Chuẩn hoá, “khai thông” dòng chảy dữ liệu

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau vừa phối hợp với Trung tâm Sáng tạo, Khai thác dữ liệu (Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an) tổ chức Lớp tập huấn “Xây dựng Bộ từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau”. Hoạt động này nhằm hướng tới chuẩn hoá dữ liệu, đưa dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

• Cà Mau tăng tốc chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai
• Minh bạch hoá dữ liệu, triệt tiêu quảng cáo "thổi phồng"
• Tạo nguồn tài nguyên dữ liệu hộ tịch

Việc làm sạch, chuẩn hoá và "khai thông" dòng chảy dữ liệu từ cấp cơ sở sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp kết nối, chia sẻ thông tin thông suốt trong toàn hệ thống chính trị.

Thực hiện định hướng chuẩn hoá hạ tầng dữ liệu và cụ thể hoá chỉ đạo của Bộ Công an, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 465/KH-UBND về triển khai xây dựng Bộ Từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau. Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là chuẩn hoá, thống nhất cách hiểu, phương pháp mô tả dữ liệu chuyên ngành, tạo nền tảng vững chắc để kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả trong toàn tỉnh. Ðồng thời, đây cũng là căn cứ để đánh giá, xếp hạng hạ tầng cơ sở dữ liệu của địa phương theo chuẩn mực chung.

Tài nguyên đặc biệt trong kỷ nguyên số

Trong tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, dữ liệu được xác định là tài nguyên. Tương tự như đất đai, vốn hay nhân lực, tài nguyên dữ liệu đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển.

Tuy nhiên, loại tài nguyên này sở hữu đặc tính khác biệt: có thể sao chép, chia sẻ, tái sử dụng nhiều lần mà không bị hao mòn hay cạn kiệt. Ðặc biệt, giá trị của dữ liệu không nằm ở việc lưu trữ khép kín mà sẽ tăng lên gấp nhiều lần khi được kết nối, chia sẻ và liên thông thông suốt giữa các cơ quan, đơn vị.

Ðại diện Sở Khoa học và Công nghệ phát biểu tại lớp tập huấn.

Thực tế triển khai chuyển đổi số tại nhiều địa phương thời gian qua cho thấy, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu hụt dữ liệu, mà là do dữ liệu đang được lưu trữ rời rạc, manh mún. Mỗi hệ thống thông tin lại sử dụng quy chuẩn riêng: đặt tên trường dữ liệu khác nhau, định nghĩa khái niệm nghiệp vụ không thống nhất. Ðiều này dẫn đến tình trạng "nghẽn" giao tiếp giữa các hệ thống, khiến việc tổng hợp, chia sẻ gặp khó khăn, thậm chí nhiều nơi vẫn phải thực hiện nhập liệu thủ công, gây lãng phí.

Tháo gỡ điểm nghẽn, việc xây dựng bộ từ điển dữ liệu chính là giải pháp then chốt để tạo ra "ngôn ngữ chung" thống nhất về ý nghĩa, cấu trúc và quy tắc quản lý dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.

Khi từng sở, ngành, địa phương chủ động xây dựng, công bố Từ điển dữ liệu chuyên ngành và thực hiện ánh xạ chuẩn xác với Từ điển dữ liệu dùng chung cấp quốc gia, nguồn tài nguyên dữ liệu mới thực sự được kích hoạt, phục vụ hiệu quả cho công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền cũng như giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Xây dựng, quản trị dữ liệu bài bản, khoa học

Tại lớp tập huấn “Xây dựng Bộ Từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau”, lãnh đạo, công chức, viên chức phụ trách chuyển đổi số của các sở, ngành tỉnh được hướng dẫn 5 chuyên đề về quản trị dữ liệu, từ phương pháp rà soát, kiểm kê hệ thống và quy trình xây dựng từ điển dữ liệu; đối chiếu, ánh xạ và bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; đến quy trình phối hợp, báo cáo, phê duyệt và duy trì bộ từ điển dữ liệu...

Ðặc biệt, lớp học hướng dẫn sâu về quy trình 8 bước chuẩn hoá xây dựng từ điển dữ liệu tại đơn vị. Giảng viên đến từ Bộ Công an và doanh nghiệp công nghệ thông tin đưa ra nhiều tình huống thực tế, trực tiếp hướng dẫn cách thức thao tác, cách đối chiếu dữ liệu hiện có với 7 bộ từ điển dữ liệu cốt lõi đã được các Bộ, ngành Trung ương ban hành.

Tại lớp tập huấn “Xây dựng Bộ Từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau”, học viên được hướng dẫn sâu về quy trình 8 bước chuẩn hoá xây dựng từ điển dữ liệu tại đơn vị.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành luôn gặp những thách thức nhất định về mặt kỹ thuật lẫn nghiệp vụ. Do đó, để nhiệm vụ đạt chất lượng cao nhất, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ và trách nhiệm từ nhiều phía.

Ðối với lãnh đạo các sở, ban, ngành, cần phát huy vai trò người đứng đầu, chỉ đạo quyết liệt công tác rà soát, kiểm kê toàn bộ hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu thuộc phạm vi ngành, lĩnh vực quản lý. Ðồng thời, chủ động phối hợp chặt chẽ với các đơn vị phát triển phần mềm, đối tác công nghệ để hiểu rõ bản chất các trường dữ liệu, hỗ trợ tối đa cho cán bộ tham mưu.

Còn với cán bộ tham mưu nghiệp vụ và công nghệ thông tin, sau tập huấn cần khẩn trương thực hiện việc điền đầy đủ, chính xác các trường thông tin dữ liệu của đơn vị. Việc chuẩn hoá ngay từ khâu nhập liệu đầu vào sẽ tránh được các sai lệch khi đồng bộ lên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống".

Sau tập huấn, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh tập trung hoàn thành các biểu mẫu kiểm kê, đặc tả dữ liệu. Trên cơ sở tổng hợp từ các đơn vị, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ hoàn thiện hồ sơ, tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định phê duyệt Bộ Từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau, làm căn cứ chính thức gửi Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) phục vụ công tác cập nhật, đồng bộ dữ liệu trên quy mô toàn quốc.

Thành công của việc xây dựng Bộ Từ điển dữ liệu tỉnh Cà Mau không chỉ có ý nghĩa tạo nguồn tài nguyên dữ liệu, mà còn có giá trị cốt lõi và lâu dài chính là giúp mỗi cơ quan, đơn vị hình thành thói quen và văn hoá quản trị dữ liệu bài bản, chuẩn hoá, thống nhất./.

Nguyễn Quốc