Không để ngưỡng giảm thuế trở thành “điểm gãy” khi doanh nghiệp mở rộng quy mô

Chiều 22/8, tại phiên thảo luận ở hội trường trong khuôn khổ Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, tham gia góp ý đối với dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

• Cà Mau tăng cường chống thất thu, quản lý thuế trên nền tảng số
• Đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng
• Cà Mau đẩy mạnh chiến dịch "làm sạch mã số thuế”

Đại biểu bày tỏ đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát cách thiết kế chính sách để bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, khuyến khích doanh nghiệp phát triển và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Cần nhìn rõ giới hạn của công cụ giảm thuế

Mở đầu phát biểu, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho biết ông tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết và ủng hộ chủ trương giảm thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp trong hai năm 2026-2027. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ hơn cách xác định đối tượng và cơ chế hưởng ưu đãi.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau, phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường, chiều 22/8.

Theo dự thảo Nghị quyết, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng cần lưu ý một điểm: tiêu chí để được hưởng chính sách là doanh thu, nhưng mức hỗ trợ thực tế lại phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp.

“Doanh nghiệp nhỏ hiện nay cũng không ở cùng một trạng thái. Có doanh nghiệp đang phát triển, có doanh nghiệp lợi nhuận rất thấp, có doanh nghiệp đang thu hẹp hoạt động hoặc thua lỗ”, đại biểu phân tích.

Theo đó, hai doanh nghiệp cùng có doanh thu 10 tỷ đồng nhưng hiệu quả kinh doanh có thể hoàn toàn khác nhau. Doanh nghiệp lợi nhuận thấp sẽ được giảm số thuế không lớn; trong khi doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc không phát sinh số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì thực tế không có khoản thuế để giảm.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng giảm thuế là cần thiết nhưng cần nhìn rõ giới hạn của công cụ giảm thuế thu nhập, nhất là nếu mục tiêu chính sách là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn.

Đại biểu đề nghị làm rõ hơn số lượng doanh nghiệp thực tế phát sinh thuế để được hưởng chính sách, mức giảm thuế bình quân và nguồn lực hỗ trợ sẽ tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp nào. Theo tính toán của cơ quan trình, riêng phần giảm thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến khoảng 4.750 tỷ đồng trong hai năm.

Tránh “điểm gãy” về nghĩa vụ thuế

Một nội dung được đại biểu Nguyễn Duy Thanh đặc biệt lưu ý là cách thiết kế ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Theo quy định được đại biểu dẫn chiếu, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%. Nếu doanh nghiệp thuộc nhóm doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế phải nộp thì mức thuế thực tế phải nộp tương đương khoảng 11,9%.

Trong khi đó, khi doanh thu vừa vượt 10 tỷ đồng, doanh nghiệp không còn được hưởng mức giảm này và quay trở lại mức thuế suất 17%. Như vậy, chỉ qua một ngưỡng doanh thu, mức thuế thực tế có thể thay đổi từ khoảng 11,9% lên 17%, chênh 5,1 điểm phần trăm.

Đại biểu đưa ra ví dụ: một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng được hưởng mức giảm, trong khi doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng thì không còn được hưởng. Mặc dù quy mô hoạt động gần như tương đương, nghĩa vụ thuế lại có thể thay đổi khá lớn.

“ Tôi cho rằng, vấn đề không phải là ngưỡng 10 tỷ đồng cao hay thấp, mà là cách xử lý khi doanh nghiệp đi qua ngưỡng đó”, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh.

Theo đại biểu, nếu chỉ vượt ngưỡng một mức nhỏ mà doanh nghiệp mất toàn bộ mức giảm thuế, chính sách có thể vô tình tạo tâm lý ngại mở rộng quy mô; đồng thời tiềm ẩn động cơ chia nhỏ doanh thu, tách hoạt động hoặc pháp nhân để tiếp tục được hưởng chính sách.

Đại biểu cũng lưu ý, một ngưỡng doanh thu chung chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các ngành, lĩnh vực. Doanh nghiệp thương mại, phân phối có thể có doanh thu lớn nhưng biên lợi nhuận thấp, trong khi doanh nghiệp dịch vụ có cùng mức doanh thu nhưng khả năng sinh lời có thể cao hơn.

Nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp để khuyến khích doanh nghiệp lớn lên

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị rà soát, nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp theo hướng mức giảm thuế giảm dần trong một khoảng doanh thu nhất định khi doanh nghiệp vượt 10 tỷ đồng, thay vì vừa vượt ngưỡng đã mất toàn bộ mức giảm.

Theo đại biểu, thiết kế chính sách cần hướng tới mục tiêu khuyến khích doanh nghiệp mở rộng hoạt động, phát triển quy mô và nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh; không nên để doanh nghiệp phải cân nhắc việc tăng doanh thu chỉ vì lo ngại mất ưu đãi thuế.

Kết luận phần phát biểu, đại biểu Nguyễn Duy Thanh khẳng định ủng hộ việc ban hành Nghị quyết, nhưng đề nghị khi hoàn thiện chính sách cần tập trung làm rõ hai vấn đề: ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng có thực sự xác định đúng nhóm cần hỗ trợ hay không; và cách thiết kế ngưỡng có tạo động lực để doanh nghiệp lớn lên hay lại tạo ra “một điểm gãy về nghĩa vụ thuế”.

“Phải xử lý tốt hai vấn đề này thì chính sách giảm thuế mới thực sự hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và góp phần nuôi dưỡng nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách nhà nước”, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nhấn mạnh./.

Lê Hằng