Luật Tố tụng hành chính 2015: Gỡ khó trong hoạt động xét xử vụ án hành chính

Thời gian qua, hoạt động xét xử các vụ án hành chính của Tòa án nhân dân (TAND) các cấp được thực hiện khá tốt, góp phần tích cực trong việc nâng cao chất lượng hoạt động hành chính của chính quyền địa phương và bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân. Song, khi thực hiện theo luật mới lại nảy sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được kịp thời khắc phục, tháo gỡ.

Tính từ đầu năm đến nay, TAND tỉnh thụ lý, đưa ra xét xử 25 vụ án hành chính; trong đó, 20 vụ giữ nguyên quyết định hành chính, 3 vụ hủy một phần quyết định, 2 vụ hủy quyết định. Riêng từ ngày 1/7/2016 đến nay, TAND tỉnh đưa ra xét xử 6 vụ án hành chính nhưng phía người bị kiện (ủy quyền cho Phó Chủ tịch UBND cấp huyện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh) không tham gia tố tụng và có đơn xin vắng mặt do công việc quá nhiều không thể sắp xếp thời gian. Điều này làm cho quá trình giải quyết của tòa gặp một số khó khăn, vướng mắc. Thẩm phán Lê Thanh Hùng - Phó chánh Tòa hành chính TAND tỉnh, cho biết: Việc vắng mặt người bị kiện dẫn đến quá trình giải quyết vụ án kéo dài hơn do phải hoãn phiên tòa nhiều lần; không thể tổ chức đối thoại trước khi đưa vụ án ra xét xử; tại phiên tòa không có người để tham gia tranh luận nên tòa chỉ giải quyết vụ án theo quy định…

Tòa án nhân dân tỉnh xét xử một vụ án hành chính. Ảnh: M.N

Trong khi đó, Luật Tố tụng hành chính (TTHC) 2015 (có hiệu lực ngày 1/7/2016) có một số quy định mới, khắc phục những hạn chế gặp phải trong xét xử án hành chính thời gian qua, từ đó bảo đảm trình tự, thủ tục và thời hạn giải quyết các vụ án hành chính, từng bước nâng cao chất lượng xét xử án hành chính. Cụ thể, tại Điều 31 và 32, Luật TTHC 2015 quy định thẩm quyền giải quyết các vụ án hành chính của TAND cấp huyện và TAND tỉnh có sự thay đổi. Theo đó, những khiếu kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND cấp huyện do TAND cấp tỉnh giải quyết sơ thẩm (trước đây nội dung này do TAND cấp huyện giải quyết). Quy định này khắc phục được tình trạng nể nang của TAND cấp huyện trong việc phải tiến hành xét xử đối với những vụ án mà bên bị kiện là cơ quan hoặc người đứng đầu cơ quan hành pháp ở địa phương.

Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 60 Luật TTHC còn quy định “Trường hợp người bị kiện là cơ quan, tổ chức hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người bị kiện chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình đại diện. Người được ủy quyền phải tham gia vào quá trình giải quyết toàn bộ vụ án, thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người bị kiện theo quy định của luật này”. Đây là quy định hoàn toàn mới nhằm khắc phục những bất cập trong xét xử án hành chính. Vì trên thực tế thời gian qua cho thấy hầu hết người bị kiện là người đứng đầu trong các cơ quan hành chính nhà nước thường ủy quyền cho cán bộ, công chức cấp dưới như: Thanh tra, Tài nguyên - Môi trường, Văn phòng… Những người được ủy quyền lại không có quyền xem xét, giải quyết những việc liên quan đến các quyết định hành chính bị kiện khiến việc tổ chức đối thoại giữa các đương sự, việc kiểm tra, đánh giá chứng cứ, tranh luận tại phiên tòa không hiệu quả; việc giải quyết vụ án kéo dài, không đảm bảo nguyên tắc tranh tụng trong xét xử.

Thi hành luật mới, nếu Chủ tịch UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND tỉnh không tham gia phiên tòa thì chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình và cấp phó không được ủy quyền lại cho người khác. Song, người bị kiện (ủy quyền cho cấp phó) lại vắng mặt trong quá trình giải quyết sẽ không tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khi thực hiện quyền khiếu kiện, không bảo đảm sự bình đẳng giữa công dân và cơ quan công quyền trước tòa án.

Thiết nghĩ, để thực hiện nghiêm Luật TTHC 2015, tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính, lãnh đạo cơ quan chức năng, chính quyền các cấp có biện pháp khắc phục tình trạng trên; chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình tham gia tố tụng để đảm bảo khả năng chủ động và thẩm quyền quyết định các vấn đề liên quan đến yêu cầu của người khởi kiện trong quá trình giải quyết vụ án.

Mỹ Nghi