Vững sinh kế nhờ đa dạng cây trồng

09 tháng 08 2026 05:45

Không còn phụ thuộc vào một loại cây trồng, nhiều hộ đồng bào Khmer ở xã Hoà Bình đã chủ động luân canh, xen canh đa dạng cây màu để thích ứng với thị trường. Cùng với nguồn vốn tín dụng chính sách và sự hỗ trợ về kỹ thuật, những mảnh đất canh tác đang mang lại thu nhập ổn định, mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững.

Tăng "vòng quay" trên từng thửa đất

Hơn 20 năm gắn bó với nghề trồng màu, ông Nguyễn Văn Lành, ấp Chùa Phật, hiểu rằng muốn làm nông hiệu quả phải biết thay đổi. Trên diện tích hơn 3 công đất, ông không canh tác một loại cây cố định mà bố trí luân canh 4 vụ dưa leo, 2 vụ khổ qua, 1 vụ bông kết hợp trồng ớt sừng vàng. Cách làm này vừa hạn chế sâu bệnh, vừa đáp ứng nhu cầu thị trường theo từng thời điểm.

Rẫy dưa leo xanh mướt, được trồng luân canh 4 vụ/năm cùng các loại rau màu khác của ông Nguyễn Văn Lành, ấp Chùa Phật mang đến nguồn thu nhập hơn 200 triệu đồng/năm.

Theo ông Lành, mỗi loại cây đều có thế mạnh riêng. Dưa leo cho thu hoạch nhanh, khổ qua giúp cải tạo đất, còn ớt mang lại nguồn thu cao khi thị trường thuận lợi. Có thời điểm giá ớt đạt khoảng 60.000 đồng/kg, gia đình ông thu về hơn 100 triệu đồng chỉ sau một vụ. Nhờ chủ động chuyển đổi cây trồng và áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, lợi nhuận bình quân mỗi năm của gia đình đạt trên 200 triệu đồng.

Mùa mưa thì trồng dưa leo với ớt, còn mùa nắng gần Tết thì trồng bông vạn thọ. Hết vụ dưa leo lại chuyển sang khổ qua hoặc ớt để đất không bị trùng rễ. Nếu trúng giá thì mỗi vụ thu được hơn 20 triệu đồng, riêng ớt có khi thu trên 100 triệu đồng”, ông Lành chia sẻ.

Không riêng ông Lành, nhiều hộ dân ở xã Hoà Bình cũng đang lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện sản xuất của gia đình.

Hội Nông dân xã Hoà Bình tham quan, khảo sát hiệu quả mô hình trồng màu luân canh của ông Nguyễn Văn Lành, ấp Chùa Phật (thứ 2 từ phải sang).

Mô hình trồng ớt sừng vàng của ông Nguyễn Văn Lành đang phát huy hiệu quả.

Với hơn 30 năm gắn bó với nghề trồng rẫy, bà Nguyễn Thị Thanh, ấp Chùa Phật, duy trì mô hình xen canh bắp nếp, môn cao, đậu bắp và bồn bồn. Mỗi loại cây có thời điểm thu hoạch khác nhau, giúp gia đình luôn có nguồn thu, giảm áp lực trước những biến động của giá nông sản.

Theo bà Thanh, việc đa dạng cây trồng không chỉ hạn chế rủi ro mà còn giúp sử dụng hiệu quả diện tích đất canh tác. Sau khi thu hoạch môn, gia đình tiếp tục xuống giống đậu bắp; bắp nếp và bồn bồn cũng được bố trí phù hợp theo mùa vụ, tạo nguồn thu nối tiếp quanh năm.

“Hơn hai công bắp với một công bồn bồn, rồi trồng thêm môn, thu hoạch xong lại trồng đậu bắp. Nhờ vậy cuộc sống cũng ổn định hơn, thu hoạch đều nên đỡ vất vả hơn trước”, bà Thanh cho biết.

Gieo sinh kế bền vững

Để người dân mạnh dạn đầu tư sản xuất, nguồn vốn tín dụng chính sách đã trở thành "đòn bẩy" quan trọng. Hội Nông dân xã Hoà Bình đang quản lý hơn 53 tỷ đồng vốn tín dụng chính sách xã hội, tạo điều kiện cho nhiều hội viên đầu tư trồng màu, chăn nuôi và phát triển các mô hình kinh tế phù hợp.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ vốn, Hội còn phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất, giúp người dân sử dụng hiệu quả nguồn vốn và nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất.

Mô hình trồng bắp nếp của bà Nguyễn Thị Thanh, ấp Chùa Phật (thứ 2 từ phải sang) cho thu nhập ổn định quanh năm.

Bà Trần Thị Mỹ Nhân, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hoà Bình, cho biết: Nguồn vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội và Quỹ Hỗ trợ nông dân đã giúp nhiều hội viên đầu tư phát triển các mô hình trồng bắp, dưa leo, ớt, bồn bồn kết hợp chăn nuôi. Song song đó, bà con thường xuyên được tiếp cận các lớp chuyển giao khoa học - kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Hiệu quả từ các mô hình đã tạo sức lan toả mạnh mẽ trong phong trào thi đua lao động, sản xuất của đồng bào Khmer. Toàn xã Hoà Bình hiện có hơn 2.100 hộ đạt danh hiệu nông dân sản xuất kinh doanh giỏi các cấp. Đó không chỉ là thành quả của sự cần cù, sáng tạo mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy sản xuất, khi người dân chủ động tìm hướng đi mới thay vì trông chờ vào sự hỗ trợ.

Dưới các luống bắp nếp, bà Nguyễn Thị Thanh còn trồng xen khoai môn cao để tăng "vòng quay", tạo nguồn thu nhập liên tục.

Từ những đồng vốn được trao đúng đối tượng, cùng kiến thức và kỹ thuật sản xuất phù hợp, nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đã được hình thành và nhân rộng. Trên những cánh đồng xanh ở Hoà Bình, việc đa dạng cây trồng không chỉ giúp nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập mà còn tạo nền tảng để người dân ổn định sinh kế, từng bước thoát nghèo và vươn lên làm giàu chính đáng.

Những mùa vụ nối tiếp đã gieo thêm niềm tin vào một tương lai phát triển bền vững. Đó cũng là cách xã Hoà Bình từng bước xây dựng nền nông nghiệp thích ứng, hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, trong đó có đồng bào Khmer./.

Kim Trúc