Khoảng trống lao động nông thôn

Đến những cụm, khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh để tìm kiếm cơ hội việc làm, cải thiện thu nhập cũng như có điều kiện học hỏi, tiếp cận tiến bộ của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa là xu thế của nhiều lao động trẻ hiện nay. Tuy nhiên, việc ra đi ồ ạt đã để lại một “khoảng trống” và hệ lụy tất yếu là ngày càng thiếu hụt lao động nông thôn.

Mỏi mắt tìm nhân công

Để nâng cao thu nhập cho người dân, ngành Nông nghiệp tỉnh đã và đang tích cực hỗ trợ bà con trong việc tái cơ cấu lại quy trình sản xuất, sắp xếp lịch thời vụ một cách bài bản và khoa học. Tuy nhiên, tất cả các loại hình sản xuất nông nghiệp hiện nay chưa thể cơ giới hóa hoàn toàn mà phải phụ thuộc phần nhiều vào lao động thủ công, cần nguồn lao động rất lớn, trong khi hiện nay, việc tìm lao động phổ thông tại các vùng nông thôn đang ngày một khó.

Ông Trần Thanh Trực (xã Vĩnh Phú Tây, huyện Phước Long) cho biết: Hơn một tháng qua, bà con trong vùng chuyển đổi của hai huyện Phước Long và Hồng Dân đã bước vào vụ cải tạo đồng ruộng để có thể xuống giống vụ tôm theo đúng lịch thời vụ. Thế nhưng việc tìm nhân công làm các công việc cần sức lao động bền bỉ như: sên vét kênh mương nội đồng, bừa gốc rạ, bón vôi quanh bờ bao để hạ phèn, xử lý nước... ngày một khó, nhất là vào giai đoạn cao điểm như hiện nay. Trước đây, tiền công mỗi ngày cao lắm cũng chỉ 200.000 đồng/người, nay tăng lên 300.000 đồng/người/ngày, bao cả ăn trưa luôn mà vẫn không tìm được người làm. Đợi tìm được người thì vụ mùa trễ nãi nên nhiều gia đình huy động toàn bộ thành viên cùng ra đồng để làm...

Phần lớn những người chấp nhận xa quê để tìm cơ hội đổi đời ở các thành phố, khu công nghiệp ngoài tỉnh là nông dân nghèo, ít đất sản xuất, không có việc làm ổn định, thu nhập bấp bênh, nên đành bỏ xứ, rời quê tìm sinh kế…

Không thuê được nhân công, một gia đình ở xã Ninh Thạnh Lợi (huyện Hồng Dân) cùng nhau ra đồng cấy lúa cho kịp thời vụ. Ảnh: C.L

Cần có giải pháp giữ chân lao động

Lao động trong độ tuổi đi làm ăn xa, ở nhiều vùng quê chỉ còn người già và trẻ nhỏ. Thực tế này đã tạo ra thách thức không nhỏ cho quá trình hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn, nhất là quá trình xây dựng nông thôn mới ở các địa phương thuần nông như tỉnh Bạc Liêu. Việc giữ chân lao động trẻ có lẽ là bài toán mà các cấp chính quyền địa phương nên đặt ra để họ có thể làm giàu ngay trên chính quê hương của mình thay vì phải đi mưu sinh xa xứ. Trong lúc nhiều địa phương trong tỉnh còn đang loay hoay tìm phương án để khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn lực lao động phổ thông tại các vùng nông thôn, thì ở nhiều địa phương thuộc các tỉnh Vĩnh Long, Đồng Tháp, Long An, An Giang đã thành lập ra những “tổ hợp tác, hợp tác xã, tập đoàn, nghiệp đoàn…” chuyên làm thuê nông nghiệp. Đơn cử như tại xã Mỹ Lộc (huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long), mấy năm nay xuất hiện mô hình “Tổ dịch vụ làm lúa thuê”. Theo đó, tổ dịch vụ quy tụ hàng chục nông dân có phương tiện sản xuất như máy xới, máy bơm, máy cắt lúa… và một số lao động rành về nông nghiệp cùng tham gia. Tổ dịch vụ sẽ nhận làm thuê cho tất cả nông dân trong xã từ làm đất, gieo sạ, bón phân, thu hoạch, vận chuyển… với giá thấp hơn bên ngoài khoảng 20%; đồng thời cam kết về chất lượng lao động. Hay như tỉnh An Giang có nghiệp đoàn bốc vác nhận hợp đồng liên tỉnh (theo ghe thu mua lúa) giúp các thành viên có thu nhập tương đối ổn định trong những lúc nông nhàn. Đây là những mô hình hay, giúp người dân chủ động được nguồn nhân lực, vật lực tại chỗ. Và có đầu mối cố định để người dân tiện liên hệ mỗi khi có nhu cầu sử dụng lao động.

Ông Trịnh Văn Cường - Chủ tịch Hội đồng quản trị, kiêm Giám đốc Hợp tác xã Vĩnh Cường (huyện Hòa Bình) cho biết: “Mỗi khi vào vụ thu hoạch lúa, ngoài việc lo bố trí ghe thu mua lúa kịp thời cho bà con thì việc thiếu hụt lao động tham gia vào khâu bốc vác, vận chuyển, thu hoạch lúa khiến tôi đau đầu nhất. Phải chi ở mỗi địa phương đều có tổ, đội làm dịch vụ trong lĩnh vực này thì hay biết mấy”.

Thiết nghĩ, cùng với việc mở các lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn, các địa phương cũng cần tính đến phương án nâng cao tay nghề cho lao động hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp để thu hút ngày càng đông những bạn trẻ tham gia. Qua đó, nhằm nâng cao trình độ về tay nghề, kỹ thuật canh tác, tạo động lực giúp lực lượng lao động trẻ gắn kết lâu dài với mảnh vườn, thửa ruộng, làm giàu ngay trên đồng đất của quê hương.

Chí Linh