Một số điểm mới hướng dẫn thi hành Luật Hộ tịch

Ngày 15/11/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch. Nghị định số 123/2015/NĐ-CP thay thế cho Nghị định số 158/2005/NĐ-CP.

Nghị định số 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Hộ tịch về đăng ký khai sinh, kết hôn, quản lý và sử dụng sổ hộ tịch trong giai đoạn cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa được vận hành thống nhất trên cả nước. Đăng ký khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em chưa xác định được cha, mẹ, trẻ em sinh ra do mang thai hộ. Khai sinh, kết hôn, nhận cha, mẹ, con, khai tử tại khu vực biên giới. Cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân; đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra ở nước ngoài chưa được đăng ký khai sinh về cư trú tại Việt Nam; đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại UBND cấp huyện. Ghi vào sổ hộ tịch việc kết hôn, ly hôn, hủy việc kết hôn của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài. Đăng ký lại khai sinh, kết hôn, khai tử; việc bố trí công chức tư pháp - hộ tịch làm công tác hộ tịch chuyên trách và một số biện pháp thi hành Luật Hộ tịch.

Sở Tư pháp triển khai các văn bản pháp luật mới. Ảnh: T.Sơn

Cách thức nộp hồ sơ đăng ký hộ tịch

Người yêu cầu đăng ký kết hôn, nhận cha, mẹ, con, đăng ký lại kết hôn trực tiếp nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký hộ tịch. Người yêu cầu đăng ký các việc hộ tịch khác có thể lựa chọn một trong ba cách: trực tiếp nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký hộ tịch, gửi hồ sơ qua hệ thống bưu chính hoặc gửi hồ sơ theo hệ thống đăng ký hộ tịch trực tuyến.

Tuy nhiên, Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định việc trả kết quả qua hệ thống bưu chính chỉ được áp dụng đối với yêu cầu ghi vào sổ hộ tịch các việc hộ tịch do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài giải quyết, bao gồm khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; xác định cha, mẹ, con; nuôi con nuôi; thay đổi hộ tịch; khai tử; ly hôn; hủy hôn nhân trái pháp luật và yêu cầu cấp bản sao trích lục hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch.

Cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định UBND cấp xã nơi thường trú cấp, nếu không có nơi thường trú thì UBND cấp xã nơi tạm trú cấp xác nhận tình trạng hôn nhân. Nghị định đã tháo gỡ được vướng mắc trong việc xác nhận tình trạng hôn nhân cho người qua nhiều nơi cư trú khác nhau. Theo đó, người yêu cầu xác nhận tình trạng hôn nhân đã từng đăng ký thường trú tại nhiều nơi khác nhau thì người đó có trách nhiệm chứng minh về tình trạng hôn nhân của mình. Trường hợp người đó không chứng minh được thì công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo chủ tịch UBND cấp xã có văn bản đề nghị UBND cấp xã nơi người đó đã từng đăng ký thường trú tiến hành kiểm tra, xác minh về tình trạng hôn nhân của người đó.

Điểm mới cơ bản và quan trọng nhất của Nghị định 123/2015/NĐ-CP là quán triệt quan điểm phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương - cơ sở, cụ thể hóa các nội dung của Luật Hộ tịch. Đó là quy định UBND cấp huyện giải quyết toàn bộ các việc đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Quy định này nhằm phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm của chính quyền địa phương; bảo đảm tăng cường vai trò quản lý nhà nước của UBND cấp tỉnh, tiến tới mục tiêu lâu dài là phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho chính quyền cơ sở khi điều kiện cho phép.

K.K