Lấy chồng khác có được hưởng di sản thừa kế của chồng quá cố?

Hỏi: Chị của tôi lấy chồng từ năm 2000, có một con chung. Đến năm 2008, chồng chị tôi đột ngột qua đời vì tai nạn. Trước khi anh rể tôi mất, vợ chồng chị vẫn sống cùng bên chồng và thuận hòa, vui vẻ. Anh rể tôi có cơ sở làm ăn khá giả, có nhiều đất đai đứng tên anh cũng có, mà đứng tên cha mẹ chồng chị tôi cũng có. Khi chồng chết, chị tôi buồn nên dẫn con về nhà cha mẹ ruột ở.

Hiện nay chị tôi chuẩn bị lập gia đình lần thứ hai. Bên chồng trước đây của chị đã đánh tiếng yêu cầu chị đưa con (cháu của họ) về cho gia đình bên chồng thì họ sẽ chia cho một số vốn (là tài sản của chồng chị) coi như là quà cưới. Còn nếu không chấp nhận thì sẽ không có gì, dù phần tài sản anh rể tôi để lại là rất lớn (hiện ba mẹ chồng chị tôi đang quản lý). Chị tôi đã nhiều lần yêu cầu được chia di sản thừa kế nhưng bên chồng không chấp nhận, anh rể tôi chết không để lại di chúc.

Trong trường hợp này, chị tôi có thể khởi kiện để yêu cầu chia di sản thừa kế hay không? Nếu chị tôi đã lấy chồng khác thì có được hưởng tài sản thừa kế của chồng trước không?

(Nguyễn Trúc Hạnh, phường 1, TP. Bạc Liêu)

Trả lời: Chuyện bạn hỏi, nếu chỉ là vấn đề thừa kế tài sản thì rất đơn giản. Bộ luật Dân sự quy định quyền được hưởng thừa kế theo hàng thừa kế (vì anh rể bạn chết không để lại di chúc nên đây sẽ chia thừa kế theo pháp luật). Theo đó, chị của bạn ở hàng thừa kế thứ nhất (được ưu tiên 1) gồm cha, mẹ, vợ, chồng, con của người chết. Luật đã quy định rõ, chỉ khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất thì những người ở hàng thừa kế khác mới có thể được hưởng di sản. Do đó, nếu xác định anh rể của bạn có tài sản thì chị của bạn có quyền yêu cầu được chia di sản thừa kế (cùng hàng thừa kế này còn có con của chị bạn và cha mẹ chồng). Nếu không thống nhất thì chị của bạn phải làm đơn khởi kiện gửi tòa án để yêu cầu giải quyết việc phân chia.

Trường hợp bạn hỏi, nếu chị bạn đã lấy chồng khác sau đó thì có được hưởng tài sản thừa kế hay không? Bộ luật Dân sự quy định tại Điều 680 là “người đang là vợ hoặc chồng của một người tại thời điểm người đó chết thì dù sau đó đã kết hôn với người khác vẫn được thừa kế di sản”. Như vậy, chị của bạn hoàn toàn có quyền hưởng di sản thừa kế của chồng.

Tuy nhiên, trong trường hợp này, chị của bạn cần xác định và chứng minh được đâu là tài sản của chồng để yêu cầu chia, do sống chung với cha mẹ chồng, làm chung. Việc phân chia tài sản rất khó nếu không có thỏa thuận trước bằng văn bản. Cũng như trường hợp bạn nói, cha mẹ chồng chị của bạn đứng tên dùm anh rể bạn nhiều mảnh đất, giờ nếu chị bạn muốn chia tài sản thừa kế đối với các phần đất đai này, phải chứng minh được đó là tài sản của người chồng quá cố chứ không phải của cha mẹ chồng (hoặc được cha mẹ chồng xác nhận là chỉ đứng tên dùm chẳng hạn).

Còn việc gia đình bên chồng của chị bạn thống nhất chia một phần tài sản chung trong khối tài sản của gia đình cho cháu của họ (tức là con của chị bạn), và họ tiếp tục quản lý (không giao cho chị bạn quản lý) đợi đến khi cháu bạn đủ tuổi sẽ được nhận phần tài sản này là sự tự nguyện của họ và pháp luật công nhận. Đây chưa phải là tài sản riêng của anh rể bạn nên không thể nói là tài sản thừa kế của cháu, chị bạn cũng không có quyền khởi kiện để đòi quản lý phần tài sản này với vai trò người giám hộ. Chị của bạn nếu muốn khởi kiện thì chỉ khởi kiện yêu cầu chia thừa kế của mình và của con.

Thân ái!

Luật gia Kim Phượng