Truyền hình
Có những câu chuyện bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một con đường lầy lội sau cơn mưa, một chuyến xe chở người bệnh phải dừng lại giữa đoạn đường trắc trở, hay những trăn trở của người dân trước những vấn đề tồn tại nhiều năm trong cuộc sống... Nhưng khi được báo chí ghi nhận và phản ánh bằng tinh thần trách nhiệm, những câu chuyện ấy có thể trở thành tiếng nói thúc đẩy sự thay đổi.
- Phát huy vai trò báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Ðảng
- Báo chí là lực lượng tiên phong, sắc bén trên mặt trận tư tưởng
- Báo chí cách mạng phải giữ vững bản lĩnh và đổi mới trong kỷ nguyên số
Từ khát vọng con đường ở xã Tân Lộc
Năm 2024, trong chuyến công tác tại xã Tân Lộc, hình ảnh khiến người làm báo day dứt là câu chuyện về người dân ở kinh ngọn Lão Thứ, Ấp 3. Mấy mươi năm qua, việc đi lại của bà con nơi đây gặp không ít khó khăn, bởi tuyến đường đất nhỏ hẹp, sình lầy, nhất là vào mùa mưa.
Hình ảnh ám ảnh nhất với phóng viên là một cụ ông nghẹn ngào nhờ bà con hỗ trợ cõng vợ qua đoạn đường đất đen lún sâu, dài hơn 1,5 km để kịp đưa bà đi bệnh viện. Ðằng sau hình ảnh ấy không chỉ là sự vất vả của một gia đình mà còn là câu chuyện về nhu cầu chính đáng của người dân nơi đây: một con đường thuận lợi để trẻ em đến trường, người dân vận chuyển hàng hoá, người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế dễ dàng hơn.
Ghi nhận thực tế bằng những hình ảnh sinh động, tiếng nói chân thật của người dân, phóng viên không chỉ phản ánh khó khăn mà còn góp phần đưa vấn đề bức xúc đến gần hơn với các cơ quan chức năng. Sau khi thông tin được phát trên sóng phát thanh - truyền hình, địa phương nhanh chóng rà soát, đầu tư cải thiện hạ tầng giao thông.
Báo chí luôn giữ vai trò cầu nối thông tin 2 chiều, kịp thời phản ánh sự chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo đến người dân và đưa tiếng nói từ cơ sở đến các cấp, ngành. (Trong ảnh: Ông Lâm Văn Bi, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, làm Trưởng đoàn công tác, đến thăm và làm việc với cán bộ, chiến sĩ Vùng II Hải quân).
Với chị Lưu Thị Mỹ Yên (người dân kinh ngọn Lão Thứ), sự thay đổi ấy là niềm hạnh phúc khi tiếng nói của người dân được lắng nghe: “Trước đây đi lại rất vất vả, nhất là những ngày mưa. Người dân mong có đường lâu rồi, nhưng không biết phản ánh bằng cách nào. Khi báo chí lên tiếng, chúng tôi thấy những khó khăn của mình được quan tâm hơn. Giờ đây, con lộ mới đã được hình thành, chúng tôi vui mừng lắm”.
Từ câu chuyện về con đường ở xã Tân Lộc, có thể thấy, vai trò của báo chí không dừng lại ở việc ghi nhận sự việc đang diễn ra mà còn là cầu nối giữa thực tiễn đời sống với công tác quản lý, điều hành, giữa người dân với ngành chức năng.
Phản biện xã hội - trách nhiệm từ hơi thở cuộc sống
Trong sự phát triển của xã hội hiện đại, báo chí cách mạng vừa thực hiện chức năng thông tin, vừa giữ vai trò quan trọng trong phản biện xã hội. Ðây là quá trình báo chí phát hiện vấn đề từ thực tiễn, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân; đồng thời góp phần giúp các chủ trương, chính sách được triển khai sát hơn với cuộc sống. Những vấn đề báo chí đặt ra nhiều khi không phải lớn lao, mà từ những bất cập rất gần gũi: đường giao thông xuống cấp, trường học, trạm y tế còn khó khăn, những thủ tục ảnh hưởng đến người dân, hay những dự án kéo dài khiến đời sống bị tác động...
Thực tế, một số dự án chậm triển khai, kéo dài nhiều năm từng trở thành nỗi trăn trở của người dân và đằng sau khái niệm “dự án treo” không chỉ là những hồ sơ nằm trên giấy, mà còn là những kế hoạch cuộc sống bị trì hoãn, những gia đình chờ đợi trong sự bất an.
