Luật Giá: Góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa

Ngày 20/6/2012, tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Giá và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2013. Luật Giá quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực giá; hoạt động quản lý, điều tiết giá của Nhà nước; khẳng định nguyên tắc quản lý giá từ mô hình kinh tế tổng quát của nước ta là xây dựng “nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa” thì cơ chế giá phù hợp với mô hình, đó là: “cơ chế giá thị trường có sự điều tiết của Nhà nước”.

Luật Giá quy định chế độ phải công khai thông tin về giá đối với cơ quan Nhà nước và tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh; góp phần làm cho thị trường hoạt động công khai, minh bạch, hạn chế thị trường ngầm; tạo sự đồng thuận chung trong xã hội về chủ trương quản lý, điều hành giá để có những phản ứng tâm lý tích cực của người tiêu dùng. Đây là điểm mới so với Pháp lệnh giá.

Đồng thời quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng trong lĩnh vực giá; quy định rõ hơn về nghĩa vụ niêm yết giá của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh. Theo đó, đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá thì tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết đúng giá do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định và mua, bán đúng giá niêm yết. Đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá thì niêm yết theo giá do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quyết định và không được mua, bán cao hơn giá niêm yết.

Hội nghị triển khai văn bản luật tại Sở Tư pháp. Ảnh: T.S

Việc bình ổn giá được thực hiện trong các trường hợp như: khi hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá có biến động bất thường; khi mặt bằng giá biến động ảnh hưởng đến ổn định kinh tế, xã hội, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sẽ phải thực hiện đăng ký giá đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện bình ổn giá trong thời gian Nhà nước áp dụng biện pháp bình ổn giá. Ngoài ra, Luật Giá cũng quy định một số biện pháp bình ổn giá khác như: điều hòa, cung cầu hàng hóa sản xuất trong nước và xuất, nhập khẩu; hàng hóa giữa các vùng, địa phương trong nước thông qua việc tổ chức lưu thông hàng hóa; các biện pháp về tài chính, tiền tệ phù hợp với quy định của pháp luật; lập quỹ bình ổn giá đối với mặt hàng cần bình ổn giá; kiểm tra yếu tố hình thành giá; kiểm soát hàng hóa tồn kho; kiểm tra số lượng, khối lượng hàng hóa hiện có và áp dụng biện pháp hỗ trợ về giá phù hợp với quy định của pháp luật và cam kết quốc tế; định giá cụ thể…

Luật Giá quy định cụ thể hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá. Đó là hàng hóa, dịch vụ thuộc lĩnh vực độc quyền Nhà nước sản xuất, kinh doanh; tài nguyên quan trọng; hàng dự trữ quốc gia; sản phẩm, dịch vụ công ích và dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách Nhà nước.

Về kiểm tra yếu tố hình thành giá, đây là điểm mới so với Pháp lệnh giá. Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kiểm tra yếu tố hình thành giá đối với hàng hóa, dịch vụ, phải kiểm tra yếu tố hình thành giá trong các trường hợp sau: khi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định bình ổn giá, định giá; khi giá có biến động bất thường và theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Về thẩm định giá, luật quy định nguyên tắc hoạt động thẩm định giá, tổ chức nghề nghiệp về thẩm định giá, cấp, đình chỉ, thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, thẩm định giá của Nhà nước…

Luật Giá có hiệu lực thi hành góp phần đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý, điều hành giá đặt ra trong bối cảnh phải đẩy nhanh việc hoàn thiện cơ chế, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, tạo sự đồng bộ trong tổ chức, chỉ đạo, quản lý, điều hành giá có hiệu quả theo quy định của pháp luật.

Nhuận Phát