Phát huy vai trò phản biện xã hội

Phản biện xã hội trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) là hoạt động đánh giá tính hợp lý, tính khả thi và sự phù hợp thực tiễn của các chính sách, quy định pháp luật dưới góc nhìn của Nhân dân. Ðây được xem là kênh quan trọng góp phần nâng cao chất lượng văn bản pháp luật, bảo đảm chính sách khi ban hành có thể đi vào cuộc sống, hạn chế những quy định thiếu tính thực tiễn.

• Tầm quan trọng của đánh giá tác động chính sách

Hầu hết các chính sách đều tác động trực tiếp đến nhiều nhóm xã hội khác nhau. Việc tổ chức phản biện xã hội giúp kịp thời phát hiện những bất cập, khoảng trống pháp lý; đồng thời tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

Ðại biểu cho ý kiến thẩm tra tờ trình và dự thảo Nghị quyết về tạm giao biên chế năm 2026, chuẩn bị trình tại kỳ họp thứ 8 (chuyên đề), HÐND tỉnh khoá X.

Hoàn thiện hành lang pháp lý về phản biện xã hội

Những năm gần đây, pháp luật về phản biện xã hội tiếp tục được hoàn thiện. Các tổ chức thành viên của Mặt trận tạo diễn đàn trao đổi, thảo luận, phản biện đa diện, đa chiều, góp phần tạo nên hiệu ứng tích cực và nâng cao chất lượng hoạt động. Pháp luật về phản biện xã hội ngày càng quy định rõ hơn về mục đích, yêu cầu, nguyên tắc, địa vị pháp lý với quyền và trách nhiệm của các chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, thủ tục phản biện xã hội; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền, cơ quan chủ trì dự thảo văn bản được phản biện xã hội.

Trên cơ sở quy định của Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), nhiều đạo luật đã cụ thể hoá chức năng phản biện xã hội như: Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương... Qua đó, từng bước tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và các tầng lớp Nhân dân.

Bà Võ Thị Ngọc Hân, Phó Chủ tịch UBMTTQVN tỉnh Cà Mau nêu ý kiến về phản biện xã hội trong xây dựng chính sách pháp luật.

Nâng cao chất lượng xây dựng chính sách pháp luật

Phản biện xã hội là cơ chế quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Việc phát huy vai trò của phản biện xã hội trong xây dựng, ban hành văn bản QPPL thực sự trở thành công cụ hiệu quả trong xây dựng chính sách, bảo đảm tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe đầy đủ và thực chất. Phản biện xã hội đã và đang trở thành nhu cầu khách quan, thu hút được sự tham gia của các tầng lớp Nhân dân, các cơ quan, tổ chức trong việc tham gia tư vấn, góp ý, kiến nghị nhằm không ngừng hoàn thiện các chủ trương của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Với vai trò chủ công, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức thành viên của Mặt trận đã lựa chọn những vấn đề mà Nhân dân thực sự quan tâm để tiến hành góp ý, phản biện. Việc tổ chức phản biện xã hội không ngừng được đổi mới, sáng tạo. Nhiều cuộc phản biện có sự tham gia tích cực của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, những người có kinh nghiệm thực tiễn. Nhiều ý kiến, kiến nghị được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn; là cơ sở để cơ quan xây dựng, ban hành văn bản QPPL xem xét, hoàn thiện trước khi ban hành; đảm bảo tính công khai, minh bạch trong xây dựng chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.

Kim Phượng