Tiếp nối hành trình tri ân - Bài 3: Lan toả nghĩa tình

Phong trào phục dựng ảnh mẹ Việt Nam anh hùng và anh hùng liệt sĩ mà tuổi trẻ nhiều địa phương đang triển khai đã vượt ra khỏi ý nghĩa của hoạt động ứng dụng công nghệ. Ðó là hành trình nhân văn, nơi trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ làm rõ đường nét đã phai mờ theo thời gian mà còn làm sáng lên giá trị lớn hơn: lòng biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng cả tuổi xuân cho độc lập dân tộc.

• Tiếp nối hành trình tri ân - Bài 1: Nỗi đau chiến tranh và dự án nghĩa tình
• Tiếp nối hành trình tri ân - Bài 2: Hồi sinh ký ức

Màu áo xanh cả nước cùng chung tay

Không chỉ ở Cà Mau, sự tham gia của màu áo xanh tình nguyện trong hoạt động phục dựng ảnh mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ đang tạo nên "vòng tay tri ân" rộng khắp cả nước. Tại Cần Thơ, sinh viên Trường Ðại học Nam Cần Thơ phục dựng nhiều ảnh trong Chiến dịch Mùa hè xanh tại tỉnh Ðồng Tháp. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thành đoàn huy động hàng chục giảng viên, sinh viên các trường mỹ thuật, kiến trúc, công nghệ cùng các nhóm chuyên nghiệp như TeamLee tham gia phục dựng di ảnh, khảo sát nhu cầu và tiếp tục mở rộng chương trình.

Anh Ngô Minh Hải, Bí thư Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, đối với không ít gia đình có công với cách mạng, những tấm ảnh phai màu, sờn rách theo năm tháng chính là dấu tích quý giá cuối cùng lưu giữ hình bóng của người thân đã hy sinh. Ðiều ấy thôi thúc tuổi trẻ thành phố dùng tri thức, công nghệ để phục hồi những ký ức tưởng chừng bị thời gian xoá nhoà. Mỗi bức ảnh được trao lại cho gia đình không chỉ là món quà tinh thần mà còn là lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

Anh Phạm Tuấn Tài, , Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Bí thư Tỉnh đoàn Cà Mau, trao ảnh 2 liệt sĩ là chồng và con trai cho Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Kim Mai, phường Hoà Thành.

Ở tỉnh Hà Tĩnh, AI được ứng dụng để phục dựng chân dung các anh hùng như: Lý Tự Trọng, Phan Ðình Giót và 10 nữ thanh niên xung phong Ngã ba Ðồng Lộc. Tuổi trẻ tỉnh Quảng Ninh cũng phục dựng hàng trăm ảnh chân dung liệt sĩ, kết hợp số hoá hơn 14 ngàn câu chuyện lịch sử, tổ chức nhiều hoạt động giáo dục truyền thống cho thanh thiếu nhi.

Theo chị Nguyễn Ny Hương, Bí thư Tỉnh đoàn Hà Tĩnh, việc tận dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để phục dựng di ảnh các anh hùng liệt sĩ là hướng đi giàu tính đổi mới, đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số.

“ Không chỉ giúp thân nhân liệt sĩ lưu giữ và tái hiện hình ảnh người thân, hoạt động này còn tạo thêm phương thức giáo dục truyền thống sinh động, lan toả lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm trong đoàn viên, thanh niên (ÐVTN). Qua đó, khơi dậy tinh thần cống hiến, tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước và phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ Hà Tĩnh trong các hoạt động tri ân", chị Nguyễn Ny Hương chia sẻ.

Dùng công nghệ để giữ gìn lịch sử

Nếu trước đây hoạt động đền ơn đáp nghĩa thường được thể hiện qua những lễ dâng hương, viếng nghĩa trang hay các phong trào, thì nay nhiều bạn trẻ còn ứng dụng kiến thức, công nghệ và chuyên môn để thể hiện sự tri ân với thế hệ cha, ông.

