Một số vấn đề cần bàn sau vụ án khiếu kiện quyết định hành chính

Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh vừa đưa ra xét xử phúc thẩm công khai vụ án khiếu kiện quyết định hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, hủy một phần Bản án số 01/2016/HC-ST của TAND huyện Đông Hải; hủy Quyết định số 275 của Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu. Điều này làm cho người có quyền lợi liên quan rất bức xúc, tiếp tục khiếu kiện gay gắt vì cho rằng Tòa giải quyết không khách quan công bằng, cố tình bảo vệ cho người làm trái pháp luật.

TAND tỉnh xét xử vụ kiện quyết định hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh trong trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai. Ảnh: M.N

Phần đất tranh chấp có diện tích chỉ hơn 30m², nguồn gốc của bà Mã Thu Ngọc (ngụ ấp 1, thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải) cho Nhà nước mượn cất Trường mẫu giáo Sao Biển và đã được UBND thị trấn Gành Hào trả lại vào ngày 1/5/1990. Cũng thời gian này, ông Kha Văn Bảy, Lê Văn Sạch xin đất cặp trường cất nhà khi làm hàng rào đã lấn ra hậu đất của bà Ngọc dẫn đến tranh chấp. Lúc này, Chủ tịch UBND thị trấn Gành Hào buộc hộ ông Bảy, ông Sạch dỡ hàng rào trả đất cho bà Ngọc.

Năm 2000, bà Phạm Thị Lý (vợ ông Bảy) bị bệnh nặng, nhà ở chật chội có hỏi bà Ngọc mượn phần đất bỏ trống để che mái làm sàn nước nhưng được vài tháng bà Lý mất. Sau đó, có đoàn đến đo đạc làm giấy, bà Ngọc chỉ ranh đất của mình nhưng ông Bảy, ông Sạch không đồng ý. Tại Bản án số 08/2006/DSST ngày 15/3/2006 của TAND huyện Đông Hải xử buộc ông Bảy, ông Sạch trả đất cho bà Ngọc. Sau đó Bản án số 32/2007/DSPT ngày 19/3/2007 của TAND tỉnh hủy giao lại cho UBND huyện Đông Hải giải quyết vì không thuộc thẩm quyền.

Ngày 17/2/2011, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 275/QĐ-UBND giải quyết với nội dung buộc hộ ông Bảy, ông Sạch phải trả lại đất cho bà Ngọc, nhưng quyết định này chỉ được triển khai thực hiện đối với hộ ông Sạch. Còn hộ ông Bảy thì gặp vướng do trong quá trình bà Ngọc khiếu nại, hộ ông Bảy cố tình sang bán nhà, đất trái phép cho bà Hồ Thị Lên. Bà Lên không những xây dựng nhà trên phần đất mua của ông Bảy mà còn cất lấn qua phần đất đang tranh chấp, bất chấp sự ngăn cản của bà Ngọc.

Đến ngày 28/2/2013, bà Lên khởi kiện Quyết định số 275/QĐ-UBND, TAND tỉnh xét xử sơ thẩm Bản án số 04/2013/HC-ST tuyên hủy Quyết định số 275/QĐ-UBND với nhiều nhận định cho rằng về hình thức và nội dung quyết định giải quyết là không đúng; trong quá trình giải quyết bà Lên đã sang nhượng đất của ông Bảy dù hợp pháp hay không hợp pháp nhưng quyết định không điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của bà Lên là thiếu sót…

Tuy nhiên nội dung Bản án số 04/HC-ST không bị kháng cáo, kháng nghị để được xem xét xử lý theo quy định. Ngược lại, UBND tỉnh, UBND huyện Đông Hải lại tiếp tục ban hành thêm 5 quyết định giải quyết tranh chấp đất với nội dung buộc ông Sạch, ông Bảy, bà Lên và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan giao trả đất tranh chấp cho bà Ngọc.

Đến ngày 23/2/2016, TAND huyện Đông Hải xét xử sơ thẩm Bản án số 01/2016/HC-ST do bà Lên khởi kiện quyết định hành chính của Chủ tịch UBND huyện Đông Hải. Theo đó, Tòa đã bác yêu cầu khởi kiện hủy quyết định của UBND huyện Đông Hải; buộc ông Bảy, bà Lên và những người có liên quan dỡ phần nhà sau diện tích 15,91m² giao trả phần đất tranh chấp cho bà Ngọc.

Ngày 14/9/2016, TAND tỉnh đưa ra xét xử phúc thẩm vụ án khiếu kiện quyết định hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh trong trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai do bà Lên kháng cáo. Theo đó, chấp nhận kháng cáo của bà Lên; hủy một phần Bản án số 01/2016/HC-ST của TAND huyện Đông Hải; hủy Quyết định số 275 của Chủ tịch UBND tỉnh vì cho rằng trái pháp luật do đã bị tòa xử hủy… 

Vấn đề cần đặt ra là một vụ tranh chấp từ đầu không phức tạp, tài sản tranh chấp không có giá trị cao, mà đã có đến 12 bản án, quyết định nhưng vẫn chưa chấm dứt. Điều đáng quan tâm là việc giải quyết sai quy định vẫn không được cơ quan hành chính nhà nước cũng như TAND huyện Đông Hải phát hiện làm kéo dài vụ việc. Đặc biệt, Bản án số 01/HC-ST của TAND huyện Đông Hải chỉ bị TAND tỉnh hủy một phần nhưng lại đồng nghĩa với toàn bộ phần nội dung bản án đã bị hủy.

Thiết nghĩ, để nâng cao hoạt động của cơ quan hành chính trong việc giải quyết tranh chấp, khiếu kiện quyết định hành chính khách quan công bằng, đúng quy định cần tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ làm công tác tham mưu, giải quyết có sự thống nhất trong việc vận dụng, áp dụng pháp luật để khi quyết định, bản án ban hành tạo được sự nghiêm minh và lòng tin của người dân.

M.N