Có những khoản vay được tính bằng đồng tiền. Nhưng cũng có những khoản vay được tính bằng niềm tin.

Đối với người chấp hành xong án phạt tù hay người sau cai nghiện ma tuý, nguồn vốn ưu đãi từ Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg và Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg không đơn thuần là nguồn lực để sản xuất, kinh doanh. Đó còn là lời khẳng định rằng, khi một người thật sự biết sửa sai, xã hội vẫn dành cho họ một cơ hội.

Bởi đằng sau mỗi khoản vay là một cơ hội làm lại cuộc đời.

Sau gần 3 năm triển khai Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cà Mau đã giải ngân hơn 21,2 tỷ đồng cho 352 lượt người chấp hành xong án phạt tù vay vốn phát triển kinh tế; hiện còn 346 khách hàng có dư nợ khoảng 20 tỷ đồng.

Đối với Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg dành cho người sau cai nghiện ma tuý, dù mới triển khai gần 4 tháng, đã có 10 trường hợp được vay 1 tỷ đồng tạo sinh kế.

Những con số ấy chỉ thật sự có ý nghĩa khi phía sau là những vuông tôm được cải tạo, cửa hàng nhỏ được mở ra, mô hình sản xuất được gây dựng và cuộc sống từng bước ổn định.

Theo ông Nguyễn Thanh Đồng, Phó Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam Chi nhánh Cà Mau, nguồn vốn cho vay người chấp hành xong án phạt tù theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg hiện đạt 21.234 triệu đồng, gồm 19.954 triệu đồng vốn Trung ương và 1.280 triệu đồng vốn ngân sách địa phương.

Đối với người sau cai nghiện ma tuý theo Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg, nguồn vốn cho vay là 1.100 triệu đồng từ ngân sách địa phương.

Đây là nguồn vốn tín chấp đặc thù, giúp người đủ điều kiện tiếp cận vốn mà không phải đối mặt với yêu cầu tài sản bảo đảm như nhiều khoản vay thương mại. Hồ sơ được đơn giản hoá, người vay được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục miễn phí. Mạng lưới hơn 4.600 tổ tiết kiệm và vay vốn tại các ấp, khóm cũng góp phần đưa chính sách đến gần người dân.

Từ góc nhìn của tổ chức Đoàn, tạo sinh kế cũng là một trong những giải pháp căn cơ để thanh niên hoàn lương hạn chế nguy cơ tái phạm. Khi có việc làm, thu nhập và một môi trường lành mạnh để tham gia các hoạt động xã hội, người trẻ không chỉ ổn định cuộc sống mà còn từng bước lấy lại sự tự tin, khẳng định giá trị bản thân.

Đó cũng là lý do các cấp bộ Đoàn, Hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội, doanh nghiệp và địa phương kết nối vốn vay, học nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ mô hình sản xuất phù hợp; đồng thời tạo điều kiện để thanh niên hoàn lương tham gia các hoạt động tình nguyện, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số cộng đồng, văn hoá, thể thao.

Giải ngân chỉ là bước đầu để một khoản vay trở thành sinh kế bền vững.

Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam Chi nhánh Cà Mau chỉ đạo các phòng giao dịch phối hợp UBND cấp xã, lực lượng Công an, các tổ chức chính trị - xã hội nhận uỷ thác và Tổ tiết kiệm và vay vốn hướng dẫn người vay hoàn thiện hồ sơ, giải ngân kịp thời; đồng thời kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn và đôn đốc trả nợ, trả lãi đúng hạn.

Từ khâu bình xét công khai, dân chủ đến khảo sát tại hộ, việc cho vay được thực hiện với sự tham gia của nhiều lực lượng. Sau giải ngân, phương án sản xuất, kinh doanh tiếp tục được kiểm tra, theo dõi; trường hợp gặp khó khăn được hướng dẫn để sử dụng vốn hiệu quả.

Hiệu quả chính sách thể hiện qua nhiều mô hình: chăn nuôi heo của hộ ông T.H.C. (ấp Trà Hất, xã Châu Thới); nuôi sò huyết của hộ bà L.C.C. (ấp Khánh Tư, xã Cái Nước); buôn bán tạp hoá của hộ bà Ng.K.T. (ấp Thanh Tùng, xã Thanh Tùng); kinh doanh vật liệu xây dựng của hộ bà D.N.H. (Ấp 8, xã Phong Thạnh).

Với chương trình cho vay người sau cai nghiện ma tuý, có mô hình kinh doanh dàn âm thanh cho thuê của hộ ông T.V.T. (Ấp 6, xã Phong Thạnh).

