Thứ ba, 17-11-26 18:03:07
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Tò he tuổi thơ

Báo Cà Mau Là món đồ chơi mang đậm hồn quê, không còn gói gọn trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, ngày nay tò he (con giống bột) đã có mặt khắp mọi miền đất nước. Vẫn là thứ bột nặn dân dã nhiều màu sắc ấy, dẫu trải qua năm tháng theo nhịp sống hiện đại, món đồ chơi ấy vẫn cứ lôi cuốn trẻ con thích thú và cũng là miền ký ức đẹp đẽ của nhiều thế hệ.

Hầu như những tư liệu về nghề nặn tò he đã thất truyền nên không còn ai biết nét văn hoá dân gian này bắt nguồn từ đâu và do ai sáng tạo nên. Ngày nay, người ta chỉ biết rằng, làng Xuân La (xã Phương Dực, huyện Phú Xuyên, Hà Nội) là "cái nôi" sản sinh ra nhiều dòng họ nặn tò he rất giỏi. Họ đều là những nghệ nhân dân gian, bằng tình yêu, trách nhiệm của mình đã và đang cố gắng bảo tồn, lưu giữ nghề truyền thống của ông cha.

Ðể bắt kịp thời đại, tò he giờ đây đã đa dạng hơn về mẫu mã.

Là đồ chơi dân gian nên nguyên liệu làm nên tò he cũng đậm chất thôn quê. Ðể tạo nên loại bột nặn mềm, xốp và có độ kết dính, người ta đem gạo nếp và gạo tẻ trộn đều, ngâm nước, sau đó giã nhuyễn thành bột mịn. Bột được nhào cho đến khi không dính tay sau đó đem luộc chín, trộn với các loại phẩm màu. Quan trọng nhất là khâu nặn tạo hình sản phẩm, bên cạnh những hình mẫu có sẵn, nghệ nhân còn phải có óc sáng tạo nên những hình dáng lạ mắt khác; khâu phối màu phải hài hoà, tươi sáng mới thu hút được các bạn nhỏ. Một chiếc tò he đạt chất lượng phải đảm bảo phần bột nặn có độ bóng, mượt, màu sắc bắt mắt có thể giữ lâu.

Loại bột nặn tò he được làm từ gạo nếp và gạo tẻ.

Ðối với những sản phẩm nặn hình người hay con vật, nghệ nhân phải truyền được cái thần vào tác phẩm của mình. Thời xưa, tò he được nặn theo hình dáng của các con vật là biểu tượng trong các đền, chùa hoặc gắn liền với quá trình lao động sản xuất của nông dân bao gồm: tứ linh, tam sư hay lục súc, và được sử dụng như vật phẩm dâng cúng tại các hội đình làng. Về sau này, tò he trở thành thứ đồ chơi dân gian quen thuộc với trẻ nhỏ, từ đó hình dạng, mẫu mã tò he cũng đa dạng hơn và người nặn tò he được thoả sức sáng tạo.

Chỉ với chiếc que tre và những thứ bột vô tri vô giác, qua bàn tay của nghệ nhân đã cho ra tác phẩm có giá trị nghệ thuật.

Ngày nay, để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá của tò he Việt, những "con giống bột" đã bước ra thế giới bên ngoài khi được giới thiệu rộng rãi cho bạn bè trong và ngoài nước. Tò he giờ đây đã là sản phẩm du lịch có tiếng, là món đồ chơi có chất liệu thân thiện với môi trường. Giữa muôn vàn sản phẩm đồ chơi hiện đại, những chiếc tò he đa sắc màu vẫn có sức hút với trẻ nhỏ. Còn đối với người lớn, tò he vẫn là miền ký ức đầy hoài niệm khi nhắc nhớ về hai tiếng "quê hương".