Anh Mạc Minh Ðương, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ, Bí thư Ðoàn xã Tân Ân, cho biết việc phục dựng ảnh sẽ được duy trì thường xuyên, khi còn gia đình có nhu cầu, ÐVTN sẽ tiếp tục rà soát, thu thập tư liệu và phục dựng ảnh. Thời gian tới, ÐVTN còn tham gia thu thập thông tin về các mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ để phục vụ trưng bày tại đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và người có công của tỉnh, hình thành nguồn dữ liệu quý cho các thế hệ mai sau.

Sinh viên Trường Ðại học Nam Cần Thơ phục dựng nhiều ảnh mẹ Việt Nam anh hùng và liệt sĩ trong Chiến dịch Mùa hè xanh tại tỉnh Ðồng Tháp. (Ảnh Hội Sinh viên Trường Ðại học Nam Cần Thơ cung cấp)

Bên cạnh dự án phục dựng ảnh, sau 1 năm triển khai đề án lưu giữ ký ức nhân chứng cách mạng, từ nguồn tư liệu quý thu thập được, Tỉnh đoàn Cà Mau nói riêng và các cấp bộ đoàn toàn quốc nói chung phát triển thành hệ sinh thái sản phẩm số đa dạng như: bài viết, video, podcast, infographic, reels, shorts, sách điện tử và bản tin gắn mã QR. Nhiều địa phương còn xây dựng mô hình "Trạm ký ức", tạo nên những không gian truyền thống trực quan ngay tại trường học, thư viện và di tích lịch sử, giúp thanh thiếu nhi tiếp cận lịch sử bằng nhiều hình thức gần gũi hơn.

Chị Nguyễn Trang Anh Thư, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Cà Mau, nhấn mạnh: "Ðể hoạt động tri ân trở thành việc làm thường xuyên, phải đổi mới cách tiếp cận. Bên cạnh các chương trình truyền thống, Tỉnh đoàn sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua infographic, video kể chuyện lịch sử và các chương trình như: "Về nghe mẹ kể", "Những câu chuyện thời hoa lửa"... giúp giới trẻ tiếp cận lịch sử bằng cảm xúc chân thực nhất".

Từng di ảnh liệt sĩ được các thành viên nhóm Skyline phối hợp cùng Tỉnh đoàn Hà Tĩnh thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao. (Ảnh nhóm Skyline cung cấp)

Quan điểm ấy được Ðoàn Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau cụ thể hoá bằng việc đưa sinh viên đến tận nhà các mẹ Việt Nam anh hùng và gia đình liệt sĩ để trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe và cảm nhận những ký ức chiến tranh còn hiện hữu trong từng câu chuyện. Bởi lịch sử chỉ thực sự sống khi được kể bằng những người đang mang ký ức ấy trong tim.

Bí thư Trung ương Ðoàn Nguyễn Tường Lâm lưu ý: "Việc lưu giữ lịch sử là cuộc chạy đua với thời gian khi các nhân chứng ngày càng cao tuổi, tư liệu có nguy cơ mai một. Tuy nhiên, việc làm này phải luôn bảo đảm nguyên tắc "đúng nhân vật, đúng sự kiện, đúng nguồn", bởi lịch sử chỉ có giá trị khi được gìn giữ bằng sự trung thực và trách nhiệm. Tinh thần đổi mới trong công tác đền ơn đáp nghĩa không chỉ lan toả trong ÐVTN mà còn được nhiều đơn vị tiếp nối bằng những hoạt động thiết thực".

Những hoạt động đền ơn đáp nghĩa hôm nay không chỉ là nghi lễ được tổ chức vào ngày kỷ niệm, đó là hành trình bền bỉ, nơi mỗi người đóng góp theo cách riêng. Nếu thế hệ cha anh đã dùng tuổi trẻ để viết nên lịch sử, thì tuổi trẻ hôm nay đang dùng tri thức, công nghệ và lòng biết ơn để gìn giữ lịch sử.

Lam Khánh - Tiến Luận

Bài cuối: Nhớ ơn quá khứ, kiến tạo tương lai