Khống chế tốc độ gia tăng mất cân bằng giới tính

Có thể nói, chất lượng dân số Bạc Liêu hiện đã có sự cải thiện đáng kể về thể lực, trí tuệ, tinh thần. Tuy nhiên, với việc ý thức sinh ít con, sự tiến bộ của y học, sự phát triển của xã hội… đã vô tình dẫn đến thực trạng lựa chọn giới tính thai nhi, tâm lý “có con trai vẫn hơn” tồn tại trong ý thức của không ít cặp vợ chồng. Do đó, Đề án “Can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính (MCBGT) khi sinh” tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2012 - 2015 vừa được UBND tỉnh phê duyệt và triển khai, nhằm khống chế tốc độ gia tăng MCBGT khi sinh…

Cán bộ chuyên trách dân số phát biểu đóng góp ý kiến tại Hội thảo “Nâng cao chất lượng dân số”. Ảnh: T.T

Các chỉ báo cần đạt vào năm 2015 của Đề án giảm tiểu MCBGT khi sinh - 90% người dân thuộc địa bàn dự án có hiểu biết cơ bản về hậu quả của tình trạng MCBGT khi sinh; biết lựa chọn giới tính khi sinh là bất hợp pháp. - 80 - 90% cán bộ lãnh đạo Đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội các cấp và những người có uy tín thuộc địa bàn đề án có hiểu biết đúng hệ quả của MCBGT khi sinh đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. - 75 - 85% các cơ sở cung cấp dịch vụ siêu âm, xét nghiệm; nạo phá thai thuộc địa bàn đề án cam kết không vi phạm quy định của pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi. - 80 - 90% các hành vi vi phạm về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi thuộc địa bàn đề án khi phát hiện được xử lý kịp thời, đúng quy định. - 80 - 90% số xã thuộc địa bàn đề án thành lập, duy trì hoạt động Câu lạc bộ “Phụ nữ không sinh con thứ 3 trở lên” giúp phát triển kinh tế. - Từ 95 - 100% học sinh THCS là con nghèo đạt thành tích học tập giỏi cuối năm được tham gia các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm học tập, rèn luyện với các bạn khác trường thuộc huyện. A.S (lược ghi)

Đề án “Can thiệp, giảm thiểu MCBGT khi sinh” của Chi cục DS-KHHGĐ Bạc Liêu đã được xây dựng và thực hiện từ năm 2009 - 2011. Tiếp tục những kết quả của giai đoạn đầu, đề án giai đoạn 2012 - 2015 được triển khai với mục tiêu ổn định cân bằng giới từ việc thay đổi nhận thức phong kiến, lệch lạc về “trọng nam khinh nữ”, “có con trai để nối dõi tông đường”… Bên cạnh đó, ở không ít hộ gia đình nông thôn, miền biển, ven biển thì cho rằng việc sinh con trai cũng chính là cách “gia cố” lực lượng lao động trong gia đình. Đặc biệt, năm 2012 được xem là năm đầy thách thức của ngành DS-KHHGĐ tỉnh bởi năm “Rồng vàng” khiến nhiều cặp vợ chồng muốn sinh con, đặc biệt là muốn có quý tử tuổi Rồng. Theo thống kê của ngành Dân số Bạc Liêu thì tính đến tháng 10/2012, số trẻ sinh tăng 8.666 trẻ so với cùng kỳ năm trước, tăng đều ở 7/7 huyện, thành phố. Đồng thời tình trạng MCBGT khi sinh vẫn tiếp tục diễn ra (110 bé trai/100 bé gái). Bên cạnh đó, số người sinh con thứ 3 cũng có nguy cơ bùng nổ nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

Nhằm giảm thiểu tình trạng trên, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh đã triển khai Đề án “Can thiệp giảm thiểu MCBGT khi sinh” từ năm 2012 - 2015 ở 64/64 xã, phường, thị trấn trong tỉnh. Tổng mức đầu tư dự án trên 2 tỷ đồng (trong đó, kinh phí Trung ương trên 1,7 tỷ đồng, còn lại là nguồn kinh phí từ ngân sách địa phương). Sau khi đề án được triển khai ở các huyện, thành phố thì các địa phương bắt tay vào tăng cường cung cấp thông tin về giới và MCBGT khi sinh cho người dân, trước hết là các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ; những người cung cấp dịch vụ siêu âm và dịch vụ nạo phá thai; những người có uy tín trong cộng đồng nhằm hạn chế các hành vi không phù hợp với sinh đẻ theo quy luật tự nhiên. Đề án có mục đích hoàn thiện hệ thống pháp luật về các nội dung liên quan đến giới tính khi sinh; khuyến khích, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái trong học tập, chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Để triển khai đề án, tất cả các xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh đều xây dựng và duy trì câu lạc bộ “Phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế”, “Phụ nữ không sinh con thứ 3,” Câu lạc bộ “Các cặp vợ chồng sinh con một bề là gái”, “Không sinh con thứ 3 trở lên”, qua các đợt sinh hoạt, đã tổ chức tuyên truyền lồng ghép các nội dung về giới và giới tính khi sinh. Bên cạnh đó, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh phối hợp với Thanh tra Sở Y tế và Phòng Y tế các huyện, thành phố tổ chức nhiều đợt thanh tra các cơ sở y tế có dịch vụ siêu âm, nạo phá thai để tuyên truyền những văn bản, quy định về giới và MCBGT khi sinh.

Theo bà Châu Tuyết Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh: “Nguyên nhân dẫn đến tình trạng MCBGT ngoài yếu tố ngẫu nhiên còn có tư tưởng “trọng nam khinh nữ”; các loại dịch vụ siêu âm hiện đại ngày càng phổ biến, dễ tiếp cận, là điều kiện thuận lợi làm tăng tình trạng lạm dụng các kỹ thuật siêu âm, dẫn đến nạo phá thai để chọn giới tính thai nhi; sự phát triển của các loại tài liệu, thông tin hướng dẫn sinh con theo ý muốn như: Trước khi có thai các cặp vợ chồng lựa chọn chế độ ăn uống, chọn ngày, xét nghiệm gene, lọc tinh trùng… Hệ lụy của tình trạng MCBGT khi sinh là rất nghiêm trọng”.

Để đạt mục tiêu ổn định về giới, các địa phương cần huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc chứ không riêng gì ngành Dân số. Có như thế mới góp phần giảm thiểu tình trạng MCBGT, tạo được thế cân bằng về giới, nâng cao chất lượng dân số hiện nay.

Tuyết Đình