Luật Viên chức: Góp phần thực hiện cải cách khu vực dịch vụ công

Qua hơn 10 năm thực hiện Pháp lệnh Cán bộ - công chức, đội ngũ viên chức đã được nâng cao và phát triển về số lượng, chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu và đòi hỏi ngày càng cao của nhân dân. Và ngày 15/11/2010, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XII đã thông qua Luật Viên chức. Luật này gồm 6 chương và 62 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2012.

Viên chức làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập là đối tượng điều chỉnh của Luật Viên chức. Ảnh: K.P

Luật quy định các nguyên tắc quản lý viên chức, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự thống nhất quản lý của Nhà nước, bảo đảm quyền chủ động và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập. Việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đánh giá viên chức được thực hiện trên cơ sở tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, vị trí việc làm và căn cứ vào hợp đồng làm việc. Thực hiện bình đẳng giới, các chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với viên chức là người có tài năng, người dân tộc thiểu số, người có công với cách mạng, viên chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và các chính sách ưu đãi khác của Nhà nước đối với viên chức.

Theo quy định tại khoản 1, Điều 9, đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật; có tư cách pháp nhân cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước. Dựa trên tiêu chí tự chủ về tài chính, khoản 2, Điều 9 của Luật xác định đơn vị sự nghiệp công lập được phân loại thành đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ về tài chính và đơn vị sự nghiệp công lập chưa tự chủ về tài chính.

Điều 23 quy định việc tuyển dụng viên chức được thực hiện thông qua phương thức thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai hình thức và giao cho người đứng đầu đơn vị sự nghiệp quyết định phương thức tuyển dụng. Việc lựa chọn phương thức tuyển dụng là do người đứng đầu đơn vị sự nghiệp căn cứ vào tình hình cụ thể để quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Điều này đã góp phần thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp và phát huy thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu.

Đối với trường hợp có tranh chấp về hợp đồng làm việc, Luật Viên chức quy định các tranh chấp này sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật về lao động (Điều 30). Quan điểm có tính nguyên tắc, xuyên suốt các quy định về giải quyết tranh chấp hợp đồng làm việc là phải đảm bảo hài hòa lợi ích của viên chức và đơn vị sự nghiệp. Khi chấm dứt hợp đồng làm việc, viên chức được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc chế độ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về lao động và pháp luật về bảo hiểm xã hội, trừ trường hợp quy định tại khoản 2, Điều 45...

Việc ban hành Luật Viên chức góp phần đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân của các đơn vị sự nghiệp công lập; đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động sự nghiệp và xây dựng đội ngũ viên chức có đạo đức nghề nghiệp, có trình độ và năng lực phục vụ nhân dân. Từ đó, góp phần thực hiện cải cách khu vực dịch vụ công phù hợp và đồng bộ với xu hướng chuyển đổi sang nền hành chính phục vụ với cơ chế thị trường, tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Kim Bảo