân chim Chà Là. Ðây là sân chim hình thành từ thời Pháp thuộc, nay càng hoang vắng hơn khi trung tâm hành chính xã dời về xã Tân Hưng (trước đây thuộc xã Ðông Hưng với khu hành chính cận kề).

Vườn chim trong khuôn viên Khu Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (phường An Xuyên) cần có giải pháp trong cải tạo nhằm nhằm giữ vững, bảo tồn hệ sinh thái điểm chim cư ngụ đặc trưng giữa lòng đô thị.

Vườn cò Tư Sự (ấp Quyền Thiện, xã Biển Bạch) hiện do ông Trương Minh Thắng trực tiếp quản lý, được xem là vườn chim tư nhân được bảo tồn và phát huy hệ sinh thái tự nhiên thành công nhất của tỉnh. Vườn có diện tích 10 ha, sinh cảnh chủ yếu là đất ngập nước kết hợp cây xanh, với tổng số lượng chim về trú ngụ khoảng 70.000 cá thể.

Sân chim Đầm Dơi (ấp Tân Hiệp, xã Đầm Dơi) có diện tích 128,8 ha; sinh cảnh chủ yếu là rừng ngập mặn, đất ngập nước và hệ thống kênh rạch tự nhiên, do Hạt Kiểm lâm Đầm Dơi trực tiếp quản lý, bảo vệ. Đây là khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao, có khả năng phát triển du lịch sinh thái, giáo dục môi trường, tuy nhiên chưa được phát huy vì nhiều nguyên nhân, trong đó có thời gian dài giao đất cho tổ chức tư nhân, không thực hiện đúng quy hoạch, làm phá vỡ hệ sinh thái (đào ao, nuôi tôm trong khu bảo tồn).

TRẦN NGUYÊN thực hiện