Lao động di cư: Bài toán cần có lời giải!

Một trong những thách thức mà Bạc Liêu đã và đang đương đầu là vấn đề lao động di cư. Theo thống kê của ngành LĐ-TB&XH tỉnh, số lao động địa phương đi lao động ngoài tỉnh ngày càng tăng, và đây chính là lực cản cho phát triển bền vững nếu như không có giải pháp để phát triển nguồn nhân lực địa phương.

Theo báo cáo của ngành LĐ-TB&XH tỉnh, số lao động được giải quyết việc làm hàng năm đều tăng và vượt kế hoạch đề ra. Cụ thể, trong năm 2018, toàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho hơn 24.560 người, đạt 136,5% kế hoạch năm. Tuy nhiên, số lao động được giải quyết việc làm trong tỉnh chỉ 5.709 người, còn lại là đi lao động ngoài tỉnh với hơn 18.850 người. Riêng 9 tháng của năm 2019, toàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho 21.690 lao động, đạt 120,5% so với kế hoạch năm, tăng 0,35% so với cùng kỳ năm 2018; song, cũng chủ yếu là lao động đi làm việc ngoài tỉnh.

Những con số trên cho thấy, Bạc Liêu đã và đang đương đầu với vấn đề “chảy máu” lao động. Nguyên nhân chính là thiếu một chiến lược cho phát triển nguồn nhân lực.

Trong đợt công tác đầu năm 2019 của Bí thư Tỉnh ủy - Nguyễn Quang Dương và Chủ tịch UBND tỉnh - Dương Thành Trung, khi làm việc với các tập đoàn kinh tế lớn, nhiều tập đoàn đều khẳng định: Trong định hướng phát triển của các tập đoàn, khi đất đô thị ở các trung tâm kinh tế lớn không còn, các doanh nghiệp sẽ chuyển hướng đầu tư về các tỉnh. Nguồn nhân lực ở các địa phương đó chính là tài nguyên mà các doanh nghiệp cần để khai thác.

Bởi, ngoài việc tranh thủ nguồn nhân lực tại chỗ, xu hướng chung của phát triển bền vững hiện nay là chia sẻ lợi ích về kinh tế giữa doanh nghiệp với người dân địa phương. Trong đó, ưu tiên cho người dân bị ảnh hưởng từ các dự án đầu tư thông qua tạo sinh kế, giải quyết việc làm cho họ. Giải quyết hài hòa lợi ích này không chỉ tạo đồng thuận, mà còn huy động nguồn lực đóng góp của người dân, phát huy vai trò, trách nhiệm của cộng đồng cho dự án.

Nhu cầu thực tế này đã đặt ra bài toán về việc giữ chân người lao động và hạn chế lao động di cư mà Bạc Liêu cần có lời giải. Bởi, từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo, Bạc Liêu đã và đang thu hút nhiều dự án động lực, trong đó có những dự án đã triển khai và khởi công xây dựng. Do vậy, việc phát triển nguồn nhân lực để chủ động đón đầu, cung ứng nguồn lao động không chỉ là nhu cầu bức thiết cho phát triển bền vững, mà còn là giải pháp giải quyết có hiệu quả bài toán an sinh xã hội trong tương lai, hạn chế những hệ lụy, gánh nặng về tài chính mà Nhà nước phải gánh.

Lao động địa phương làm việc ở Xí nghiệp May giày An Hưng (TX. Giá Rai). Ảnh: K.T

Thời gian qua, phần lớn lao động ngoài tỉnh khi mất sức lao động đều không được hưởng các chế độ, chính sách về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Nguyên nhân là họ bị xếp vào nhóm lao động tự do hay lao động công nhật. Do bị hạn chế về trình độ nên người lao động chủ yếu chỉ làm việc chân tay, ít tham gia sản xuất ở những dây chuyền ứng dụng công nghệ cao. Từ đó doanh nghiệp ít quan tâm để thực hiện tốt chế độ, chính sách, dẫn tới người lao động không được thụ hưởng các quyền và lợi ích hợp pháp. Điều này sẽ tạo gánh nặng cho xã hội và ngân sách nhà nước trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội khi người lao động mất sức, trở về địa phương.

Phản ánh thực tế này để thấy rằng, việc xây dựng chiến lược về đào tạo nghề và giải quyết việc làm để giải quyết có hiệu quả bài toán di dân sẽ tác động tích cực đến phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Đồng thời cũng là giải pháp để phát huy có hiệu quả giai đoạn “dân số vàng”, góp phần tạo nguồn lực phục vụ phát triển “5 trụ cột” và đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Xét ở góc độ khác, giải quyết tốt bài toán này còn góp phần giải quyết hiệu quả về sự gia tăng dân số  - vốn trở thành sức ép ở các trung tâm đô thị và các thành phố lớn hiện nay; tạo thêm nguồn lực cho phát triển nông nghiệp - nông thôn khi người nông dân có việc làm từ các dự án mà không cần phải xa quê. Mặt khác, lao động làm việc tại địa phương còn giải quyết tốt hàng loạt các vấn đề xã hội như: cha mẹ già không có người chăm sóc, nuôi dưỡng; con cháu được học hành; truyền thống và văn hóa gia đình được gìn giữ… Vì ở nhiều vùng nông thôn hiện nay, nạn lao động xa quê phải bỏ đồng ruộng, cha mẹ già và buộc con em của mình phải nghỉ học để theo cha mẹ kiếm sống đã trở thành vấn đề xã hội đáng quan tâm. Đây cũng là nguyên nhân sâu xa dẫn đến nghèo khó và kém phát triển.

Một tín hiệu vui là mới đây, UBND tỉnh ký kết hợp tác với  Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, trong đó có nội dung đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Tin tưởng, sự hợp tác này cũng là một trong những giải pháp để giải quyết có hiệu quả bài toán di cư, góp phần tạo nên nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Kim Trung