Luật Đo lường: Góp phần bảo đảm công bằng xã hội trong các giao dịch kinh tế, dân sự

Luật Đo lường được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ hai, ngày 11/11/2011. Luật gồm 9 chương, 56 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2012, thay thế Pháp lệnh Đo lường số 16/1999/PL-UBTVQH10 ngày 6/10/1999.

Hoạt động đo lường diễn ra hàng ngày trong tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, quốc phòng - an ninh... ở từng quốc gia, trên phạm vi khu vực và toàn thế giới. Tuy nhiên, chính sách và pháp luật về đo lường của nước ta chưa đáp ứng được yêu cầu thúc đẩy phát triển hoạt động đo lường phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Việc ban hành Luật Đo lường nhằm điều chỉnh thống nhất và toàn diện hoạt động đo lường của nước ta.

Luật Đo lường quy định nhiều điểm mới so với Pháp lệnh Đo lường năm 1999. Phạm vi của Luật Đo lường được xác định rõ và rộng hơn so với Pháp lệnh, không chỉ dừng lại với việc điều chỉnh các hoạt động đo lường pháp định mà còn bao quát tất cả các hoạt động đo lường khác, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong hoạt động đo lường.

Lực lượng chức năng kiểm tra trọng lượng bình gas của một cơ sở kinh doanh. Ảnh: Kim Phượng

Về nguyên tắc hoạt động đo lường, điều 4 của Luật quy định: hoạt động đo lường phải bảo đảm tính thống nhất, chính xác; nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động kinh tế - xã hội, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ trên thị trường trong nước và quốc tế; góp phần bảo đảm công bằng giữa các bên liên quan trong mua bán, thanh toán hàng hóa, dịch vụ; bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường; thúc đẩy thương mại; tăng cường hiệu lực và hiệu quả của quản lý Nhà nước về đo lường; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện.

Trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, ngày càng có những hành vi vi phạm pháp luật về đo lường tinh vi, đa dạng, phức tạp. Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, góp phần đảm bảo công bằng, hoạt động đo lường cần phải bảo đảm thống nhất, chính xác, kịp thời ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật. Từ yêu cầu đó, Luật đã quy định một số hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động đo lường nói chung và hoạt động khác liên quan đến đo lường như sản xuất, kinh doanh. Cụ thể như: lợi dụng hoạt động đo lường để gây thiệt hại đến lợi ích quốc gia, quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; cố ý làm sai lệch phương tiện đo, kết quả đo; cố ý cung cấp sai, giả mạo kết quả kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường; giả mạo, tẩy xóa, sửa chữa nội dung trên dấu định lượng, dấu kiểm định, tem kiểm định, giấy chứng nhận kiểm định.

Về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đo lường, Luật quy định chi tiết quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phương tiện đo, chuẩn đo lường; quyền và nghĩa vụ của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường; quyền và nghĩa vụ của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường được chỉ định; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo, chuẩn đo lường; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng đóng gói sẵn; quyền của người tiêu dùng liên quan đến hoạt động đo lường; quyền và nghĩa vụ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp về đo lường. Luật cũng quy định quyền của người tiêu dùng liên quan đến Luật Đo lường. Theo đó, người tiêu dùng được cung cấp thông tin trung thực về lượng hàng hóa, phương tiện đo, chuẩn đo lường đã mua; yêu cầu người bán hàng đáp ứng điều kiện để kiểm tra phương tiện đo, thực hiện phép đo, lượng hàng hóa đã mua; tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về đo lường; yêu cầu tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trợ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Nhuận Phát