Làm gì để được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự?

Hỏi: Tôi có người em họ năm nay 18 tuổi, vẫn còn đang học trung cấp nghề. Vừa qua, em có đi nhậu với mấy người bạn. Trong lúc bạn bè đang vui vẻ với nhau thì có một nhóm thanh niên khác đến kiếm chuyện. Nhóm của em tôi mới đầu cũng nhịn nhưng phía bên kia có hai người nhảy vô đánh em tôi và một người bạn của nó (chỉ đánh bằng tay). Bị đánh và lại bị bên kia nói khích, em tôi giận quá nên lấy cây dao để trên bàn (dùng để gọt trái cây) chém một nhát vào người thanh niên vừa đánh em tôi gây ra tỷ lệ thương tật 20%. Mọi người đưa người bị thương đi bệnh viện, còn em tôi đến công an để lấy lời khai.

Gia đình dì tôi rất lo lắng, không biết phải làm gì để em tôi được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Có thể thương lượng để bên kia bãi nại hay không, pháp luật có cấm không? Nếu được bãi nại, em tôi có được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự không? Nếu không thì có được hưởng án treo?

Nguyễn Trần Hoàng Huy (xã Vĩnh Trạch, TP. Bạc Liêu)

Trả lời: Hành vi của em bạn khi dùng dao để chém người thanh niên kia đã phạm vào tội cố ý gây thương tích theo điều 104 Bộ luật Hình sự. Nếu tỷ lệ thương tật sau giám định đã kết luận 20% thì em bạn chắc chắn sẽ bị khởi tố hình sự, rất khó để miễn trách nhiệm hình sự, ngay cả khi được bên bị hại bãi nại.

Bạn hỏi làm gì để em bạn được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự? Bộ luật Hình sự quy định có nhiều tình tiết để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo, trong đó, việc bãi nại của bị cáo cũng là một tình tiết giảm nhẹ. Ngoài ra, có thể kể đến các yếu tố như em bạn phải thành khẩn khai báo, chưa có tiền án tiền sự, gia đình đã khắc phục được thiệt hại cho bên bị hại (một phần hoặc toàn bộ)…

Gia đình em bạn muốn thương lượng với bên bị hại để thỏa thuận mức bồi thường, xin lỗi để họ thông cảm mà bãi nại có được không? Pháp luật không cấm việc này. Bởi việc làm này thể hiện truyền thống đạo đức của người Việt Nam, thể hiện thái độ ăn năn, hối lỗi của bị cáo. Vì vậy, nếu được bên bị hại chấp nhận thì cũng được xem là một tình tiết giảm nhẹ. Do đó, gia đình em bạn nên nhanh chóng đến gặp bên bị hại để nói chuyện phải quấy, vừa hợp tình vừa hợp lý. Nếu bên bị hại đòi hỏi quá cao, quá sức của gia đình em bạn, thì bạn cũng nên yêu cầu em bạn tính toán hợp lý số tiền phải bồi thường thuốc men, thời gian nằm viện, tổn thất tinh thần và nộp cho cơ quan điều tra. Đây cũng sẽ được xem là thiện chí, là một tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi xét xử.

Trong trường hợp bạn hỏi, em bạn còn có thể được thêm một tình tiết giảm nhẹ là người bị hại cũng có lỗi. Rõ ràng, người bị hại đã đánh bị cáo trước, làm bị cáo bị mất mặt trước đám đông khiến bị cáo không kiềm chế được. Hơn nữa, việc bị cáo dùng dao trên bàn để làm bị hại bị đứt tay (hung khí không chuẩn bị sẵn, không có tính toán trước) nên cũng được xem xét giảm nhẹ.

Cuối cùng, điều tốt nhất vẫn là em bạn nên thành khẩn khai báo, nhận lỗi và nếu có nhiều tình tiết giảm nhẹ, cộng thêm đơn bãi nại của người bị hại, em bạn lại có nơi cư trú rõ ràng, cũng có thể em bạn sẽ được hưởng án treo. Song, thông thường, án cố ý gây thương tích cũng ít khi được hưởng án treo.

Thân ái!

Luật gia Kim Phượng