Kết hôn với người nước ngoài: Nhìn từ góc độ quản lý

Bên cạnh các quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài tự nguyện thì cũng xuất hiện trào lưu phụ nữ Việt lấy chồng ngoại quốc vì mục đích kinh tế. Tuy nhiên, đổi đời đâu không thấy, nhiều trường hợp chỉ thấy rước họa vào thân. Để hạn chế tình trạng này, tỉnh đã chỉ đạo Sở Tư pháp và các cơ quan có liên quan tăng cường các biện pháp tuyên truyền nhằm mục đích: hôn nhân phải thật sự mang đến hạnh phúc cho chị em…

Quang cảnh buổi tọa đàm về tình hình phụ nữ Bạc Liêu kết hôn với người nước ngoài. Ảnh: K.P

Thời gian qua, Sở Tư pháp - cơ quan thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn với người nước ngoài đã có nhiều giải pháp, trong đó, việc thực hiện phỏng vấn đối với các trường hợp kết hôn được tăng cường. Qua công tác phỏng vấn kết hôn, những người phụ trách có thể bằng nhiều cách để biết mối quan hệ giữa cô dâu và chú rể tương lai. Có nhiều trường hợp, nếu thấy còn “non” trong quan hệ kết hôn, lo lắng cô dâu Việt sẽ gặp trở ngại trong cuộc sống sắp tới, cơ quan quản lý đăng ký kết hôn sẽ hẹn lại một thời gian. Phỏng vấn không đạt, việc kết hôn chậm lại, nhưng nếu là tình yêu đích thực, họ sẽ chờ đợi và tiếp tục lên phỏng vấn; còn ngược lại, ngay lập tức, một trong hai bên sẽ tìm đối tác mới.

Việc đăng ký kết hôn, ghi chú kết hôn giữa phụ nữ tỉnh Bạc Liêu với người nước ngoài giảm xuống rõ rệt. Nếu năm 2005 là 1.166 hồ sơ thì đến năm 2012 chỉ còn 260 hồ sơ. Nguyên nhân giảm được chỉ ra chính là việc tăng cường công tác tuyên truyền, đẩy mạnh đấu tranh với hoạt động môi giới bất hợp pháp, đặc biệt là đổi mới và siết chặt công tác phỏng vấn đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài. Tuy nhiên, từ năm 2013 đến nay, tỷ lệ đăng ký kết hôn với người nước ngoài bắt đầu tăng trở lại. Sở Tư pháp tiếp nhận 188 hồ sơ đăng ký kết hôn giữa phụ nữ Bạc Liêu với người nước ngoài, tăng 5,58%. Trong đó, kết hôn với Trung Quốc (Đài Loan) tăng 13 hồ sơ so với năm 2012. Điều đáng nói là sự tăng đột biến của việc ghi chú kết hôn, nhất là giữa công dân Việt và Hàn Quốc tăng từ 82 trường hợp năm 2012 lên 182 trường hợp năm 2013. Việc quen biết giữa hai bên chủ yếu thông qua môi giới, người thân giới thiệu; thời gian tìm hiểu ngắn và mục đích kết hôn của các cô gái trẻ là được đổi đời, có cuộc sống tốt hơn…

“Đau đầu” cách quản lý

Nhìn vào các quy định tại Nghị định 24 và Thông tư 22, có thể thấy rõ các nhà quản lý trong vấn đề kết hôn với người nước ngoài cũng đang hết sức đau đầu. Quản lý thế nào để vừa hạn chế các trường hợp kết hôn kiểu mua bán, trái mục đích, ý nghĩa của hôn nhân lại không làm khó người dân trong việc kết hôn, khi đó là quyền nhân thân chính đáng của con người, thật không đơn giản.

Nghị định 24/2013 không bắt buộc phỏng vấn với các trường hợp ghi chú kết hôn (sẽ kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài), khá thông thoáng cho đương sự muốn đăng ký kết hôn ở nước ngoài nhưng lại tạo kẽ hở cho những đối tượng dịch vụ, môi giới mặc sức gạ gẫm, móc nối, làm mai mối bất hợp pháp hoạt động mạnh. Để sở gỡ, Thông tư số 22/2013 quay lại cho phép Sở Tư pháp tiếp tục thực hiện phỏng vấn đối với trường hợp ghi chú kết hôn.

Nếu mục đích kết hôn của nhiều cô gái trẻ, không nghề nghiệp, trình độ học thức thấp là có chồng giàu để nương tựa tấm thân, thông thường các cuộc hôn nhân này thường diễn ra chóng vánh. Thực chất chỉ là hoàn tất sự chuẩn bị của người môi giới hoặc tổ chức môi giới về các thủ tục pháp lý trên cơ sở thỏa thuận chứ không dựa trên sự hiểu biết giữa nam nữ. Tình trạng không biết ngôn ngữ, không tìm hiểu về phong tục, tập quán, văn hóa, pháp luật ở nước ngoài, không hiểu về hoàn cảnh cá nhân và hoàn cảnh gia đình của nhau. Chính vì thế mà các cô dâu Việt sau khi xuất ngoại đã gặp không ít khó khăn. Trở ngại đầu tiên là vấn đề quốc tịch. Bởi họ là những người mới nhập cư, chưa đủ điều kiện để nhập quốc tịch, đặc biệt là những người lấy chồng ngoại thông qua tổ chức môi giới bất hợp pháp. Không được cấp giấy tờ tùy thân của nước sở tại nên hầu hết phụ nữ Việt đều không có việc làm, chỉ ở nhà nuôi con, làm nội trợ và hầu như rất hạn chế việc giao tiếp xã hội. Do đó, khi xảy ra chuyện không hay, họ ít được bảo vệ, nếu muốn cầu cứu thì cũng không biết phải bắt đầu từ đâu…

Kim Phượng