Chống khai thác IUU từ nguồn gốc thuỷ sản

Chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ trọng tâm của ngành chức năng tỉnh Cà Mau trong nỗ lực cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Uỷ ban châu Âu (EC). Trong đó, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thuỷ sản khai thác trên biển được xác định là một trong những giải pháp quan trọng.

• Khảo sát hoạt động khai thác thuỷ sản, chống khai thác IUU tại Cái Cùng và Gành Hào
• Sông Đốc tăng cường quản lý đội tàu, quyết liệt chống khai thác IUU
• Hải trình chống khai thác IUU

Theo đó, từ vùng biển khai thác, quá trình tàu cá hoạt động, cập cảng, bốc dỡ đến khâu thu mua, vận chuyển đều phải được kiểm tra, giám sát và có hồ sơ chứng minh rõ ràng. Thuỷ sản phải được khai thác trong vùng biển được phép, đúng quy định pháp luật Việt Nam và các quy định quốc tế có liên quan.

Kiểm soát chặt từ cảng cá

Tại các cảng cá trọng điểm của tỉnh như: Sông Đốc, Gành Hào, Khánh Hội, Cái Đôi Vàm..., hoạt động thu mua, bốc dỡ thuỷ sản ngày càng được lực lượng chức năng kiểm soát chặt chẽ. Đây không chỉ là nơi diễn ra hoạt động giao thương giữa ngư dân với thương lái mà còn là khâu quan trọng để xác định tính hợp pháp của sản phẩm thuỷ sản trước khi đưa ra thị trường. Theo đó, việc thu mua phải bảo đảm thông tin về tàu khai thác, vùng biển đánh bắt, thời gian chuyến biển, sản lượng và giấy tờ liên quan.

Cửa biển Sông Đốc tấp nập phương tiện ra vào thu mua thuỷ sản.

Mỗi khi tàu cá cập cảng Sông Đốc, hoạt động bốc dỡ, phân loại và thu mua hải sản diễn ra khá nhộn nhịp. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu bảo đảm tiến độ tiêu thụ sản phẩm, chủ phương tiện, thương lái phải nâng cao ý thức chấp hành quy định về truy xuất nguồn gốc. Việc ghi chép đầy đủ thông tin sản lượng khai thác, lập hồ sơ xác nhận nguồn gốc thuỷ sản và lưu giữ chứng từ mua bán không còn là việc làm mang tính hình thức mà trở thành yêu cầu bắt buộc.

Ông Nguyễn Hữu Tân, chủ phương tiện đánh bắt ở xã Sông Đốc, chia sẻ: “Chủ tàu và thuyền trưởng phải nâng cao trách nhiệm trong từng chuyến biển. Khi ra khơi, phương tiện phải hoạt động đúng vùng biển được phép, duy trì thiết bị giám sát hành trình và thực hiện đầy đủ việc ghi chép nhật ký khai thác”.

Theo ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, kiểm soát nguồn gốc thuỷ sản là một trong những nội dung quan trọng trong công tác chống khai thác IUU. Ngành chức năng tập trung quản lý từ khâu tàu cá xuất bến, hoạt động khai thác trên biển đến khi cập cảng, bốc dỡ và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, việc kiểm tra hồ sơ, đối chiếu sản lượng thực tế với nhật ký khai thác và thông tin giám sát hành trình phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm tính chính xác, minh bạch.

Minh bạch hành trình khai thác trên biển

Đối với phương tiện đánh bắt hoạt động trên biển, việc kiểm soát nguồn gốc thuỷ sản được thực hiện thông qua nhiều biện pháp, trong đó thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thiết bị này giúp cơ quan chức năng theo dõi vị trí, hải trình và thời gian hoạt động của tàu cá, qua đó xác định phương tiện có khai thác đúng vùng biển được phép hay không.

VMS là cơ sở pháp lý quan trọng để theo dõi hoạt động tàu cá trên biển, phục vụ kiểm soát và truy xuất nguồn gốc thuỷ sản.

Khi tàu cá có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép, mất kết nối hoặc hoạt động bất thường, lực lượng chức năng có thể kịp thời phát hiện, liên hệ nhắc nhở và triển khai biện pháp xử lý theo quy định. Thông tin từ hệ thống VMS còn là cơ sở quan trọng để đối chiếu nhật ký khai thác, kiểm tra tính hợp pháp của sản lượng thuỷ sản khi tàu cập cảng.

Tàu thu mua, vận chuyển thuỷ sản trên biển phải thực hiện nghiêm quy định về nguồn gốc sản phẩm. Chủ phương tiện thu mua có trách nhiệm kiểm tra thông tin tàu khai thác, chứng từ liên quan và chỉ tiếp nhận những sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp. Việc cam kết tuyệt đối không thu mua, vận chuyển thuỷ sản không rõ nguồn gốc là yêu cầu quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng đưa sản phẩm khai thác bất hợp pháp vào thị trường thông qua hoạt động trung chuyển trên biển.

Anh Nguyễn Văn Huynh, chủ phương tiện thu mua ở phường An Hoà, tỉnh An Giang, bày tỏ: “Để tránh vi phạm, tôi luôn chú trọng kiểm tra thông tin tàu cá, sản lượng và giấy tờ liên quan, không thu mua sản phẩm không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp”.

“Đơn vị thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng tuần tra, kiểm soát trên biển và tại khu vực cửa biển, cảng cá; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân, chủ phương tiện khai thác và thu mua thuỷ sản chấp hành nghiêm quy định về chống khai thác IUU, nhất là đối với nguồn gốc thuỷ sản”, Trung tá Đỗ Văn Lanh, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Sông Đốc, cho biết.

Kiểm soát nguồn gốc thuỷ sản không chỉ là trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý mà cần sự tham gia đồng bộ của ngư dân, chủ tàu, thương lái và cơ sở kinh doanh. Chuyến biển khai thác đúng quy định, lô hàng có đầy đủ chứng từ và phương tiện thu mua nói không với thuỷ sản bất hợp pháp sẽ hình thành chuỗi cung ứng minh bạch, có trách nhiệm.

Trần Chuyển