Ngày nay tò he có mặt khắp nơi, đặc biệt ở các dịp lễ hội, các nghệ nhân thường trình diễn nhằm quảng bá nét đẹp của món đồ chơi dân gian này. (Ảnh chụp tại Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ Cần Thơ năm 2024).

 

Hữu Nghĩa thực hiện

 

Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Hồ Hải thăm, chúc mừng các cơ sở giáo dục đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chiều 16/11, đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đã đến thăm, chúc mừng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982-20/11/2026).

Cụm thi đua số 8 Bộ Công an tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa tại Cà Mau

Ngày 16/11, tại tỉnh Cà Mau (đơn vị Cụm trưởng năm 2026), Cụm thi đua số 8 Bộ Công an đã tổ chức chuỗi hoạt động an sinh xã hội, về nguồn và hội thao sôi nổi. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng Hội nghị tổng kết phong trào thi đua “Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026 của Công an 5 tỉnh: Cà Mau, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tây Ninh và An Giang.

Lãnh đạo tỉnh Cà Mau thăm, chúc mừng các nhà giáo nhân ngày 20/11

Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026), chiều ngày 16/11, lãnh đạo tỉnh Cà Mau tổ chức các đoàn đến thăm, chúc mừng các cơ sở giáo dục, nhà giáo tiêu biểu và nguyên lãnh đạo ngành giáo dục qua các thời kỳ, thể hiện sự quan tâm, tri ân đối với những đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo tỉnh nhà.

VNSF trao 28 suất học bổng tiếp sức học sinh 5 xã, phường

Sáng 15/11, tại xã Long Điền, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh phối hợp với tổ chức The Vietnam Scholarship Foundation (VNSF) tổ chức lễ trao học bổng học kỳ I, năm học 2026-2027. Đợt trao học bổng lần này dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực vươn lên trong học tập thuộc 5 xã, phường gồm: Long Điền, Đông Hải, Gành Hào, Láng Tròn và Giá Rai.

Tỉnh đoàn Cà Mau trao 200 phần quà cho hộ nghèo, hộ khó khăn

Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, chiều 15/11, Tỉnh đoàn Cà Mau phối hợp với các đơn vị tài trợ tổ chức trao quà cho hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn 4 xã: Nguyễn Phích, Khánh Lâm, Khánh An và U Minh.

Cà Mau bàn giao 64 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ khó khăn

Sáng 15/11, tại Xã Hồ Thị Kỷ, Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau tổ chức lễ bàn giao 64 căn nhà Đại đoàn kết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở trên địa bàn tỉnh. Đây là công trình chào mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 và kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026).

Ấm áp những mái ấm, phần quà nghĩa tình

Nhân dịp Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) các cấp trong tỉnh Cà Mau huy động nguồn lực xã hội, triển khai nhiều hoạt động chăm lo hội viên, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, như hỗ trợ nhà ở, trao quà, tiếp thêm động lực để chị em vươn lên trong cuộc sống.

Hoạt động an sinh trong Tết Quân Dân tại xã Thanh Tùng

Các phần quà do Hội Thiện nguyện Trái tim Việt (Thành phố Hồ Chí Minh) và mạnh thường quân tài trợ, nhằm chia sẻ khó khăn, động viên các hộ dân vươn lên trong cuộc sống.

Khởi công cầu Sông Cây Trăm nối Xã Trần Phán và xã Đầm Dơi

Sáng 14/11, Tỉnh đoàn Cà Mau phối hợp chính quyền 2 xã Trần Phán và Đầm Dơi tổ chức lễ khởi công xây dựng cầu Sông Cây Trăm, đem lại niềm vui cho người dân và học sinh địa phương sau thời gian dài đi lại khó khăn.

Đảm bảo ý nghĩa, tạo điểm nhấn chương trình Họp mặt kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

Chiều 13/11, đồng chí Nguyễn Minh Luân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, chủ trì cuộc họp rà soát công tác chuẩn bị tổ chức Họp mặt truyền thống kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982-20/11/2026).