Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo, giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh, phát triển tốt hơn về thể chất và trí tuệ. Nuôi con bằng sữa mẹ (NCBSM) là một phần quan trọng trong việc đảm bảo trẻ sơ sinh được hưởng quyền tiếp cận các tiêu chuẩn cao nhất về sức khoẻ, đặc biệt là trong 6 tháng đầu đời. 

• Ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ

“Giờ vàng” sau sinh: Đừng bỏ lỡ

Những giờ và ngày đầu tiên sau khi sinh là giai đoạn cực kỳ quan trọng để thiết lập chu kỳ tiết sữa và hỗ trợ mẹ cho con bú thành công. Đây là thời điểm vàng để bắt đầu nuôi con bằng sữa mẹ, bởi vì sữa non có trong những ngày đầu chứa nhiều chất dinh dưỡng và kháng thể cần thiết cho sự phát triển của trẻ sơ sinh. 

Chị Nguyễn Thị Thanh Thủy, cán bộ phụ trách chương trình dinh dưỡng, Trạm y tế phường Tân Thành khuyến cáo: Tất cả trẻ mới sinh cần được bú mẹ sớm ngay trong vòng một giờ đầu, không cho trẻ ăn, uống bất cứ đồ ăn, thức uống nào trước khi trẻ bú được cử bú đầu tiên. Khi trẻ được bú mẹ ngay sau sinh sẽ mang lại rất nhiều lợi ích. Bởi, nguồn sữa non đầu tiên trẻ bú được từ mẹ như một liều vắc xin giúp trẻ phòng tránh được nhiều bệnh, đặc biệt là các bệnh nhiễm khuẩn. Dù số lượng ít nhưng sữa non có độ đậm cao, giàu kháng thể, nhiều bạch cầu giúp phòng chống nhiễm khuẩn, dị ứng và hỗ trợ miễn dịch. Có tác dụng xổ nhẹ, giúp trẻ đào thải phân su và bilirubin, giảm nguy cơ vàng da. Chứa yếu tố tăng trưởng biểu bì, hỗ trợ hoàn thiện chức năng ruột, phòng dị ứng và tình trạng không dung nạp thức ăn. Giàu vitamin A, E, kẽm, natri, kali, giúp cải thiện sức đề kháng.

So sánh sữa mẹ với một số loại sữa khác. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới

Lợi ích kép cho mẹ và bé

Lượng vitamin A trong sữa non 1 giờ đầu sau sinh nhiều gấp đôi sau đó. Sữa non ít nên trẻ sẽ cần bú nhiều lần, qua đó cũng giúp trẻ ngậm bắt vú mẹ tốt hơn. Đối với bà mẹ, việc cho trẻ bú sớm sẽ giúp tử cung co hồi tốt, tránh chảy máu sau sinh, gắn kết tình cảm mẹ con. Bên cạnh đó, việc trẻ bú mẹ nhiều lần sẽ kích thích quá trình tạo sữa và sữa nhanh về hơn. Về lâu dài, bà mẹ giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư vú và buồng trứng.

Vai trò hỗ trợ từ nhân viên y tế và gia đình

Nhân viên y tế và người nhà nên có sự hỗ trợ tốt nhất để bà mẹ thực hiện việc NCBSM, cụ thể trong mọi trường hợp sinh đẻ không tách rời mẹ và con, cán bộ y tế hướng dẫn bà mẹ cho trẻ bú ngay sau sinh. Người nhà cần động viên bà mẹ cho con bú (mặc dù không thấy sữa chảy ra) và không nóng vội cho trẻ bú sữa bột hay bất cứ một loại thức uống nào khác. Đối với mẹ đẻ thường, cán bộ y tế thực hiện đặt trẻ da - kề - da trực tiếp lên bụng mẹ ngay sau sinh để trẻ tự lần mò tìm vú mẹ và bú bữa bú đầu tiên. Đối với mẹ đẻ mổ hoặc đẻ khó, tạo mọi điều kiện để trẻ được nằm cạnh mẹ. Cán bộ y tế hoặc người nhà động viên, hướng dẫn bà mẹ cho con bú ngay sau sinh càng sớm càng tốt.

Cán bộ y tế hướng dẫn bà mẹ thực hành tốt việc NCBSM tra bảng theo dõi sự phát triển của bé.

Những lưu ý quan trọng cho mẹ

Bác sĩ Hồ Thanh Đảm, Trưởng khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe cho biết: Các bà mẹ cần chú ý, nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, không nước, không sữa bột và bất cứ loại thức ăn nào ngoài sữa mẹ. Cho trẻ bú theo nhu cầu cả ngày lẫn đêm để trẻ phát triển tốt và duy trì nguồn sữa mẹ. Sau 6 tháng cần cho trẻ ăn bổ sung các thức ăn khác, tuy nhiên vẫn tiếp tục cho trẻ bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn…

Trẻ được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sẽ phát triển tốt về thể chất và tinh thần.

Bên cạnh đó, các bà mẹ cần chú ý đến các yếu tố hỗ trợ quá trình tạo sữa. Trẻ bú càng nhiều, sữa càng ra nhiều, cho bú cả ban ngày lẫn ban đêm, đặc biệt cho trẻ bú vào ban đêm, sữa mẹ được tạo ra nhiều hơn. Các bà mẹ cần vui vẻ, hạnh phúc và luôn tin là mình có đủ sữa, luôn ở bên cạnh trẻ và âu yếm trẻ. Bên cạnh đó, các bà mẹ cần tránh các yếu tố cản trở quá trình tạo sữa như không nên lo lắng, căng thẳng, không nên có ý nghĩ là mình không có đủ sữa cho con bú. Gia đình cần tạo mọi điều kiện để mẹ và con được ở bên nhau thường xuyên. Song song đó, bà mẹ và gia đình cũng cần tìm hiểu và nhờ cán bộ y tế hướng dẫn các tư thế cho bé bú, ngậm ti đúng cách, tránh để trẻ ngậm bắt vú sai, trẻ bú không hiệu quả…

Huyền Trân