Lo lắng cho tiếng Việt

Nói chệch, viết trật, thích sáng tạo từ ngữ lạ hay pha trộn ngôn ngữ Tây với ta một cách tùy ý… trở thành chuyện phổ biến trong giao tiếp thường ngày và diễn ra tràn lan trên mạng xã hội. Cách nghĩ “nói vui thôi, làm gì căng” của nhiều người về sử dụng tiếng Việt đã và đang âm thầm làm biến dạng tiếng Việt, dần dần hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ theo kiểu… lệch chuẩn.

TIẾNG VIỆT “KÊU CỨU”

Trong một lần đi uống cà phê, tôi vô hình nghe được cuộc trò chuyện của nhóm bạn trẻ thuộc thế hệ Gen Z. “Bớt phát cơm chó đi nha”, “ăn nói xà lơ”, “tối nay đi check-in quán cà phê mới hông fen”, “làm quá nó ô dề”, “hông bé ơi”, “sao hay ra dẻ quá”, “thật là vải chưởng”… nghe qua một loạt câu nói ấy, tôi ngơ ngác vì không hiểu nghĩa và nhận ra mình không theo kịp trào lưu, như cách nói của các bạn trẻ hiện nay là “người tối cổ” (tạm hiểu là không theo kịp thông tin).

Không chỉ qua cách giao tiếp, việc sử dụng tiếng Việt lệch chuẩn còn diễn ra trong cách viết của nhiều người, nhất là các bạn trẻ. Lướt mạng xã hội (MXH), không khó để bắt gặp những từ ngữ được người dùng Facebook, Zalo cố tình viết sai chính tả, viết lệch âm hay lai căng ngôn ngữ nước ngoài. Chẳng hạn như: mấy chụy (chị), ok pà (được rồi bà), đẹp troai zữ dị (đẹp trai dữ vậy)… Theo chia sẻ của các Gen Z, việc giao tiếp và viết như vậy nhằm thể hiện bản thân là người bắt kịp xu hướng mới và không bị coi là quê mùa ngôn ngữ.

Mới đây, cử tri Bạc Liêu gửi kiến nghị đến Văn phòng Chính phủ nhằm “kêu cứu” cho tiếng Việt. Nội dung kiến nghị phản ánh thực trạng sử dụng ngôn ngữ ngoại lai, cách viết khác lạ đang làm mất dần bản sắc văn hóa về tiếng nói, chữ viết của nước ta. Để bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của tiếng Việt, tránh bị lai căng, tạp nham, cử tri kiến nghị cần xây dựng một cơ quan chuẩn mực làm nòng cốt cho việc duy trì, phổ biến, giáo dục về tiếng Việt. Đồng thời, cơ quan này đề cao thực hiện biện pháp tuyên truyền trên các trang MXH, phương tiện thông tin đại chúng để truyền đạt đến Nhân dân trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cần được thực hiện từ cấp tiểu học để xây dựng nền tảng, niềm tự hào cho học sinh. Ảnh: H.T

HÃY VUN ĐẮP TÌNH YÊU TIẾNG VIỆT

Chỉ ra nguyên nhân của thực trạng làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt, các chuyên gia về ngôn ngữ học cho rằng là do công tác giáo dục ở cấp tiểu học chưa thật sự bài bản, kỹ càng. Bên cạnh đó còn là sự tác động của MXH, ảnh hưởng của phương ngữ vùng miền dẫn đến phát âm thế nào thì viết như vậy, hoạt động tuyên truyền chưa được quan tâm đúng mức.

Thạc sĩ Đỗ Thị Liên - giảng viên bộ môn Việt Nam học, Trường đại học Bạc Liêu, chia sẻ: “Giữ gìn vẻ đẹp của tiếng Việt cần nhiều thời gian và cần sự chung tay từ nhiều phía. Trong đó, gia đình không chỉ có trách nhiệm chăm lo cho các em về vật chất mà còn phải quan tâm đến đời sống tinh thần, bao gồm cách sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp hằng ngày với ông bà, cha mẹ. Về phía nhà trường, thầy cô ngoài việc dạy các em nói, viết đúng thì hãy truyền cho các em biết yêu quý, bảo vệ tiếng Việt. Ở góc độ xã hội, chúng ta rất cần những hình thức tuyên truyền, các hoạt động chơi gắn với học tiếng Việt để tạo môi trường mở (ngoài trường học, gia đình) để các em, mọi người thấy được giá trị, ý nghĩa của việc bảo vệ tiếng Việt”.

Bên cạnh đó, chú trọng thực hiện công tác tuyên truyền thông qua việc tổ chức các cuộc thi, câu lạc bộ, các hoạt động của Đoàn, Đội… để giúp các em học sinh, thanh niên sử dụng tiếng Việt đúng cách trong giao tiếp hằng ngày và cũng là tạo hành trang cho tương lai. Cũng có ý kiến cho rằng, cần xây dựng và ban hành luật ngôn ngữ gắn với chế tài xử lý vi phạm.

Việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do quá trình hội nhập văn hóa. Tuy nhiên, đây là việc làm hết sức cấp thiết và quan trọng để bảo vệ, phát huy giá trị “tài sản” quý báu của dân tộc. Điều này đòi hỏi mỗi người dân Việt hãy tự vun đắp, nuôi dưỡng cho mình tình yêu, niềm tự hào đối với tiếng Việt.

HỮU THỌ