Mỗi mô hình mkhác nhau, nhưng điểm chung là nguồn vốn đã được chuyển hoá thành sinh kế. Người vay từng bước hình thành ý thức tích luỹ, trả lãi đúng hạn, gửi tiết kiệm tạo nguồn trả nợ. Đồng vốn được quay vòng, tiếp tục đến với những người khác đang cần một cơ hội.

Đó cũng là giá trị đặc biệt của chính sách: không chỉ giúp một người bắt đầu lại, mà tạo ra một chuỗi cơ hội để nhiều người cùng đứng lên.

Bên cạnh kết quả tích cực, việc triển khai chính sách vẫn còn những khoảng trống.

Một bộ phận người chấp hành xong án phạt tù, người sau cai nghiện khi trở về còn mặc cảm, chưa có phương án sản xuất, kinh doanh cụ thể hoặc thường xuyên đi làm ăn xa nên khó tiếp cận vốn. Một số người chấp hành án trên địa bàn nhưng không phải người địa phương, hoặc sau khi trở về đã đi nơi khác làm ăn. Có trường hợp đủ điều kiện nhưng chưa thật sự chí thú làm ăn.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh bảo đảm nguồn vốn, cần tiếp tục tuyên truyền, rà soát và hướng dẫn để người có nhu cầu, đủ điều kiện không bỏ lỡ cơ hội.

Thời gian tới, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam Chi nhánh Cà Mau tiếp tục phối hợp Công an, chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội tuyên truyền Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg, Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg; rà soát, xác nhận đúng đối tượng, giải ngân kịp thời những trường hợp đủ điều kiện.

Phát biểu tại lễ ký kết, Đại tá Bùi Xuân Khởi, Phó Giám đốc Công an tỉnh, cho rằng, sinh kế, việc làm và vốn sản xuất vẫn là những rào cản lớn đối với người hoàn lương, người sau cai nghiện. Vì vậy, tạo điều kiện để họ tiếp cận vốn ưu đãi là “chìa khoá” giúp ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm, góp phần giữ vững an ninh, trật tự từ cơ sở.

Quan trọng hơn, tái hoà nhập cộng đồng cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, từ Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội đến chính quyền cơ sở và cộng đồng dân cư.

Không phải ai từng lầm lỡ cũng sẽ hoàn lương. Nhưng sẽ rất khó có người hoàn lương nếu xã hội không trao cho họ một cơ hội.

Gần 3 năm thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg và những tháng đầu triển khai Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg cho thấy, chính sách tín dụng ưu đãi không chỉ mở ra nguồn vốn mà còn mở ra một cách tiếp cận nhân văn trong tái hoà nhập cộng đồng: tạo sinh kế thay vì chỉ quản lý; đồng hành thay vì chỉ giám sát; giúp người lầm lỗi tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

Mỗi người hoàn lương thành công không chỉ cứu lấy cuộc đời mình. Đó còn là một gia đình giữ được hạnh phúc, một đứa trẻ có cha, có mẹ bên cạnh, một xóm làng bớt đi nỗi lo về tệ nạn và thêm một công dân sống có trách nhiệm.

Khép lại loạt bài “Trở về từ lỗi lầm”, điều đọng lại không phải là những bản án đã khép lại mà là những cánh cửa đã được mở ra.

Con đường phía trước có thể còn dài, nhưng khi có việc làm để mưu sinh, có gia đình để yêu thương, có cộng đồng để trở về và có cơ hội chứng minh sự thay đổi, quá khứ sẽ không còn là điều duy nhất định nghĩa cuộc đời họ.

Bởi điều xã hội cần trao cho người biết sửa sai không phải là sự quên lãng lỗi lầm, mà là một cơ hội để chứng minh mình đã thay đổi.

Từ những cơ hội ấy, những cuộc đời được viết tiếp, những gia đình được giữ lại, những miền quê thêm bình yên.

Gieo niềm tin hôm nay cũng chính là gặt một ngày mai nhân ái, an toàn và bền vững hơn.

Chiều muộn, chúng tôi rời tiệm sửa xe nhỏ của H.M.H. Tiếng máy nổ vẫn vang đều giữa xóm quê yên bình. Người mẹ già ngồi trước hiên nhà nhìn con trai làm việc. Người vợ trẻ mỉm cười vuốt nhẹ bụng bầu.

Và khi còn có người sẵn sàng mở một cánh cửa cho những ai biết hối cải bước qua, sẽ còn nhiều cuộc đời được viết tiếp bằng lao động lương thiện…