Số hoá quản lý tàu cá

Những năm gần đây, công tác quản lý cảng cá tại tỉnh Cà Mau chuyển biến mạnh mẽ. Nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt được đơn vị xác định là thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Ðể nâng cao hiệu quả quản lý, Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau đã tập trung chuyển đổi số, thực hiện ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thuỷ sản khai thác điện tử (eCDT) cho tàu khai thác.

• Cà Mau siết chặt quản lý tàu cá qua eCDT
• Siết chặt quản lý tàu cá, chống khai thác IUU
• “Mắt thần” quản lý tàu cá trên biển

Kiểm soát chặt chẽ tàu cá

Từ đầu năm 2024, Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau phối hợp các ngành liên quan triển khai thực hiện ứng dụng hệ thống eCDT và nhật ký khai thác thuỷ sản điện tử (eLogbook). Sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa lực lượng bộ đội biên phòng, Chi cục Thuỷ sản và Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh giúp kiểm soát chặt chẽ 100% tàu cá.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau kiểm tra thiết bị giám sát hành trình của tàu cá tại Cảng cá Sông Ðốc.

Ông Trần Minh Dũng, quản lý Công ty TNHH Thương mại Chí Toàn, xã Sông Ðốc, cho biết: "Thời gian đầu, nhiều tàu khai thác vẫn còn e ngại với việc thao tác công nghệ mới. Trước thực trạng đó, Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh tăng cường tập huấn, tuyên truyền bằng hình thức trực quan. Nhờ đó, đã nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý của các chủ tàu cá. Thế nhưng, trong quá trình thao tác ngoài khơi, các chủ tàu vẫn còn gặp khó khi vùng biển mạng wifi rất yếu, không truy cập được, hoặc chờ rất lâu mới có thể truy cập".

Thuyền trưởng Lê Bá Tước, Công ty TNHH Thuỷ sản Hải Anh, xã Sông Ðốc, chia sẻ: "Sau khi lên kế hoạch về các toạ độ, công ty đến đúng nơi khai thác và thu mua. Dù khai thác hay thu mua, bên công ty luôn tuân thủ đi đúng nơi đã quy định trong giấy phép khai thác. Sau khi hết thời hạn, công ty cho tàu cập bến và xin cấp giấy phép mới".

Cà Mau là một trong những địa phương đi đầu trong việc triển khai hệ thống eCDT, đảm bảo tính minh bạch, chính xác từ khâu tàu xuất, nhập bến đến bốc dỡ hải sản tại các cảng cá chỉ định. Từ đó, nâng cao ý thức khai thác đúng quy định của tàu cá khi hoạt động ngoài ngư trường.

Ông Ðặng Mẫn Tiệp, Phó Giám đốc Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau, cho biết: "Ðến cuối tháng 6/2026, tỉnh Cà Mau ghi nhận 5.151 tàu cá đã đăng ký sử dụng hệ thống eCDT. Tại 4 cảng cá lớn như: Sông Ðốc, Gành Hào, Rạch Gốc, Cái Ðôi Vàm, hệ thống eCDT được vận hành đồng bộ. Ðối với việc phủ sóng wifi trên biển, công ty viễn thông đang tăng cường mở rộng vùng phủ sóng, đồng thời, các công ty đang trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho chạy thử nghiệm phần mềm nhật ký điện tử không cần kết nối wifi. Chủ tàu cá chỉ cần nhập dữ liệu vào đúng thời điểm khai thác, sẽ tự động đưa lên cổng khi tàu vào vùng phủ sóng".

Minh bạch quản lý nguồn gốc hải sản

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tàu cá làm thủ tục rời cảng qua eCDT đạt 99,59%, tỷ lệ cập cảng đạt 97,73%, tăng trưởng vượt bậc so với các năm trước. Việc đối chiếu dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình với nhật ký khai thác thực tế được thực hiện nghiêm ngặt, giúp minh bạch hoá sản lượng hải sản bốc dỡ qua bến. Bên cạnh việc kiểm soát, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Ngư dân khi cập cảng được hướng dẫn về luật pháp quốc tế và các quy định mới của Chính phủ. Việc thay đổi nhận thức của chủ tàu và thuyền trưởng về ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ, đúng quy định được xem là chìa khoá đảm bảo nguồn gốc thuỷ sản hợp pháp, tạo lòng tin cho đơn vị thu mua và chế biến. Qua đó, mặt hàng hải sản của tỉnh Cà Mau nói riêng, Việt Nam nói chung đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.

Nhân viên Cảng cá Sông Ðốc kiểm tra, đối chiếu sản lượng cá khi vào cảng với dữ liệu khai báo trên phần mềm điện tử.

Anh Lê Phát Ðạt, Công ty Cổ phần Thuỷ sản HC, xã Sông Ðốc, chia sẻ: "Công ty góp phần phòng, chống khai thác IUU bằng cách không mua nguyên liệu không rõ nguồn gốc. Công ty kiểm tra thông tin về tàu cá như: giấy phép khai thác; giấy đăng ký, đăng kiểm; hồ sơ nhật ký và tàu không nằm trong danh sách vi phạm. Thủ tục giấy tờ, thông tin rõ ràng công ty mới tiến hành thu mua".

Việc đẩy mạnh ứng dụng hệ thống eCDT được Cà Mau xác định là giải pháp then chốt, thể hiện quyết tâm cao của hệ thống chính trị địa phương trong nỗ lực chung với cả nước sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” EC.

Ông Ðặng Mẫn Tiệp cho biết: "Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau tiếp tục siết chặt quy trình, bảo đảm tàu cá thuộc diện quy định phải thực hiện thủ tục rời, cập cảng trên eCDT. Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tăng cường phối hợp với lực lượng biên phòng đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát trên biển và các cửa sông trọng điểm; kết hợp phân tích dữ liệu VMS để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình không cập cảng chỉ định hoặc không truyền dữ liệu giám sát hành trình".

Truy xuất nguồn gốc khai thác thuỷ sản không còn là lựa chọn của ngư dân, mà là quy trình bắt buộc để ngư dân cũng như nghề khai thác biển có thể tham gia vào “đường đua xanh” trên thị trường thế giới. Minh bạch, rõ ràng, đảm bảo đúng quy định là tấm vé thông hành để mặt hàng thuỷ sản của Cà Mau có thể vươn xa và khẳng định vị thế trên thị trường.

Thiên Hương - Nguyễn Linh