Khi báo chí tiếp cận, tìm hiểu, phản ánh khách quan từ nhiều chiều, vấn đề được nhìn nhận rõ hơn. Qua đó, cơ quan quản lý có thêm thông tin để rà soát, điều chỉnh, đưa ra giải pháp phù hợp, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Ðó chính là giá trị của phản biện báo chí: không tạo ra sự đối đầu, mà mở ra đối thoại; không chỉ chỉ ra hạn chế, mà góp phần tìm hướng tháo gỡ.
Phóng viên quay phim Phong Nguyên (Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau) tác nghiệp tại xã Hoà Bình, ghi nhận thực tế đời sống, tâm tư, nguyện vọng của người dân.
Nhà báo Nguyễn Hoàng Lê (bút danh Hoài Lê), có gần 30 năm gắn bó với nghề, cho rằng phản biện trong báo chí cần bắt đầu từ sự tử tế và trách nhiệm: “Một bài báo có trách nhiệm cũng giống như cách góp ý cho một món ăn. Khi chưa phù hợp, cần chỉ ra điều cần điều chỉnh bằng sự tế nhị, xây dựng. Cuộc sống không chỉ có màu hồng, cũng không chỉ có màu đen. Người làm báo phải giữ được sự khách quan, lấy lợi ích của đất nước, của Nhân dân làm mục tiêu”.
Cũng theo Nhà báo Nguyễn Hoàng Lê, phản biện hay đồng thuận đều phải xuất phát từ bản lĩnh nghề nghiệp, từ sự thật và tinh thần phụng sự xã hội.
Phản biện để xây dựng
Một trong những yêu cầu quan trọng của báo chí hiện nay là phản ánh đúng sự thật nhưng phải đặt trong tổng thể trách nhiệm xã hội. Một tác phẩm báo chí có giá trị không chỉ dừng lại ở việc phát hiện vấn đề, mà cần phân tích nguyên nhân, làm rõ bản chất và gợi mở giải pháp. Với người làm báo địa phương, quá trình tác nghiệp nhiều khi đặt ra không ít thách thức. Có những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, trách nhiệm của cơ quan quản lý, lợi ích của nhiều bên. Vì vậy, mỗi thông tin cần được kiểm chứng kỹ lưỡng, mỗi câu chữ cần được cân nhắc để bảo đảm tính chính xác, khách quan và nhân văn.
Phản biện xã hội của báo chí không phải là tìm kiếm sai sót để phê phán, mà là cùng xã hội nhìn nhận những điểm chưa phù hợp để điều chỉnh. Một bài báo hay cần tạo ra sự đồng thuận, giúp các bên cùng nhìn vào vấn đề và tìm giải pháp hiệu quả. Trong quá trình phát triển của truyền thông số, yêu cầu này càng trở nên quan trọng, người làm báo cần nhanh nhạy với thông tin, đồng thời phải có chiều sâu phân tích, khả năng kiểm chứng và bản lĩnh nghề nghiệp. Bởi một thông tin chính xác có thể tạo ra tác động tích cực, nhưng thông tin thiếu trách nhiệm có thể gây ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức và xã hội.
Niềm vui của gia đình ông Nguyễn Văn Mẹo và bà Danh Thị Quăn (xã Hưng Mỹ) khi được báo chí kịp thời phản ánh hoàn cảnh, kết nối nguồn lực hỗ trợ, giúp gia đình có được căn nhà mới, ổn định cuộc sống.
Báo chí muốn thực hiện tốt vai trò phản biện xã hội phải xuất phát từ hơi thở cuộc sống. Mỗi tác phẩm cần đặt lợi ích của Nhân dân, sự phát triển của địa phương và xã hội làm mục tiêu. Phản biện đúng lúc, đúng vấn đề sẽ giúp cơ quan quản lý nhìn rõ hơn những điểm cần điều chỉnh. Ðặc biệt, báo chí hiện đại cần hướng đến tinh thần kiến tạo: không chỉ phản ánh hiện trạng, mà còn góp phần thúc đẩy thay đổi tích cực.
Nhìn lại những câu chuyện từ đời sống, từ tuyến đường ở Tân Lộc đến những vấn đề dân sinh được báo chí đặt ra thảo luận, có thể thấy, sức mạnh của báo chí không chỉ nằm ở việc ghi sự kiện mà còn ở khả năng phát hiện vấn đề, tạo sự quan tâm của cộng đồng, thúc đẩy đối thoại và góp phần đưa ra những chuyển biến tích cực. Ðó cũng là giá trị bền vững của báo chí cách mạng trong giai đoạn mới: bám sát thực tiễn, phản biện vì lợi ích chung và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, quê hương./.
Trịnh Hồng Nhi
Xem thêm bình luận